# Diyarbakır'ın Lice ilçesinde bulunan Birkleyn Mağarası çevresindeki maden çalışmalarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/30498 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy) - **Veriliş tarihi:** 9 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 103 gün sonra, 20 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f7680f67-b75f-427f-8243-0197f8626582 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30498-diyarbakir-in-lice-ilcesinde-bulunan-birkleyn-magarasi-cevresindeki-maden-calismalarina-il > Serhat Eren (DEM Parti), 9 Temmuz 2025 tarihinde 7/30498 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 103 gün sonra, 20 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Diyarbakır'ın Lice ilçesine bağlı Abalı (Korxa) kırsal mahallesinde yeniden başlatılan kalker ocağı faaliyeti, tarihi ve doğal miras açısından son derece önemli bir alan olan Birkleyn Mağarası başta olmak üzere, çevredeki ormanlık alanlar, mera sahaları ve yerleşim yerleri üzerinde ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Söz konusu çalışma daha önce bölge halkının tepkileri ve hukuki başvuruları sonucunda 2021 yılında durdurulmuş, ancak geçtiğimiz aylarda yeniden başlatılmıştır. Mağaranın yakınında dinamitli patlatmalar yapılması; sadece doğa ve tarım alanlarını değil, Mezopotamya'nın kadim uygarlıklarından kalan kültürel değerleri de telafisi mümkün olmayan şekilde tahrip etme riski taşımaktadır. Birkleyn Mağarası, Dicle Nehri'nin kaynağı olması ve tarihsel-mitolojik anlatılardaki yeriyle hem ekolojik hem kültürel olarak korunması gereken bir sit alanıdır. Ancak maden çalışmasına dair izinlerin Karayolları gibi ilgili olmayan kurumlardan alınmış olması, çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) ve kültürel miras koruma ilkeleri açısından ciddi kuşkular doğurmaktadır. Öte yandan, bölge halkı tarafından yapılan çok sayıda başvuru ve şikâyetin ilgili kamu kurumları tarafından işleme konulmadığı da ifade edilmektedir. Bu durum, yurttaşların anayasal haklarının ihlali anlamına geldiği gibi, çevre ve kültürel varlıkların korunması yükümlülüğünü açıkça yerine getirmeyen bir kamu pratiğine de işaret etmektedir. Bu bağlamda; 1. Birkleyn Mağarası, Bakanlığınız tarafından korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiş midir? Eğer tescillenmişse hangi koruma statüsündedir? 2. Maden çalışmasının mağara ve çevresindeki tarihi dokuya vereceği zarar konusunda herhangi bir bilimsel rapor hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa kamuoyuyla paylaşılması düşünülmekte midir? . Bakanlığınıza yapılan başvurulara rağmen maden çalışmasının devam etmesine nasıl izin verilmiştir? İzin süreçlerinde Bakanlığınız ne şekilde devreye girmiştir? . Çalışmalara ilişkin Kültür Varlıklarını Koruma Kurulları'na herhangi bir başvuru yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi karar alınmıştır? . Birkleyn Mağarası ve çevresinin tümüyle sit alanı ilan edilerek koruma altına alınması yönünde Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca; Birkleyn Mağarası ve Birkleyn Yamaç Yerleşim Alanı, 06.11.2003 tarihli Kurul kararı ile 1. Derece Arkeolojik Sit olarak tescil edilmiştir. Maden ocağı çalışmalarının söz konusu alana zarar verdiği yönündeki başvurularla ilgili olarak Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü uzmanlarınca yerinde inceleme yapılmış olup maden ocaklarının sit ilan edilen Birkleyn Mağarası ve Birkleyn Yamaç Yerleşim Alanı içerisinde kalmadığı ve alanda 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında herhangi bir kültür varlığına rastlanmadığı tespit edilmiştir. Mehmet Nuri ERSOY Bakan --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Lice ilçesinde bulunan Birkleyn Mağarası çevresindeki maden çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30498, 9 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30498-diyarbakir-in-lice-ilcesinde-bulunan-birkleyn-magarasi-cevresindeki-maden-calismalarina-il (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f7680f67-b75f-427f-8243-0197f8626582 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.