# Şanlıurfa'da sürdürülen tarım faaliyetlerine yönelik sulama altyapısına ve tarımsal desteklere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/30294 - **Veren:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 27 Haziran 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 164 gün sonra, 8 Aralık 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6c20158f-27e2-45e8-bc26-0197c10c6c5f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30294-sanliurfa-da-surdurulen-tarim-faaliyetlerine-yonelik-sulama-altyapisina-ve-tarimsal-destek > Mahmut Tanal (CHP), 27 Haziran 2025 tarihinde 7/30294 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 164 gün sonra, 8 Aralık 2025). ## Önerge metni Aşağıda yer alan sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafiyfz cevaplandırılmasını arz ederim. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile tarımsal verimliliğin artırılması ve bölge eKonomisinin canlandırılması hedeflenmişken, Şanlıurfa ilinde sulama altyapısının tamamlanamaması, tarımsal desteklerin adaletsiz dağıtımı ve ürün planlamasındaki eksiklikler üreticileri mağdur etmektedir. Sulama birlikleri arasında ciddi bedel farklılıkları bulunmakta, aynı ürün için bir çiftçi dekara 500 TL öderken diğeri 4.500 TL'ye kadar ücretlendirilmekte; bu da çiftçiler arasında haksız rekabete ve iflasa yol açmaktadır. Ayrıca salma sulama gibi verimsiz yöntemlerin devam etmesi, hem verimi düşürmekte hem de toprak kalitesini bozmaktadır. Bu bağlamda; 1. GAP Projesi kapsamında Şanlıurfa'da sulamaya açılması planlanan toplam tarım alanlarının ne kadarı hâlen sulama hizmetinden yararlanamamaktadır? 2. Sulama birliklerinin uyguladığı sulama ücretlerinde 8 ila 10 kata varan farklılıkların bulunduğu iddiaları doğru mudur? Bu fiyatlar hangi teknik, coğrafi veya idari kriterlere göre belirlenmektedir? 3. Salma sulama gibi su israfına ve tuzlanmaya neden olan geleneksel yöntemlerin, modem sulama teknolojileri yerine hâlâ yaygın biçimde kullanılıyor olması Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir? Bu konuda bir dönüşüm planı var mıdır? 4. Şanlıurfa'da tarımsal desteklemeler, ürün deseni ve su: kullanımına göre mi planlanmakta; yoksa başvuru sırası, bölgesel tercihler veya siyasi saiklerle mi dağıtılmaktadır? 5. Tarım il ve ilçe müdürlükleri, bölgesel üretim planlaması, suya dayalı ürün tercihi ve çiftçi yönlendirmesi konularında yeterli planlama ve rehberlik faaliyeti yürütmekte midir? 7. GAP kapsamındaki sulama yatırımlarının tamamlanamamasının, Şanlıurfa'da yaşanan kuraklık sorunlarıyla mücadelede yarattığı olumsuz etkiler hakkında Bakanlığınızca bir analiz yapılmış mıdır? 8. Sulama imkânı bulunmayan kırsal bölgelerde çiftçilerin giderek artan borçlanma oranı ve iflas riskine karşı bir sosyal destek ya da yeniden yapılandırma programı planlanmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Şanlıurfa ilinde sulanabilir arazi miktarı 894.699 hektar bu alanın 592.995 hektarı sulamaya açılmıştır. Ayrıca 18.372 hektarlık alanda inşaat çalışmaları devam etmektedir. Geriye kalan 283.332 hektar ise planlama ve proje aşamasındadır. Sulama birlikleri tarafından belirlenen su kullanım hizmet bedelleri, her birliğin işletme, bakım, onarım, yönetim ve enerji giderlerine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Özellikle cazibeli sulama sistemleri ile pompajlı sulama sistemleri arasında maliyet farkları bulunmaktadır. Cazibeli sulamada su doğal eğimle taşındığı için enerji maliyetleri düşük olurken pompajlı sistemlerde elektrik kullanımı zorunlu olduğu için fiyatlar denk bütçe esas alınarak belirlenmektedir. Su kayıplarının fazla olduğu açık kanal sistemlerinde, işletme maliyetlerinin yüksek olması da fiyatlara yansımaktadır. Ayrıca, su kaynaklarına uzak bölgelerde suyun taşınmasına yönelik enerji ihtiyacı artmakta olup bu durum hizmet maliyetlerinde farklılıklara yol açabilmektedir. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüz tarafından pompaj sulamaları kapalı borulu sistem ile yürütülmekte olup modern sulama sistemleri olan yağmurlama ve damla sulama sistemleri kullanılmaktadır. Harran ana kanalı ve Urfa ana kanalının sulama projelerinin bir kısmı cazibeli, bir kısmı ise kapalı sulama sistemi ile işletilmektedir. Cazibeli sulama sistemlerinde (açık kanalet). su israfının önüne geçebilmek için tahliyelerden dönen suların tekrar sulamaya kazandırılması amacı ile yapılan projelerin ihale çalışmaları yapılmaktadır. Üreticilerimiz, geleneksel salma sulama yöntemlerinin yerine modem sulama sistemlerini yaygınlaştırmaları amacıyla 650 oranında hibe desteği ile teşvik edilmektedir. Tarımsal desteklemeler ürün desenine göre planlanmaktadır. Başvurular alındıktan sonra yapılan idari ve teknik değerlendirme neticesinde uygun olan proje sahipleri ile hibe sözleşmesi imzalanmaktadır. Tarımsal üretim planlaması dâhilinde su kısıtı tespit edilen arazilerde sulama sistemleri desteklenmektedir. Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir. Bununla birlikte, bitkisel üretimde sürdürülebilirliği temin etmek, toprak ve su kaynaklarını korumak amacıyla desteklenmelerden yararlanmada münavebe kuralları getirilmiş olup tarımsal üretimin planlanması kapsamında arz açığı oluşmaması açısından münavebe kriterleri belirlenerek söz konusu planlama yapılmıştır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı 2025 üretim yılından itibaren uygulamaya başlanan yeni destekleme modelinde bitkisel üretim desteklemeleri; temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme desteği olmak üzere üç ana başlıkta toplanmıştır. 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı ve 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere Ödeme Yapılmasına Dair Tebliğ hükümleri kapsamında temel ve planlı üretim desteği üreticilerin en temel iki girdisi olan mazot ve gübre maliyetleri ile ilişkilendirilmiştir. Temel destek ile Şanlıurfa'da ÇKS'ye kayıtlı üreticilerin, yetiştiriciliğini yaptığı tüm ürünlerin "050 mazot, "25 gübre masrafları karşılanmaktadır. Üreticilere temel destekle birlikte verilecek planlama desteği ile de mazot maliyetinin 90100'ü ve gübre maliyetinin "050"sinin karşılanması hedeflenmiştir. Üretimi Geliştirme Desteği kapsamında ise; verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri artırılarak ilave olarak verilmeye devam edilecektir. Bakanlığımızca 81 ilde, üretim planlaması ve yeni destekleme modeline yönelik olarak eğitim ve bilgilendirme toplantıları düzenlenmiş, üreticilere saha ziyaretleri ve toplantılar aracılığıyla bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. Ayrıca üreticiler, sivil toplum örgütleri, ziraat odaları ve üretici kooperatiflerini kapsayan ek toplantılar ve organizasyonlarla tarımsal üretim planlamasının uygulanmasını desteklemiştir. 8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren 9425 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar 9420 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Şanlıurfa'da sürdürülen tarım faaliyetlerine yönelik sulama altyapısına ve tarımsal desteklere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30294, 27 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30294-sanliurfa-da-surdurulen-tarim-faaliyetlerine-yonelik-sulama-altyapisina-ve-tarimsal-destek (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6c20158f-27e2-45e8-bc26-0197c10c6c5f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.