# MTA tarafından yürütülen karotlu sondaj faaliyetlerinin akıbetine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/31036 - **Veren:** Mesut Doğan (Yeni Yol, Ankara) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 10 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 81 gün sonra, 29 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/73288b28-0abb-4654-bcf5-0197f9883e00 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31036-mta-tarafindan-yurutulen-karotlu-sondaj-faaliyetlerinin-akibetine-iliskin > Mesut Doğan (Yeni Yol), 10 Temmuz 2025 tarihinde 7/31036 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 81 gün sonra, 29 Eylül 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İç Tüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Türkiye'nin yer altı kaynaklarını ortaya çıkarmak ve ekonomiye kazandırmak amacıyla 2017 yılında Maden Tetkik ve Arama (MTA) Genel Müdürlüğü'ne 5 yıl boyunca gerçekleştirmek üzere yıllık | milyon metre karotlu sondaj hedefi verilmiş, bu hedef doğrultusunda altyapı planlaması yapılmıştır. Söz konusu hedefe ulaşmak amacıyla sondaj faaliyetlerini yürütmesi için BOTAŞ bünyesinde onlarca yeni yerli üretim karotlu sondaj makinesi satın alınmış, MTA ve BOTAŞ'a bağlı kuruluşlar arasında karotlu sondaj işi için sözleşmeler imzalanmıştır. Ancak ilerleyen süreçte bu hedefin fiilen rafa kaldırıldığı, MTA'nın işveren kurum olarak altyapısını planlayamadığı ve bu nedenle BOTAŞ envanterine alınan karotlu sondaj makinelerinin önemli bir kısmının atıl duruma düşürüldüğü yönünde iddialar öne sürülmüştür. Bazı makinelerin hiç kullanılmadan yıllarca ambarlarda bekletildiği, daha sonra ise hurdaya ayrıldığı iddia edilmiştir. Ülkemiz yer altı kaynaklarının aranması ve yeni keşiflerin gerçekleştirilmesi için kamunun milyonlarca liralık yatırım yaptığı karotlu sondaj makinelerinin çalıştırılamaması, enerji ve tabii kaynaklar alanındaki planlamanın etkinliğine, kurumlar arası koordinasyona ve kamu kaynaklarının verimli kullanımına ilişkin önemli soru işaretleri doğurmaktadır. Bu bağlamda; I. MTA'ya 2017 yılında verilen "yıllık I milyon metre karotlu sondaj" hedefinin hayata geçirilememesinin gerekçeleri nelerdir? Bu hedefresmen yürürlükten kaldırılmış mıdır? 2. Söz konusu hedef kapsamında BOTAŞ envanterine dahil edilen karotlu sondaj makinelerinin toplam sayısı, maliyeti ve teknik özellikleri nelerdir? 3. Bu makinelerden kaç adedi aktif olarak kullanılmış, kaçı hiç kullanılmadan atıl duruma düşmüş veya hurdaya ayrılmıştır? TBMM Halkla İlişkiler Binası. F Blok Kat3 Oda No:F317. BakanlıklarrANKARA . Atıl kalan veya hurdaya ayrılan makinelerin bakım-onarım, muhafaza ve nakliye gibi kalemlerde kamuya maliyeti ne olmuştur? 2017 sonrası MTA'nın yıllık gerçekleştirdiği sondaj metrajı kaçtır? Son beş yıl içinde her yıl için ayrı ayrı olmak üzere fiilen gerçekleştirilen sondaj miktarı nedir? Karotlu sondaj sektöründe çalışan özel firmaların MTA'nın sürekli ucuz sondaj tercihi nedeniyle 2017 "den beri peyderpey iflas ettirildiği, bu nedenle bir şekilde ticaretini devam ettiren firmaların da dayanışma içinde olabilmek amacıyla sondaj müteahhitleri derneğini kurduğu doğru mudur? Sondaj hedeflerinin özel sektörle yapılan kamu-özel işbirliklerine devredildiği yönündeki iddialar doğru mudur? MTA tarafından ihaleye açılan sondaj işleri hangi firmalara, hangi şartlarla verilmiştir? Yapılan sondajlarda hangi rezervler tespit edilmiştir? Tespit edilen rezervlerin akıbeti nedir? Sinop Boyabat'ta tespit edilen bakır yatağının özel bir şirkete devredildiğine ilişkin iddialar doğru mudur? Doğru ise hangi şartlar altında özel şirkete devredilmiştir? Sondajlar esnasında MTA yetkililerinden önce özel bir şirketin yetkililerinin yer üstüne çıkarılan karotları incelediği iddiaları doğru mudur? Elazığ-Maden ile Diyarbakır-Ergani arasında tespit edilen ve "Cumhuriyet tarihinin en büyük polimetal yatağı" olarak anılan rezervin işlenmesine Dünya'da 2500-3000 metrelerde yeraltı işletmelerin varlığı bilinmekte iken bölgedeki en derin karotlu sondaj kaç metre de yapılmıştır? Bölgenin tamamında sondaj daha henüz bitmemişken sahadan arama makinelerinin bir gece ansızın çekildiği iddiası doğru mudur? 2017 sonrası dönemde MTA ile BOTAŞ arasında yürütülen karotlu sondaj iş birliğinde, altyapı yetersizliği ve yönetimsel koordinasyon eksikliği nedeniyle faaliyetlerin durma noktasına geldiğine yönelik iddialar doğru mudur? Bu projeye yönelik bugüne kadar yapılan harcamaların toplam kamu maliyeti nedir? Projenin askıya alınmasının gerekçesi olarak gösterilen "zarar" kalemlerine dair denetim yapılmış mıdır? Eğer ülkemizde maden aramalarına dair karotlu sondaj yapılacaksa bunu yapması gereken MTA mı yoksa BOTAŞ kuruluşları mıdır? Ülkemizde önemli rezervlerin tespit edilmesine sebep olmasına rağmen bu projenin "zarar ediyor" denilerek alt yapı yetersizlikleri bahane edilerek yavaşlatılması ve dolayısıyla bu hedeflerin askıya alınması ne kadar doğrudur? TBMM Halkla İlişkiler Binası. FE Blok Kac3 Oda No:F317. BakanlıklarrANKARA ## Bakanlığın cevabı Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) tarafından planlanan sondajların bir kısmı kendi imkanlarıyla, bir kısmı ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 3/f maddesi hükümlerine göre ihale edilerek veya aynı Kanunun 3/o maddesi kapsamında Turkish Petroleum International Company (TPIC) marifetiyle yapılmaktadır. MTA ile TPIC arasında 2017 yılında "Sondaj Hizmet Sözleşmesi" imzalanmış olup bu sözleşme kapsamında hizmet alımı yapılmaya devam edilmektedir. 2017-2020 yıllarında toplam 4.398.066 metre sondaj yapılmış ve 4 (dört) yılın ortalaması 1.099.516,5 metre olarak gerçekleşmiştir. Sonraki yıllarda ise elde edilen jeolojik, jeofizik, jeokimyasal vb. bulgular ve değerlere göre planlama yapılmıştır. Sondaj faaliyetleri belirli bir plan dahilinde yürütülmekte olup herhangi bir iş birliğine devir söz konusu değildir. MTA tarafından yürütülen projeler MTA bünyesinde bulunan uzman personellerce hazırlanmakta ve teknik elemanlar ile Yatırım Programı kapsamında gerçekleştirilmektedir. TPIC, tamamı yerli sanayi tarafından üretilmiş toplam 143 adet hidrolik karotlu sondaj makinesini, 2018 yılı itibarıyla envanterine dahil etmiştir. Söz konusu yatırımın toplam maliyeti 93.348.431 TL'dir. TPIC, MTA ile yapılan sözleşme kapsamında proje başlangıcından bu yana toplam 2.304.265 metre karotlu sondaj hizmeti gerçekleştirmiş olup söz konusu çalışmalar planlandığı şekilde devam etmektedir. Diğer taraftan TPIC envanterinde bulunan karotlu sondaj makinelerinin yıllık kullanım sayıları, proje termin programına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Envanterde hiç kullanılmadan atıl duruma düşen makine bulunmamaktadır. Bununla birlikte ağır fiziki koşullar ve yük altında çalışmaları nedeniyle 6 yıl efektif çalışma süresini doldurmuş 5 adet karotlu sondaj makinesi hurdaya ayrılmıştır. MTA, uhdesindeki ruhsatlarda yürütülen etüt ve arama faaliyetleri sonucunda hazırlanan Maden Jeolojisi ve Kaynak Tahmin Raporları ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nden (MAPEG) buluculuk belgeleri almakta ve ülke ekonomisine kazandırılması yönünde çalışmalarını sürdürmektedir. 2017-2024 yılları arasında toplamda 281 adet buluculuk belgesi alınmıştır. Her maden yatağının kabul görmüş bir oluşum modeli vardır. Dünyada 3.000 m derinlere inen maden işletmeleri söz konusu olduğu gibi yüzeye çok yakın işletmeler de yaygındır. Bu bağlamda sondajların derinliğine, lokasyonuna, ilerlemesine ve sonlandırılmasına proje ekibinde yer alan uzman teknik personel, yöneticilerle de istişare ederek karar vermektedir. Bu derinlik tamamen maden yatağının bulunduğu jeolojik ortama ve maden yatağının oluşum modelinin o alandaki durumuna bağlıdır. Sondaj derinlikleri bizzat sahada çalışan MTA uzman personelleri tarafından uzun süren etüt çalışmaları sonucu belirlenmektedir. MTA tüm arama faaliyetlerini bugün dünyada kabul gören standartlar çerçevesinde kendi uzman personeli ile yürütmektedir. Saha çalışmaları uluslararası kabul gören UMREK Standartlarına göre yapılmış, raporlanmış ve buluculuk belgesi alınmıştır. Sondaj yapılan ve önergede bahsi geçen bölgeden bir gecede tüm makinelerin çekilmesi iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. 3213 Sayılı Maden Kanunu'nun "Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü hizmetleri ile ilgili haklar" başlıklı 47 nci maddesinin Ek fıkra: 10/6/2010-5995/16 md. "Havza ve kuşak madenciliğini geliştirmek ve jeolojik yapıyı aydınlatmak için herhangi bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş veya taksir edilmiş alanlarda, Bakanlıkça da gerekli görüldüğü takdirde Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğüne arama faaliyeti yaptırılmak gayesiyle ruhsat verilir." hükmü yer almaktadır. Değişik fıkra: 3/6/2007-5686/18 inci maddesinde ise "Maden T elkik ve Arama Genel Müdürlüğü bu Kanun hükümlerine göre arama ruhsatı alarak bulduğu madenler için 15 inci maddeye göre buluculuk hakkını kazanır. Arama ruhsat süresi sonuna kadar Genel Müdürlüğe devredilen bu ruhsatlar 30 uncu madde hükümlerine göre ihale edilir. İhale sonucu elde edilen gelirin 26050'si MTA'ya kaynak geliri olarak aktarılır." hükmü mevcuttur, Maden Kanunu'nun "İhale" başlıklı 30 uncu maddesi üçüncü YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR (| DÖNEM ; ESASNO 28-3 © 7-31036 fıkrasında "Maden ruhsat sahasının cinsi, rezervi, bulunduğu bölge, tenörü, istihdam, yatırım, ülke ihtiyaçları ve benzeri hususlar dikkate alınarak şarinamelerde açıkça belirtmek kaydıyla ara ve uç ürün üretme şartını içeren ihaleler yapılabilir. " hükmü yer almaktadır. Sinop ili Boyabat ilçesinde bulunan maden sahası, 15.10.2024 tarihinde uç ürün üretimine yönelik tesis kurulması şartı ile yapılan ihalesinde kapalı zarf teklifinde isteklilerden Eti Bakır Anonim Şirketi 3.500.000.000 TL, Tümad Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ise 3.507.000.000 TL teklif vermiştir. İhale için verilmesi gereken belgelerin tam olması sonucunda teklif sahipler arasında açık artırma yapılmış ve 3.686.750.000 TL ihale bedeli teklifi ile Eti Bakır Anonim Şirketi lehine ihale sonuçlanmıştır. --- **Kaynak gösterme:** Mesut Doğan (Yeni Yol, Ankara). “MTA tarafından yürütülen karotlu sondaj faaliyetlerinin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31036, 10 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31036-mta-tarafindan-yurutulen-karotlu-sondaj-faaliyetlerinin-akibetine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/73288b28-0abb-4654-bcf5-0197f9883e00 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.