# 2024-2025 yıllarında yapılan canlı hayvan ithalatına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/30988 - **Veren:** Aliye Timisi Ersever (CHP, Ankara) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 17 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 112 gün sonra, 6 Kasım 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b00211c-b6bc-4e84-89c0-01981c4aa79d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30988-2024-2025-yillarinda-yapilan-canli-hayvan-ithalatina-iliskin > Aliye Timisi Ersever (CHP), 17 Temmuz 2025 tarihinde 7/30988 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 112 gün sonra, 6 Kasım 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Aliye İSDERSEVER Ankara Milletvekili 2024 yılı ve 2025 yılının ilk altı ayında canlı hayvan ithalatına ilişkin olarak; Söz konusu dönemlerde ithal edilen canlı hayvanların menşei ülkelerinde salgın hastalıklar ve karantina koşullarına ilişkin bakanlığınızın yürüttüğü denetim ve kontrol mekanizmaları nelerdir? 2024 ve 2025 yıllarında ithal edilen canlı hayvanlara yönelik sağlık kontrolleri sonucunda, herhangi bir hastalık veya sağlık riski tespit edilmiş midir? Edildiyse bu vakalar hangi ülkelerden ithal edilen hayvanlara ilişkindir? 2024 ve 2025'in ilk altı ayında yapılan canlı hayvan ithalatının ülkemizin hayvancılık sektörü ve hayvan fiyatları üzerindeki etkisine dair bakanlığınızın yaptığı bir analiz mevcut mudur? Bu saptamalar nelerdir? Ülkemizin canlı hayvan ithalatına olan bağımlılığını azaltmak amacıyla 2025 yılı itibarıyla hayata geçirilen ya da planlanan, üretimi teşvik eden politika ve destek programları nelerdir? Kapsamı ve miktarı nedir? ## Bakanlığın cevabı Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. 8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Hayvansal üretimde yeni destekleme programı temel hayvancılık ve ürün geliştirme destekleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. e Temel hayvancılık destekleri; büyükbaş hayvancılık, küçükbaş hayvancılık, atık, arıcılık ve ipek böceği faaliyetlerinin desteklenmesinden oluşmaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan yetiştiricilere temel destek tutarına ilave destek verilmektedir. Ayrıca suni tohumlama, soy kütüğü, yerli sperma, ari işletme, sürü yöneticisi (çoban) gibi verimlilik kriterlerine ilave destek sağlanmaktadır. se Ürün geliştirme destekleri; çiğ süt, besilik erkek sığır (karkas), tiftik üretimi desteklerini kapsamaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan üreticilere temel destek tutarına ilave destek verilmektedir. Ayrıca ari işletme, kendi tankında soğutma, örgüt üzerinden pazarlama, karkas ağırlığı, kaliteli tiftik ve sözleşmeli üretim gibi verimlilik kriterlerine ilave destek verilmektedir. Yeni destekleme modeli ile ilk defa, e" Oğlak ve kuzuya temel destek ödemesi, e Genç ve kadın yetiştiriciye ilave destek, " Aile işletmelerine temel destek oranında ilave destek, e Doğduğu aile işletmesinden kesime giden erkek sığırlara ilave destek, e Gezginci arıcılık yapanlara ilave destek ve " Birinci derece örgüt üyesi yetiştiricilere ilave destek verilmektedir. Ayrıca planlı üretim bölgelerinde uygun üretim yapanlara ilave destek ve her buzağıya temel destek ödemesi yapmak suretiyle üreten herkesin destek alması sağlanmaktadır. 10395 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Karar ile 01.01.2025 tarihinden geçerli olmak üzere hayvancılık desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır. e Büyükbaş hayvancılık destekleri kapsamında buzağılar için bir önceki yıla göre 9040 artışla hayvan başına 1.400 TL, malaklar için 0180 artışla hayvan başına 2.800 TL'ye çıkarılmıştır. Strateji Geliştirme Başkanlığı e Küçükbaş hayvancılık destekleri kuzu/oğlaklar için ise bir önceki yıla göre yüzde 50 artışla hayvan başına 300 TI.'ye çıkarılmıştır. e Çoban desteği, küçükbaş hayvancılıkta 300 TL olan temel desteğin 1,8 katı olmak üzere 150 baş üzerinden 81.000 TL olarak ödenecektir. e Arıcılık desteği, üretici/yetiştirici örgütlerine üye üreticilere arılı kovan başına temel destek bir önceki yıla göre 9040 artışla 140 TLye, üye olmayanlara 9425 artışla 100 TLye çıkarılmıştır. e İpek böceği temel desteği bir önceki yıla göre 9010 artırılarak kilogram başına 1.100 TL'ye, tiftik üretimi temel desteği 90100 artışla kilogram başına 160 TLye çıkarılmıştır. "e Bakanlıkça programlanan aşı uygulamaları sonrasında oluşan atıklar için büyükbaş ve küçükbaş hayvan sahiplerine verilen temel destekleme tutarı, bir önceki yıla göre 90100 artırılmıştır. e Su ürünleri yetiştiriciliği yapan işletmelere, ürettikleri türler ve üretim şekline göre yapılan temel destek oranları artırılmıştır. e Hayvan gen kaynakları birim destek tutarları artırılmış, Ankara keçisine ilave destek verilecektir. " Hayvan ve sürü sağlığı desteği kapsamında, hayvan tanımlama araçlarıyla bazı aşı bedelleri de destek kapsamına alınmıştır. e Marmara Denizi'ne kıyısı olan 7 ilde, müsilajdan etkilenen balıkçı gemilerine, gemi başına ilave küçük ölçekli balıkçılık desteği verilecektir. e Su ürünleri desteğinde, üretici örgütlerinin etkinliğini artırmak amacıyla birlik ve tanıtım kesinti oranları 902'den 903'e çıkarılmıştır. Besilik materyal üretimini artırmak amacıyla Ağrı, Ardahan, Artvin, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Elâzığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Sivas, Şırnak, Tunceli, Van illeri besilik materyal üretim planlama bölgesi olarak belirlenmiştir. Yeni destekleme modeli ile birlikte hayvancılık işletmelerinin ekonomik açıdan güçlü, dirençli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması hedefiyle sübvansiyonlu kredilerde; kadınlara, gençlere ve planlı üretim bölgelerine ilave indirim uygulanmaktadır. Bu sayede geleceğimizin teminatı gençlerimiz ve ailemizin temel direği olan kadınlarımızın üretimde kalmalarına imkân sağlanmış olmaktadır. Bakanlığımız hayvancılık ıslah politikaları gereği yüksek vasıflı damızlık hayvan temini ile verim artışı hedeflenmektedir. Bu amaçla verim esaslı destekleme modeli benimsenmekte ve bu hedefler doğrultusunda buzağı desteklemesi yanı sıra suni tohumlama, soy kütüğü faaliyetleri, dol kontrolü ve genomik damızlık değer tespiti gibi destekleme kalemleri uygulanmaktadır. "Suni Tohumlama, Tabi Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetleri Hakkında Talimat" kapsamında, sütçü ırkların dört yaşından büyük olanlarına etçi ırk dahil farklı ırkların sperması ile suni tohumlama uygulaması yapılması söz konusu olup bu sayede ülke çapında kırmızı et ihtiyacının giderilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca kırmızı et üretiminin artırılması kapsamında sığırlarda suni tohumlama yoluyla birim hayvan başına karkas veriminin artırılması için yürütülen "Etçi ve Kombine Irkların Yaygınlaştırılması Projesi" ile 42 ilde suni tohumlama hizmetlerine erişim konusunda Strateji Geliştirme Başkanlığı dezavantajlı durumdaki yetiştiricilerimizin anaç hayvanlarına ücretsiz suni tohumlama imkânı sağlanmıştır. Proje 2023 yıl sonu itibarı ile tamamlanmış olup 2024 yılından itibaren "Hayvancılığın Geliştirmesi Projesi"nin alt faaliyeti olan "Suni Tohumlamanın Geliştirilmesi"ne yönelik uygulamalar kapsamında hazırlanan ve uygun bulunan projeler için illere ödenek tahsis edilerek yetiştiricilerimize ücretsiz suni tohumlama hizmeti sunulmaktadır. Etçi ırk popülasyonunun artırılması ve bahse konu tüm bu çalışmalar doğrultusunda damızlık vasfındaki süt hayvanlarının kesiminin önlenmesi hedeflenmektedir. Kırmızı ette yerli üretimi artırmayı ve ithalatı azaltmayı amaçlayan "Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi" hayata geçirilmiştir. Aynı zamanda projeyle aile işletmelerinin güçlendirilmesi, kadın ve gençlerin sektöre kazandırılması amaçlanmıştır. Et ve Süt Kurumu (ESK)'nun yürüttüğü faaliyetlerinden elde ettiği gelir ile finanse edilen "ESK TİGEM İş Birliği Protokolü" imzalanmıştır. Protokol kapsamında 50 bin baş damızlık düve ve 15 bin baş besilik hayvan Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) çiftliklerine teslim edilecektir. Protokolle, ESK'nın piyasa düzenlemesi görevi kapsamında arz planlaması yapılması ve TİGEM işletme kapasitelerinin aktif şekilde kullanılarak damızlık büyükbaş üretiminin artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca damızlık üretimini artırıcı yeni projeler için çalışmalar devam etmektedir. Ülkemize canlı hayvan ithalatı, Bakanlığımız kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulan "Canlı Hayvan İthalatına İzinli Ülkeler Listesi"nde yer alan ülkelerdeki teknik ve sağlık şartlarına uygun çiftlik ve kooperatiflerden yapılmaktadır. İthalatı planlanan hayvanlar öncelikle ihracatçı ülkede karantinaya tabi tutulmakta olup veteriner sağlık sertifikasında yer alan salgın hastalıklara ilişkin testler yapılmaktadır. Ülkemize giriş yapacak hayvanlar ithalatçıların beyan etmiş oldukları karantina işletmesine sevk edilmekte ve ihracatçı ülkede yapılan testler ülkemizde de tekrarlanmaktadır. Analizler sonucunda olası bir hastalık tespitinde mahreç ülke kaynaklı hastalıklar için oluşacak zararın tamamı yükleniciden tazmin edilerek üreticilere ödenmektedir. Test sonuçları uygun bulunan hayvanlar ülkemize kabul edilebilmektedir. Ayrıca üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda *025-90100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir. Bu kapsamda; Sütçü kombine sığır yetiştiriciliği, büyükbaş hayvan besiciliği, küçükbaş hayvancılık, hastalıktan ari hayvan yetiştiriciliği, arıcılık, kanatlı sektörü, su ürünleri sektörü, temel hayvansal üretim, yem bitkisi üretimi, tarımsal yenilenebilir enerji yatırımları, biyo-tarım yatırımları ve tarımsal AR-GE konularında faaliyet gösteren ya da faaliyete başlayacak olan gerçek ve tüzel kişi girişimciler faydalandırılmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Aliye Timisi Ersever (CHP, Ankara). “2024-2025 yıllarında yapılan canlı hayvan ithalatına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30988, 17 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30988-2024-2025-yillarinda-yapilan-canli-hayvan-ithalatina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b00211c-b6bc-4e84-89c0-01981c4aa79d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.