# Son yıllarda Fas'a yapılan Çin ve ABD yatırımlarının Türkiye'ye etkilerine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/30797
- **Veren:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır)
- **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat)
- **Veriliş tarihi:** 27 Haziran 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 33 gün sonra, 30 Temmuz 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c318fbf6-936d-4290-ab2b-0197e4cde042
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30797-son-yillarda-fas-a-yapilan-cin-ve-abd-yatirimlarinin-turkiye-ye-etkilerine-iliskin

> Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 27 Haziran 2025 tarihinde 7/30797 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 33 gün sonra, 30 Temmuz 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.

Av. Dr. 1 TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili

Son yıllarda Fas Krallığı, özellikle Çin Halk Cumhuriyeti ve ABD başta olmak üzere küresel yatırımları çekerek önemli bir üretim ve ihracat üssü haline gelmiştir. Özellikle otomotiv, yenilenebilir enerji ve pil teknolojilerinde Çinli şirketlerin 10 milyar doları aşan yatırımları, Fas'ı Afrika ve Avrupa arasında kritik bir ticari köprüye dönüştürmüştür.

Bu bağlamda, Türkiye'nin Fas ile benzer avantajlara sahip olmasına rağmen yatırım çekme ve ihracat artırma konusundaki stratejilerinin gözden geçirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Bu kapsamda,

Fas'ın ABD, AB ve Çin ile serbest ticaret anlaşmalarından ve otomotiv-endüstri ekosistemindeki başarısından çıkarımla, Türkiye'nin özellikle elektrikli araç ve pil üretimi gibi alanlarda rekabet gücünü artırmak için hangi somut adımlar atılmaktadır?

Fas'ın Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nden aldığı altyapı yatırımları (örneğin, yüksek hızlı tren, teknoloji merkezleri) karşısında, Türkiye'nin Çinli yatırımcıları çekmeye yönelik teşvik paketleri mevcut mudur? Varsa, bu paketler Fas ile karşılaştırıldığında ne gibi avantajlar sunmaktadır?

Fas'ın Avrupa'ya otomobil ihracatında Çin, Japonya ve Hindistan'ı geride bırakması, Türkiye'nin AB pazarındaki payını koruma/geliştirme stratejilerini nasıl etkilemektedir? Otomotiv sektöründe yerli üretim ve teknoloji transferi için ek destek ve teşvik uygulamaları 2025 yılında uygulanmaya başlanacak mıdır?

Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin Fas'ı 10 gümrük diliminde tutması ve Batı Sahra'nın tanınması gibi siyasi hamleler göz önüne alındığında Türkiye-ABD ticari ilişkilerinde de benzer avantajlar sağlanması ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin de uluslararası arenada üretim ağına dahil edilmesi için Bakanlığınızca hangi hamleler gerçekleştirilecektir?

Fas'ın Afrika Birliği ve Arap Ligi üyeliğini, kıtadaki ticari ağını genişletmek için etkin şekilde kullanması karşısında, Türkiye'nin Afrika ülkeleriyle ticari iş birliği anlaşmaları ve lojistik altyapı yatırımları (örneğin, limanlar, demiryolu bağlantıları) konusundaki planları nelerdir?

Dünya Bankası verilerine göre Fas'ın doğrudan yabancı yatırım (FDI) artışında gösterdiği performans (özellikle sanayi sektöründe), Türkiye'nin yatırım ortamını iyileştirmek için hangi dersleri çıkarmıştır ve çıkarılan dersler sonucu Bakanlığınızca acilen yürürlüğe konulacak bir eylem planı bulunmaktaysa söz konusu acil eylem planının başlıkları nelerdir?

Fas'ın Tangier-Med Limanı ve fosfat rezervleri gibi stratejik avantajlarına karşılık, Türkiye'nin benzer projelerle (örneğin, Filyos Limanı, bor madenleri) yatırımcı çekme planları bulunmakta mıdır?

N YoT

8. o Çin Halk Cumhuriyeti merkezli şirketlerin Fas'taki üretim üslerinden Türkiye'ye kaydırılması için diplomatik/ekonomik girişimlerin 2025 yılında yoğunlaştırılması planlanmakta mıdır?

## Bakanlığın cevabı

İlgi (O: 22.07.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1669528 sayılı yazınız.

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. Sezgin TANRIKULU tarafından verilen 7/30797 sayılı yazılı soru önergesine, aynı soruları içeren 7/28940 sayılı önerge kapsamında 18.07.2025 tarihli ve 111504030 sayılı yazımız ile cevap verilmiş olup, ilave edilecek bir husus bulunmamaktadır.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

ÜmarBatik

Prof. Dr. Ömer BOLAT

Bakan 9.km,No:151,Çankaya/ ANKARA Soru Önergeleri Şubesi Ti a Hİ Faks No: (0312) 449 1341 TAA 2 İnternet Adresi: www .ticaret.gov.tr Telefon No: (0312) 449 1342 İLE a

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Son yıllarda Fas'a yapılan Çin ve ABD yatırımlarının Türkiye'ye etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30797, 27 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30797-son-yillarda-fas-a-yapilan-cin-ve-abd-yatirimlarinin-turkiye-ye-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c318fbf6-936d-4290-ab2b-0197e4cde042

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.