# 2023'ten bu yana gümrükten geri çevrilen ihracat ürünlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/30881 - **Veren:** Aliye Timisi Ersever (CHP, Ankara) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 14 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 26 Ağustos 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0f3fa17d-e3c5-450a-86ea-019818e04552 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30881-2023-ten-bu-yana-gumrukten-geri-cevrilen-ihracat-urunlerine-iliskin > Aliye Timisi Ersever (CHP), 14 Temmuz 2025 tarihinde 7/30881 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 26 Ağustos 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Aliye TİMİSİ ERSEVER Ankara Milletvekili Türkiye, tarım ve gıda ürünleri ihracatında son yıllarda önemli bir pazar payına sahip olmasına rağmen, bazı tarım ve gıda ürünlerinin çeşitli ülke gümrüklerinden farklı gerekçelerle geri gönderildiğine dair ulusal ve uluslararası kaynaklarda sıkça haberlere rastlanmaktadır. Bu durum, ihracatımızın itibarını zedelediği gibi, ürün güvenliği, üretim standartları ve iç pazar denetimleri açısından da ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. Pestisit kalıntısı, mikrobiyolojik kontaminasyon, katkı maddesi limitlerinin aşılması, menşei uyumsuzluğu veya hijyen koşullarına uymama gibi nedenlerle geri gönderilen gıda ürünlerinin bir kısmının akıbeti kamuoyunca bilinmemektedir. Bu ürünlerin imha edilmek yerine bazı durumlarda iç pazara sürüldüğüne dair iddialar, halk sağlığı açısından ciddi bir risk teşkil etmektedir. Uluslararası pazarda ülkemiz menşeli ürünlerin güvenilirliği tartışmaya açıldığında, tarım üreticilerinden ihracatçılara, yerel esnaftan tüketicilere kadar geniş bir kesim olumsuz etkilenmektedir. Ayrıca, geri dönen malların sektörel dağılımının şeffaf biçimde paylaşılması, üretim zincirindeki hijyen, gıda güvenliği ve izlenebilirlik uygulamalarının güçlendirilmesi açısından da kritik önemdedir. Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi, gümrükten geri dönen gıda ürünlerinin nedenlerinin detaylı analiz edilmesi, bunların iç pazara sunulup sunulmadığının açıklığa kavuşturulması ve benzer ihlallerin önlenmesi için alınan önlemlerin kamuoyuna duyurulması gerekmektedir. Bu bağlamda; 1. 2023 ve 2024 yılları ve 2025 yılının ilk yarısında ülkemizden ihracatı yapılan ancak gümrüklerden geri çevrilen ürünlerin toplam miktarı ve tutarı ne kadardır? 2. Aynı dönemde geri dönen malların kaç tonu tarım ve gıda ürünlerinden oluşmaktadır? 3. Bu ürünlerin ülkelere ve ana ürün gruplarına (meyve, sebze, et ve süt ürünleri, tahıl vb.) göre dağılımı nedir? | 4- Geri gönderilme gerekçeleri nelerdir? (Örneğin pestisit kalıntısı, katkı maddesi fazlalığı, mikrobiyolojik uygunsuzluk, hijyen standartlarına uyumsuzluk vb.) 5- İhracatçı firmalar hakkında uygulanan idari yaptırımlar nelerdir? Bu firmalara yönelik tekrar denetim mekanizması nasıl işlemektedir? g. Gümrükten geri dönen bu ürünlerin ne kadarı imha edilmiştir? İmha süreçlerinin şeffaf ve denetlenebilir şekilde yürütülmesi nasıl sağlanmaktadır? Geri dönen tarım ve gıda ürünlerinin iç piyasaya sunulduğuna dair iddialar doğru mudur? Bu tür vakalar tespit edilmişse sorumlular hakkında hangi işlemler yapılmıştır? Geri gönderilen ürünlerin menşei tespitine ilişkin izlenebilirlik sistemleri (Tarım ürünleri tedarik zinciri kayıt sistemi vb.) nasıl işletilmektedir? Geri dönüş oranlarının azaltılması için bakanlığınızca yürütülen kalite kontrol, eğitim, denetim ve uluslararası iş birliği çalışmaları nelerdir? 10-Önümüzdeki dönemde ihracatçı firmalara yönelik gıda güvenliği standartlarının güçlendirilmesi ve denetim kapasitesinin artırılması için planlanan yeni politika ve düzenlemeler nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 22.07.2029 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1669540 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Ankara Milletvekili Sayın Aliye TİMİSİ ERSEVER tarafından verilen 7/30881 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. UarBdak Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (1 Sayfa) Faks No: (0312) 449 13 41 AYŞEGÜL ÖZLÜK ni Akal İnternet Adresi: www.ticaret. gov.tr Telefon No: (0312) 449 1338 İyi TİCARET BAKANLIĞI Ankara Milletvekili Sayın Aliye TİMİSİ ERSEVER'e Ait 7/308$1 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 10) Bakanlığımızın sorumluluğunda olan geleneksel tarım ürünlerimize (bitkisel yemeklik yağlar, yaş meyve ve sebzeler, kuru ve kurutulmuş ürünler vb.) yönelik, ihracatta ve ithalatta ticari kalite denetimleri, 2025/21 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) Tebliği (Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği) hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığınca gerçekleştirilen insan, hayvan ve bitki sağlığına ilişkin denetimlerden farklı olarak uluslararası standartlar doğrultusunda, ticari kalite denetimleri kapsamında ürünlerin olgunluk, sınıf, boy, meyve eti sertliği, tağşiş olup, olmadığı vb. bilgisinin yanı sıra ambalajlama ve etiketlemeye ilişkin özelliklerine bakılmaktadır. Ticari kalite denetimlerinde, ticari kaliteye ilişkin renk, boy, meyve eti sertliği gibi özellikler fiziksel muayene şeklinde gerçekleştirilirken, kül veya kükürt tayini, yağ asidi kompozisyonu gibi ileri analizler, bu amaçla alınan numuneler üzerinden Bakanlığımız laboratuvarlarının yanı sıra Bakanlığımızca yetkilendirilmiş laboratuvarlar veya TÜRKAK'ça akredite edilmiş kamu veya özel laboratuvarlarda yapılmaktadır. Öte yandan, Tarım ve Orman Bakanlığınca tüm ülkeler ile gıda ve tarım ürünleri dış ticaretinde insan, hayvan ve bitki sağlığı alanında denetimler gerçekleştirilmekte olup, ilgili ürünlerde bakteri, virüs, pestisit kalıntısı, zirai zararlı, aflatoksin ve GDO tespiti gibi insan, hayvan ve bitki sağlığına ilişkin hususlara bakılmakta ve söz konusu ürünler anılan Bakanlıkça verilen izinler/sertifikalar ile ithal/ihraç edilebilmektedir. İhracat yapılan ülkelerden geri dönen tarım ve gıda ürünleri incelendiğinde esas itibarıyla, ticari anlaşmazlık haricinde, gıda güvenliği ile bitki ve hayvan sağlığı kaynaklı sorunlar nedeniyle iadelerin yaşandığı görülmektedir. Tarım ve gıda ürünlerinin her ne sebeple olursa olsun iade edilmesi/geri gönderilmesi durumunda Tarım ve Orman Bakanlığınca gerekli denetimler gerçekleştirilmekte ve insan, hayvan ve bitki sağlığına yönelik risk taşıyan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir. Diğer taraftan, Ticaret Bakanlığı olarak öncelikli hedeflerimizden biri ihracatımızın sürekli artışını sağlamaktır. Bu hedefe katkıda bulunan en önemli unsurlardan biri ise ihraç edilen ürünlerimizin kalitesi, güvenliği ve yurt dışı pazarlardaki güçlü imajıdır. Bu çerçevede, ürün güvenliği alanındaki üst mevzuat olan 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamında, güvensiz ve kalitesiz mal ihraç ederek Türk malı imajına zarar veren firmalara Bakanlığımızca, Kanunda öngörülen yaptırımlar uygulanmaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Aliye Timisi Ersever (CHP, Ankara). “2023'ten bu yana gümrükten geri çevrilen ihracat ürünlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30881, 14 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30881-2023-ten-bu-yana-gumrukten-geri-cevrilen-ihracat-urunlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0f3fa17d-e3c5-450a-86ea-019818e04552 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.