# Hayvancılığın geliştirilmesi için yapılan projelere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/30638 - **Veren:** Mustafa Sarıgül (CHP, Erzincan) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 10 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 117 gün sonra, 4 Kasım 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d470e2ba-7a0a-40d2-89cb-0198095d5646 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30638-hayvanciligin-gelistirilmesi-icin-yapilan-projelere-iliskin > Mustafa Sarıgül (CHP), 10 Temmuz 2025 tarihinde 7/30638 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 117 gün sonra, 4 Kasım 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasası'nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 8 Temmuz 2025 Mustafa Sarıgül Erzincan Milletvekili İstanbul Sanayi Odası'nın yayımladığı "Hayvancılık Sektörüne Bakış" başlıklı raporda; Türkiye'de hayvancılık sektörünün kronik yapısal sorunları, ithalata bağımlılık düzeyi ve kırsal üretimdeki daralma açık bir şekilde ortaya konulmuştur. Rapora göre Türkiye 13 yılda hayvancılık ithalatı için 10,6 milyar dolar döviz harcamış, 2023 yılında ithalata 1,38 milyar dolar aktarırken, hayvancılık desteklerine yalnızca 490 milyon dolar ayrılmıştır. Meraların verimsizliği, küçükbaş hayvancılığın ihmal edilmesi, yetiştirici yerine besiciye dayalı modelin yaygınlaşması gibi hususlar sektörde sürdürülebilirliği tehdit etmektedir. BU KAPSAMDA; I- Meraların etkin kullanılabilmesi ve kaba yem açığının kapatılması için Bakanlığınızın 2025-2028 döneminde uygulamaya koyduğu somut projeler nelerdir? 2- Raporda dikkat çeken bir başka husus: Et üretiminde küçükbaş hayvanların payı sadece 9016'dır. Küçükbaş hayvancılığı özendirecek yeni destek modelleri planlanmakta mıdır? 3- Raporda önerilen "Organize Aile İşletmeciliği Hayvancılık Modeli" hakkında Bakanlığınızın herhangi bir girişimi, çalışması veya pilot uygulaması var mıdır? ## Bakanlığın cevabı Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi sağlamak Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. 10395 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Karar ile 01.01.2025 tarihinden geçerli olmak üzere hayvancılık desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır. e Büyükbaş hayvancılık destekleri kapsamında buzağılar için bir önceki yıla göre "040 artışla hayvan başına 1.400 TL, malaklar için 90180 artışla hayvan başına 2.800 TL'ye çıkarılmıştır. e Küçükbaş hayvancılık destekleri kuzu/oğlaklar için ise bir önceki yıla göre yüzde 50 artışla hayvan başına 300 TLye çıkarılmıştır. " Çoban desteği, küçükbaş hayvancılıkta 300 TL olan temel desteğin 1,8 katı olmak üzere 150 baş üzerinden 81.000 TL olarak ödenecektir. "e Arıcılık desteği, üretici/yetiştirici örgütlerine üye üreticilere arılı kovan başına temel destek bir önceki yıla göre 640 artışla 140 TI"ye, üye olmayanlara 9425 artışla 100 TL'ye çıkarılmıştır. e o İpek böceği temel desteği bir önceki yıla göre 9010 artırılarak kilogram başına 1.100 TL'ye, tiftik üretimi temel desteği "0100 artışla kilogram başına 160 TL'ye çıkarılmıştır. " Bakanlıkça programlanan aşı uygulamaları sonrasında oluşan atıklar için büyükbaş ve küçükbaş hayvan sahiplerine verilen temel destekleme tutarı, bir önceki yıla göre 0100 artırılmıştır. " Su ürünleri yetiştiriciliği yapan işletmelere, ürettikleri türler ve üretim şekline göre yapılan temel destek oranları artırılmıştır. e Hayvan gen kaynakları birim destek tutarları artırılmış, Ankara keçisine ilave destek verilecektir. "e Hayvan ve sürü sağlığı desteği kapsamında, hayvan tanımlama araçlarıyla bazı aşı bedelleri de destek kapsamına alınmıştır. " Marmara Denizi'ne kıyısı olan 7 ilde, müsilajdan etkilenen balıkçı gemilerine, gemi başına ilave küçük ölçekli balıkçılık desteği verilecektir. e Su ürünleri desteğinde, üretici örgütlerinin etkinliğini artırmak amacıyla birlik ve tanıtım kesinti oranları "02'den 93'e çıkarılmıştır. 10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Karar ile 2026 yılı uygulamaları için; e 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9027 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e Kapalı ortam bitkisel üretime yönelik genç ve kadın çiftçilere ilave destek verilecektir. e Mısır (dana) ürünün destekleme kategorisi 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltilmiştir. e Hayvancılıkta dane yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretimi de destek kapsamına alınmıştır. e Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımının artırılması amacıyla bir önceki yıla göre destek katsayısı artırılarak 0,56 belirlenmiştir. e Soya üretimini teşvik amacıyla mevcut sertifikalı tohum desteğine ek, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanımı halinde ilave destek sağlanacaktır. e Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçlı üretici örgütlerine üye çiftçilere, destek katsayısının yüzde 25'i oranında ilave destek verilecektir. " Katı organik-organomineral desteğinde 0,21 olan katsayı, 0,32"ye çıkarılmıştır. " Biyolojik/biyoteknik mücadele desteği birim fiyatları 9621 artırılmıştır. e Yıl boyunca (12 ay) hizmet sunan serbest tarım danışmanları ile ziraat odaları ve üretici örgütlerinde istihdam edilen danışmanlara verilen tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artırılarak 2025 için 345.450 TL olarak ödenecektir. Ülkemiz koşullarında yapılan hayvancılıkta yem girdi maliyetleri içerisinde "kaba yem" maliyetleri önemli bir payı oluşturmaktadır. Meralar üzerindeki otlatma baskısının azaltılması, kaliteli kaba yem üretiminin artırılması, üreticilerimizin daha ucuz ve kaliteli kaba yem elde edebilmeleri amacı ile yem bitkileri ekilişlerine Bakanlığımızca destekleme verilmektedir. Bakanlığımızca 2000 yılında günümüze kadar 10,8 milyar TL destekleme ödemesi yapılmıştır. Yem bitkileri desteklemeleri kapsamında 2024 yılında 688.156 hektar alan için 164.131 çiftçiye 1,2 milyar TL ödeme yapılmıştır. Diğer taraftan mera, yaylak ve kışlakların ıslah edilerek otlatma kapasitelerinin artırılması, ot kalitesinin iyileştirilmesi, toprak muhafaza tedbirleri uygulanarak erozyonun önlenmesi ve kaliteli kaba yem ihtiyacının karşılanması amacıyla Bakanlığımızca "Çayır Mera Islah ve Amenajman Projeleri" uygulanmaktadır. Bu kapsamda; 2025 yılında 2.657.974 dekar alanda toplam 205 projenin uygulamasına başlanmış ve 276 milyon TL ödenek tahsis edilmiştir. Cumhurbaşkanlığı Programında 2024-2028 yılları arasında yıllık 2 milyon dekar alanda ıslah çalışması yapılması planlanmıştır. Böylece 2028 yılı sonunda toplamda 30 milyon dekar alanda ıslah çalışmasının tamamlanması öngörülmektedir. Ülkemizde etçi damızlık üretimi yapan işletme sayısını artırarak daha fazla etçi ırk besilik materyalinin yerli imkânlarla yetiştirilmesi amacıyla Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi hayata geçirilmiştir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sarıgül (CHP, Erzincan). “Hayvancılığın geliştirilmesi için yapılan projelere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30638, 10 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30638-hayvanciligin-gelistirilmesi-icin-yapilan-projelere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d470e2ba-7a0a-40d2-89cb-0198095d5646 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.