# Ar-ge harcamalarının milli gelir içindeki payına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/31847 - **Veren:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir) - **Muhatap:** Cumhurbaşkanı Yardımcılığı (Cevdet Yılmaz) - **Veriliş tarihi:** 30 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 135 gün sonra, 12 Aralık 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/098e2ece-c4b9-4bc0-beaa-019860240ebc - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31847-ar-ge-harcamalarinin-milli-gelir-icindeki-payina-iliskin > Rahmi Aşkın Türeli (CHP), 30 Temmuz 2025 tarihinde 7/31847 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 135 gün sonra, 12 Aralık 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet Yılmaz tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili Türkiye'de araştırma-geliştirme (Ar-Ge) harcamalarının milli gelir içindeki payı oldukça düşüktür. 2007 yılından bu yana hazırlanan tüm Kalkınma Planlarında Ar-Ge harcamalarının önemi konusuna özel bir yer verilmesine ve bu alanda iddialı hedefler ortaya konulmasına rağmen hedeflerin çok gerisinde kalınmıştır. Nitekim 2007-2013 yıllarını kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planının sonunda ulaşılması hedeflenen oran yüzde 2, 2014-2018 yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planının sonunda ulaşılması hedeflenen oran yüzde 1,8, 2019-2023 yıllarını kapsayan On Birinci Kalkınma Planının sonunda ise ulaşılması hedeflenen oran yüzde 1,8 olarak belirlenmişti. Bununla beraber Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı 2023 yılında yüzde 1,42 olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu oranlar gelişmiş ülkelerle ve ülkemizle benzer gelişmişlik düzeyinde olan ülkelerle kıyaslandığında oldukça düşük oranlardır. 2024-2028 yıllarını kapsayan On İkinci Kalkınma Planının sonunda ise ulaşılması hedeflenen oran yüzde 2,05 olarak belirlenmiştir. Bu bilgiler ışığında; I- Türkiye'de Ar-Ge harcamalarının milli gelir içindeki payında gözlenen bu düşüklüğü hangi nedenlere bağlıyorsunuz? Kalkınma Planlarının tümünde bu alanda ortaya konulan hedeflere ulaşılamamasının genel sebepleri nelerdir? 2007-2013 yıllarını kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planı hedefi olan yüzde 2 oranına ulaşılamamasını hangi faktörlere bağlıyorsunuz? 2014-2018 yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planı hedefi olan yüzde 1,8 oranına ulaşılamaması nereden kaynaklanmıştır? 5- 2019-2023 yıllarını kapsayan On Birinci Kalkınma Planı hedefi olan yüzde 1,8 oranına ulaşılamamasının sebebi nedir? 6- AR-Ge harcamalarında hedeflenen performansın çok gerisinde kalınmasının Türkiye ekonomisine olan olumsuz etkisini ölçecek çalışmalar yapılmış mıdır? Yapıldıysa ulaşılan sonuçlar nelerdir? 7- Türkiye'nin bu kadar düşük Ar-Ge harcamalarıyla imalat sanayiinde ve diğer sektörlerde teknoloji yoğunluğunun artırılmasını ve bu çerçevede yüksek katma değer üreten bir mal ve hizmet yapısına geçilmesini mümkün görüyor musunuz? 8- Ülkemizin Ar-Ge harcamaları alanındaki düşük performansının rekabet gücümüzü zayıflattığını ve diğer ülkelerle aramızdaki gelişmişlik farkını büyüttüğünü düşünmüyor musunuz? 9- Reel sektörün ciddi bir kriz içinde olduğu, ekonominin büyüme hızının yavaşladığı, potansiyel büyüme oranının düştüğü bir konjonktürde 2028 yılında yüzde 2,05 oranına ulaşılmasını mümkün görüyor musunuz? 10-2028 yılı için hedeflenen yüzde 2,05 oranı uluslararası ekonominin gittikçe artan rekabet ortamında sizce yeterli bir oran mıdır? ## Bakanlığın cevabı Ar-Ge harcamalarında özellikle son 10 yılda istikrarlı bir artış kaydedilmektedir. Ar-Ge harcamalarının GSYH"ye oranı 2002'de "460,5 iken 2023'te 9601,42'ye yükselmiştir. Ar-Ge ve yenilik alanında Türkiye'nin orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı artmış, savunma, yazılım, medikal cihaz ve mobil teknoloji gibi alanlarda küresel ölçekte rekabetçi firmalar ortaya çıkmıştır. TÜBİTAK, KOSGEB ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı gibi kurumlar aracılığıyla Ar-Ge performansını artırmaya yönelik teşvik ve projeler hayata geçirilmiştir. Ar-Ge ve tasarım merkezlerinin sayısı artmış, teknoparklar yaygınlaşmış, araştırma altyapılarına yatırım yapılmıştır. Ar-Ge yatırımlarının miktarı kadar stratejik alanlara yönlendirilmesi de önem arz etmektedir. Kalkınma Planlarının çizdiği çerçeve doğrultusunda hazırlanan Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programları ve Yatırım Programları aracılığıyla sınırlı kamu kaynakları öncelikli alanlara yönlendirilmektedir. Türkiye, savunma sanayii, dijitalleşme, yenilenebilir enerji ve biyoteknoloji gibi stratejik alanlara odaklanarak rekabet gücünü artırmaktadır. Avrupa Araştırma Alanı ile iş birliği yapılmasına yönelik adımlar bu süreci desteklemektedir. Ülkemizde Ar-Ge harcamalarını artırmak ve inovasyon kültürünü geliştirmek amacıyla doğrudan ve dolaylı destek mekanizmalarını güçlendirecek çalışmalar devam etmektedir. Bu çerçevede, son yıllarda araştırma üniversitelerine ayrılan kaynaklar artırılmış, 3/7/2014 tarihli ve 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun ile performans esaslı çalışmalar desteklenmiştir. A yrıca Milli Teknoloji Hamlesi kapsamında çok paydaşlı projelerle Ar-Ge ekosistemi daha kapsayıcı hale getirilmeye çalışılmaktadır. Ulusal ve uluslararası konjonktür nedeniyle Ulusal Ar-Ge ortamı etkilenebilmektedir. 2008 yılında yaşanan küresel ekonomik krizi nedeniyle Türkiye dâhil birçok ülke bu kriz sürecinde yatırım önceliklerini değiştirmiş, özel sektör borçluluğundaki artış nedeniyle şirketlerin Ar-Ge harcamaları da bu krizden etkilemiştir. Devamında 2014—2018 döneminde küresel finansal koşulların sıkılaşması ve ülkemizde yaşanan darbe girişimi gibi olaylar, 2019- 2023 dönemine ise küresel COVID-19 pandemisi, Rusya-Ukrayna savaşı ve ortaya çıkan belirsizlikler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de Ar-Ge yatırımlarını olumsuz etkilemiştir. Bu süreçte kamu kaynakları ihtiyaç doğrultusunda öncelikle sağlık ve sosyal destek alanlarına yönlendirilmiştir. Ancak yaşanan tüm bu olumsuzluklar karşısında ülkemizde Ar-Ge altyapısına ilişkin olarak teknokent sayısı artmış, TÜBİTAK destekleri yaygınlaştırılmış, özel sektör Ar-Ge merkezleri kurulmuş, Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı istikrarlı biçimde yükseltilmiştir. 2023 yılı itibarıyla da Türkiye, Ar-Ge harcamalarının GSYH'ye oranını • 01,42'ye çıkararak tarihindeki en yüksek seviyeye ulaşmış ve OECD ortalamasına yaklaşmıştır. Dolayısıyla Türkiye'nin Ar-Ge yatırımlarındaki gelişim trendi son yıllarda yukarı yönlü olmuştur. Etkin ve sonuç alıcı bir Ar-Ge altyapısının oluşturulması için Türkiye Ar-Ge ekosisteminin geneline ilişkin yapısal adımlar atmaya devam etmektedir. Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831 Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı --- **Kaynak gösterme:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir). “Ar-ge harcamalarının milli gelir içindeki payına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31847, 30 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31847-ar-ge-harcamalarinin-milli-gelir-icindeki-payina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/098e2ece-c4b9-4bc0-beaa-019860240ebc Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.