# Çevrenin korunması kapsamındaki davalarda mahkeme giderlerinin yüksek olmasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/29857 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 18 Haziran 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 117 gün sonra, 13 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4aeee1e8-3f7a-4631-8ec3-0197870e5aff - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29857-cevrenin-korunmasi-kapsamindaki-davalarda-mahkeme-giderlerinin-yuksek-olmasina-iliskin > Serhat Eren (DEM Parti), 18 Haziran 2025 tarihinde 7/29857 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 117 gün sonra, 13 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Serhat Eren Diyarbakır Milletvekili Anayasa'nın 56. maddesi çevrenin korunmasını hem bir hak hem de bir ödev olarak tanımlar. Ancak son yıllarda çevre hakkını savunmak isteyen yurttaşlar, özellikle kamu yararını gözeterek açtıkları davalarda yüksek bilirkişi, analiz, keşif ve laboratuvar ücretleri nedeniyle hak arama özgürlüğünden fiilen mahrum bırakılmaktadır. Bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri, 2021 yılında Marmara Denizi?ni endüstriyel kirliliğe karşı korumak amacıyla 18 yurttaş tarafından açılan Ergene Derin Deniz Deşarjı davasında yaşanmıştır. Çevre hukuku ve hak arama hürriyeti açısından kritik bir eşik olarak değerlendirilen bu davada, yalnızca analiz ve ölçüm masrafları için kara testleri kapsamında 296 bin 520 TL, deniz testleri kapsamında ise I milyon 200 bin TL talep edilmiştir. Toplamda yaklaşık 1,5 milyon TL'yi bulan bu masraflar, çevre mücadelesini halkın ulaşamayacağı bir lüks hâline getirmekte, adalete erişim hakkını yalnızca ekonomik gücü olan kesimlerin tekelinde bırakmaktadır. Dahası, çevre ve yaşam savunucusu kurumların dava açma ehliyetleri mahkemelerce keyfi gerekçelerle reddedilmekte, kamu kurumlarının üretmesi gereken veriler dava dosyasına dahil edilmemektedir. Çevre Kanunu, Anayasa Mahkemesi kararları ve uluslararası çevre hukukunun ruhuna aykırı şekilde gelişen bu uygulamalar, halkın doğrudan yaşam hakkını; ilgilendiren çevre mücadelelerini sistematik biçimde baskı altına almaktadır. Bu uygulamanın münferit bir örnek mi yoksa yapısal bir eğilim mi olduğu sorusu, kamuoyunun adalet sistemine yönelik güveni açısından da kritik bir önemdedir. Bu bağlamda; 1. Çevreyi fütursuzca kirleten şirketlerden düşük cezalar alınırken, bu kirliliğe karşı dava açmak isteyen yurttaşların önüne 1,5 milyon TL gibi astronomik bilirkişi ve analiz ücretleri Okonulması nasıl bir hukuk anlayışıyla açıklanabilir? Yurttaşlar cezalandırılırken, çevreyi kirletenler neden korunmaktadır? sarasasan 29857 2. Ergene Derin Deniz Deşarjı davasında kara testleri için 296 bin 520 TL, deniz testleri için | milyon 200 bin TL talep edilmiştir. Bakanlığınızın bilgisi dâhilinde, çevre ve halk sağlığını ilgilendiren başka davalarda da bu kadar yüksek veya benzer düzeyde masraf çıkarılmış mıdır? Varsa hangi davalarda ve hangi tutarlarda olmuştur? 3. Anayasa'nın 56. maddesi gereği çevreyi koruma hakkı halkın ortak hakkıyken, bu hakka erişim neden ekonomik güce bağlanmaktadır? Çevreye ilişkin kamu yararı davalarında bilirkişi ve keşif ücretlerinin kamu kaynaklarından karşılanmasına yönelik herhangi bir yasal veya idari düzenleme yapmayı düşünüyor musunuz? 4. Çevre davalarında kamu kurumlarının (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, TÜBİTAK, SAİS vb.) ellerinde bulunan bilimsel verileri mahkemelere sunmaması ya da sunmaktan kaçınması Bakanlığınızca bir denetim konusu olarak ele alınmakta mıdır? Bu kurumlar hakkında herhangi bir idari işlem başlatılmış mıdır? 5. Kamuoyunun açıkça etkilendiği çevre tahribatlarında, mahkemelerin re'sen inceleme yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve tüm yükü yurttaşlara bırakması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmakta mıdır? Çevreyi savunan barolar ve sivil toplum örgütlerinin dava açma ehliyetlerinin reddedilmesi karşısında Bakanlığınızın tutumu nedir? ## Bakanlığın cevabı 1657840 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/29857 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 3DXd5 pm - occwWSv - 4224oda - fijwWgMO— ile erişebilirsin ADALET BAKANLIĞI Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-1147-4135/5791 Konu : Yazılı soru önergesi 43 / 2012025 Sayın Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/29857 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; A) "Yargı yetkisi" kenar başlıklı 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağı, B) "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinin birinci fıkrasında, hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri; ikinci fıkrasında, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı; dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. Belirtilen hükümler çerçevesinde, Anayasanın 9 ve 138. maddelerindeki yetki ve teminata dayalı olarak görev yapan bağımsız ve tarafsız mahkemelerce verilen ara karar, karar ve hükümlerin hukuki dayanakları ile gerekçelerine dair Bakanlığımızda bilgi bulunmadığı gibi, sözü edilen karar ve hükümlerin olağan yargısal denetimi, başvuru usulü ve şartları ilgili kanunlarda gösterilen yargı mercilerine aittir. I1- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fikrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri, arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden JX4hm5X - kkfzeyo - yCivipW - 7PP96gile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Çevrenin korunması kapsamındaki davalarda mahkeme giderlerinin yüksek olmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29857, 18 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29857-cevrenin-korunmasi-kapsamindaki-davalarda-mahkeme-giderlerinin-yuksek-olmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4aeee1e8-3f7a-4631-8ec3-0197870e5aff Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.