# Batman Merkez ve çevre yerleşimlerden gelen atık suların arıtılmadan Batman çayına deşarj edildiği iddiasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/31032 - **Veren:** Şerafettin Kılıç (Yeni Yol, Antalya) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 21 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 78 gün sonra, 7 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/57209afa-5954-4ace-b7ed-019831f68b7a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31032-batman-merkez-ve-cevre-yerlesimlerden-gelen-atik-sularin-aritilmadan-batman-cayina-desarj > Şerafettin Kılıç (Yeni Yol), 21 Temmuz 2025 tarihinde 7/31032 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 78 gün sonra, 7 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat | Kurum tarafından Anayasanın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. ŞerafettiH KIL Batman ili merkez ve Sason ilçesi arasındaki bölgede, kanalizasyon sularının arıtılmadan Batman Çayı'na akıtıldığı; çevresinde faaliyet gösteren kum ocakları ve beton santrallerinin de ekolojik tahribata neden olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca, tarım arazilerinin yapılaşmaya açılması, içme suyu kuyuları ve havaalanı çevresine verilen imar izinleri halk sağlığı ve çevre güvenliği açısından ciddi riskler barındırmaktadır. Kamu kaynaklarıyla yapılan bazı projelerde usulsüzlük iddiaları ve tarihi miras alanlarının tahribi de kamuoyunda kaygı oluşturmaktadır. Bu nedenle konunun kamuoyuna açıklıkla sunulması gerekmektedir. Bu bağlamda; 1. Batman merkez ve çevre yerleşimlerden gelen atık suların arıtılmadan Batman Çayı'na deşarj edildiği iddiaları doğru mudur? Bu konuda yapılan denetimler ve alınan önlemler nelerdir? 2. Batman Çayı çevresinde faaliyet gösteren kaç adet kum ocağı ve beton santrali bulunmaktadır? Bu işletmelerin çevresel etki değerlendirme (ÇED) süreçleri ve denetim sonuçları kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? 3. Batman Havalimanı çevresine ve içme suyu kuyularının yakınına verilen imar izinleri hangi planlama esaslarına dayanmaktadır? Bu alanların güvenliği ve halk sağlığı açısından değerlendirmesi yapılmış mıdır? 4. Batman'daki birinci sınıf tarım arazilerinin imar uygulamaları ile tarım dışı kullanıma açılması konusunda Bakanlığınızın bilgisi ve müdahalesi olmuş mudur? 5. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün Batman'daki su koruma alanlarını belirleme ve koruma görevini ne ölçüde yerine getirdiğine dair son 5 yıl içinde yapılmış resmi denetim veya rapor var mıdır? 6. Malabadi Barajı'ndan getirilecek suyun kalitesi ve içme suyu olarak kullanılabilirliği ile ilgili yapılmış herhangi bir analiz veya bilimsel rapor bulunmakta mıdır? TBMM Halkla İlişkiler Binası, C Blok Kat : 3 Oda : C304, Bakanlıkla rANKARA Tel 0312 420283 16-17 Oo e-posta: seraletiin kilcditomm.gov.ir . İstiklal Parkı ve benzeri projelerde kamu kaynaklarının kullanımında denetim eksikliği olduğu iddialarıyla ilgili olarak Sayıştay tarafından yürütülen bir inceleme bulunmakta mıdır? . Kela Şadya Höyüğü çevresinde yapılan yol çalışmaları kapsamında tarihi mirasa zarar verildiği iddiaları doğru mudur? Bu konuda Kültür ve Turizm Bakanlığı ile koordineli bir koruma planı yürütülmekte midir? TBMM Halkla İlişkiler Binası. C Blok Kat : 3 Oda : C304, Bakanlıkla/ANKARA Tel 031242028 16-17/ o e-posta: şerafettin kilic(gtbmm.gov.ir ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR Batman ili merkez ve Sason ilçesi arasındaki bölgede, kanalizasyon sularının arıtılmadan Batman Çayı'na akıtıldığı; çevresinde faaliyet gösteren kum ocakları ve beton santrallerinin de ekolojik tahribata neden olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca, tarım arazilerinin yapılaşmaya açılması, içme suyu kuyuları ve havaalanı çevresine verilen imar izinleri halk sağlığı ve çevre güvenliği açısından ciddi riskler barındırmaktadır. Kamu kaynaklarıyla yapılan bazı projelerde usulsüzlük iddiaları ve tarihi miras alanlarının tahribi de kamuoyunda kaygı oluşturmaktadır. Bu nedenle konunun kamuoyuna açıklıkla sunulması gerekmektedir. Bu bağlamda; 1. Batman merkez ve çevre yerleşimlerden gelen atık suların arıtılmadan Batman Çayı'na deşarj edildiği iddiaları doğru mudur? Bu konuda yapılan denetimler ve alınan önlemler nelerdir? 2. Batman Çayı çevresinde faaliyet gösteren kaç adet kum ocağı ve beton santrali bulunmaktadır? Bu işletmelerin çevresel etki değerlendirme (ÇED) süreçleri ve denetim sonuçları kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? 3. Batman Havalimanı çevresine ve içme suyu kuyularının yakınına verilen imar izinleri hangi planlama esaslarına dayanmaktadır? Bu alanların güvenliği ve halk sağlığı açısından değerlendirmesi yapılmış mıdır? 4. Batman'daki birinci sınıf tarım arazilerinin imar uygulamaları ile tarım dışı kullanıma açılması konusunda Bakanlığınızın bilgisi ve müdahalesi olmuş mudur? 5. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün Batman'daki su koruma alanlarını belirleme ve koruma görevini ne ölçüde yerine getirdiğine dair son 5 yıl içinde yapılmış resmi denetim veya rapor var mıdır? 6. Malabadi Barajı'ndan getirilecek suyun kalitesi ve içme suyu olarak kullanılabilirliği ile ilgili yapılmış herhangi bir analiz veya bilimsel rapor bulunmakta mıdır? 7. İstiklal Parkı ve benzeri projelerde kamu kaynaklarının kullanımında denetim eksikliği olduğu iddialarıyla ilgili olarak Sayıştay tarafından yürütülen bir inceleme bulunmakta mıdır? 8. Kela Şadya Höyüğü çevresinde yapılan yol çalışmaları kapsamında tarihi mirasa zarar verildiği iddiaları doğru mudur? Bu konuda Kültür ve Turizm Bakanlığı ile koordineli bir koruma planı yürütülmekte midir? CEVAP Bakanlığımız Batman Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüz tarafından Batman Çayı boyunca, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna dayandırılarak çıkarılan Yönetmeliklere göre gerekli denetimler ve izlemeler yapılmaktadır. Batman Merkez İlçesinde oluşan atıksular kanalizasyon hattı ile toplanarak Batman Çayı yakınında faaliyet gösteren Batman Belediye Başkanlığına ait atıksu arıtma tesisinde arıtılmaktadır. Söz konusu arıtma tesisinde mevcut arıtma ünitelerine ilave olarak ileri biyolojik arıtma ünitesi için ÇED Olumlu Kararı alınmış olup konu ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca, atıksu arıtma tesisinin mevcut durumunda ise mer'i mevzuatta belirtilen deşarj standartlarını sağlaması koşuluyla Batman Çayına deşarjı yapılmaktadır. Bununla birlikte, atıksu arıtma tesisinin deşarj noktasından periyodik olarak atıksu numunesi alınarak Bakanlığımızca yetkilendirilmiş laboratuvarda analizleri yaptırılmaktadır. Kum ocaklarının kurulması ve işletilmesi 2872 sayılı Çevre Kanununca çıkarılmış olan ÇED Yönetmeliği kapsamında bulunmakta olup, söz konusu tesislerin faaliyete başlamadan önce çevresel etki değerlendirmesi kapsamında Proje Tanıtım Dosyası hazırlanarak Bakanlığımıza sunulması gerekmektedir. Söz konusu dosyada projenin çevresel etkileriyle ilgili detaylı olarak açıklamaların ve önlemlerin anlatılması istenmektedir. Bakanlığımız bağlı birimlerce söz konusu alanlarda yapılan denetimlerde, ruhsat ve ÇED alanı dışında çalıştığı tespit edilen ocak işletmeleri ile ilgili 2872 sayılı çevre kanununun ilgili maddelerince idari yaptırım uygulanmaktadır. Ayrıca, tüm ÇED süreçleri askıda ilan ve internet aracılıyla kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Şerafettin Kılıç (Yeni Yol, Antalya). “Batman Merkez ve çevre yerleşimlerden gelen atık suların arıtılmadan Batman çayına deşarj edildiği iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31032, 21 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31032-batman-merkez-ve-cevre-yerlesimlerden-gelen-atik-sularin-aritilmadan-batman-cayina-desarj (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/57209afa-5954-4ace-b7ed-019831f68b7a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.