# Küçük esnafın zincir marketlere karşı korunmasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/32095 - **Veren:** Talat Dinçer (CHP, Mersin) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 28 Temmuz 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 44 gün sonra, 10 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/eed9e0f1-363a-4969-95d6-0198552e5f27 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32095-kucuk-esnafin-zincir-marketlere-karsi-korunmasina-iliskin > Talat Dinçer (CHP), 28 Temmuz 2025 tarihinde 7/32095 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 44 gün sonra, 10 Eylül 2025). ## Önerge metni CHP T.B.M.M. CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı "TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞPNA Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Prof.Dr. Sayın Ömer BOLAT tarafından Anayasa'nın 98.ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.21/07/2025 Türkiye ekonomisinin bel kemiğini oluşturan küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler), her geçen yıl daha da derinleşen ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve denetimsiz piyasa yapısı nedeniyle bir bir kapanmaktadır. Resmi verilere göre her yıl ortalama 150 bin iş yeri faaliyetini sonlandırmakta, binlerce aile geçim kaynağını kaybetmektedir. Bu sadece ekonomik bir kriz değil, aynı zamanda mevcut iktidarın bilinçli tercihlerinin yarattığı yapısal bir çöküştür.Bu çöküşün temel nedenlerinden biri, alışveriş merkezleri (AVM) ve zincir marketlerin plansız, kontrolsüz ve sınırsız şekilde yayılmasıdır. Türkiye'nin dört bir yanında, hiçbir planlama ya da düzenleme yapılmaksızın açılan bu büyük zincirler, bulundukları bölgelerdeki küçük esnafi ciddi şekilde mağdur etmekte; yüz yıllık ticaret kültürünü ve yerel ekonomik dengeleri ortadan kaldırmaktadır.Bugün ülke genelinde faaliyet gösteren 456 AVM ve yaklaşık 60 bin zincir market sadece büyükşehirlerde değil, artık en küçük ilçe ve köylere kadar yayılmış durumdadır. Bu zincirlerin birçoğu uluslararası sermaye yapılarıyla bağlantılıdır ve elde ettikleri kazançların önemli bir kısmı Türkiye dışına akmaktadır. Bu da sadece yerli esnafı değil, aynı zamanda milli sermayeyi de eritmektedir. Anayasa'nın 173. maddesi, devletin esnafı ve zanaatkârı korumasını açık bir görev olarak tanımlamıştır. Ancak Ticaret Bakanlığı bu yükümlülüğünü bugüne kadar yerine getirmemiştir. Zincir marketlerin ve AVM'lerin açılışlarına yönelik hiçbir sınırlayıcı yasal düzenleme uygulanmamış, defalarca gündeme gelen Perakende Yasası ise sürekli olarak rafa kaldırılmıştır. Perakende sektörü, plansız ve denetimsiz büyümeye terk edilmiştir. Bu durum sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal bir yıkım, kültürel bir erozyon ve bölgesel eşitsizliklerin daha da derinleşmesi anlamına gelmektedir. Unutulmamalıdır ki bir ülkede yerli esnaf ayakta değilse, ekonomi de bağımsız olamaz. Küçük işletmelerin yok sayıldığı, zincir sermayeye teslim edilmiş bir ekonomik model, uzun vadede yoksulluğu, işsizliği ve dışa bağımlılığı artırmaktan başka bir sonuç doğurmaz. osapaup Bu bilgiler doğrultusunda; Vergisini zamanında ödeyen esnaf, neden zincir marketlerle baş başa bırakılıyor? Kirasını, elektriğini, vergisini ödeyemeyen esnafa hangi somut desteği verdiniz? Günde birkaç kez fiyat değiştiren zincir marketler denetlenmiyorken, bakkala ceza kesmek adalet mi? Her sokakta 3 zincir market varken, esnaf nasıl ayakta kalacak? Yüz yıllık mahalle esnaflığı kültürü göz göre göre yok edilirken neden sessizsiniz? Esnaf siftah yapmadan dükkan kapatıyor, bunu biliyor musunuz? AVM'lerde vergi indirimi varken, küçük esnaf neden boğuluyor? Krediye ulaşamayan esnafa 'dayan' demekten başka ne önerdiniz? Kazancını yurtdışına gönderen zincirlere kapı açarken, mahalle bakkalını neden yok saydınız? 10. Devlet, Anayasa'ya rağmen neden esnafı korumak için adım atmıyor? 11. Parakende yasasını getirmeyi düşünüyor musunuz? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o :14.08.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1681441 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER tarafından verilen 7132095 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan Bu belge güvenli elekironik imza ile imzalanmıştır. Adres: Üniversiteler Mah. Dumlupınar Cad. No:151 Çankaya/ANKARA Mf AE Telefon No: (0312) 449 13 37 Faks No: (0312) 449 1341 a İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr TİCARET BAKANLIĞI Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER'e Ait 7/32095 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 11) Bakanlık olarak çalışmalarımızı perakende sektöründe organize ve geleneksel kesimler arasındaki dengenin gözetilmesi, sürdürülebilir rekabet şartlarının oluşturulması ve perakende işletmelerin dengeli şekilde büyüme ve gelişmesinin sağlanması, dağıtım kanalının bir uçtan bir uca, başka bir ifadeyle üreticiden tüketiciye kadar tüm unsurlarıyla gözetilmesi görevlerimiz çerçevesinde sürdürmekteyiz. 14 Ocak 2015 tarihli 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun 29 Ocak 2015 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bununla birlikte, anılan Kanunda 2023 yılında yapılan değişiklikle haksız ticari uygulamalar ile ödeme sürelerine yönelik düzenlemelere yer verilmiştir. Diğer taraftan, Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi (ESBİS) kayıtlarına göre son 5 yılda (1 Ocak 2021-31 Temmuz 2025) 552.303 terkin işlemine karşılık 1.406.861 tescil işlemi gerçekleştirilmiş olup, aradaki olumlu fark 854.558 olmuştur. Bununla birlikte, terkin işlemleri, yalnızca ekonomik zorluk kaynaklı olarak değil ticari hayatın doğal akışı içerisinde; esnaf ve sanatkârların meslek değiştirmesi, tacir sınıfına geçmesi, emekli olması, vefat etmesi ya da işini kapatarak farklı sektörlere yönelmesi gibi çok çeşitli nedenlerle de gerçekleşebilmektedir. , Gerek Bakanlığımız gerekse kamu kurum ve kuruluşlarımız, esnaf ve sanatkârlarımızın desteklenmesi noktasında sektörün ihtiyaçları doğrultusunda gerekli adımları atmaktadır. Kovid-19 salgını döneminde esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere Bakanlığımızca yaklaşık 9 milyar TL tutarında hibe desteği sağlanmıştır. Bununla birlikte, Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (ESKKK) aracılığıyla ya da Türkiye Halk Bankası tarafından kullandırılan Hazine sübvansiyonlu krediler kapsamında Türkiye genelinde 2025 yılında Temmuz ayı sonu itibarıyla 148.429 adet kullandırım kapsamında 93,8 milyar TL tutarında faiz indirimli kredi kullandırılmıştır. Bu kapsamdaki kullandırım 2002 yılından bu yana 657,7 milyar TL'yi bulmuştur. Yakın dönemde Bakanlığımızın girişimleri neticesinde yapılan son düzenlemelerle faiz indirimli kredilere ilişkin esnaf ve sanatkârların borç yüklerini hafifletmek ve kredi kullanım şartlarını kolaylaştırmak adına önemli kolaylıklar hayata geçirilmiştir. Buna göre; • İşletme kredilerinin üst limitleri 1 milyon TI"ye, yatırım kredilerinin üst limitleri ise 2,5 milyon TLye çıkarılmıştır. • Kredilerin yıllık faiz oranı 9625'e indirilmiştir. • Azami 5 yaşına kadar ikinci el araç (otomobil, kamyonet, kamyon, minibüs, midibüs, otobüs vs.) alımları yatırım kredisi kapsamına alınmıştır. • Esnafın kredi alabilmesi için ticari faaliyetine başlangıç süresinden itibaren geçmesi gereken 6 aylık süre 3 aya düşürülmüştür. • ESKKK vasıtasıyla verilen kredilerin daha önce 3 ay olan azami taksit ödeme vadesi isteğe bağlı olarak 6 aya kadar uzatılmıştır. • Kredilerin geri ödeme vadesinde de bir düzenleme yapılarak 36 ay olan toplam kredi geri ödeme süresi genişletilmiş ve 48 aya yükseltilmiştir. • ESKKK'nın çalışma bölgelerine yönelik olarak esnaf ve sanatkârlarımız lehine düzenleme yapılmıştır. Öte yandan, esnaf ve sanatkârların ve kefillerinin mevcut borçlarını hafifletmeye yönelik olarak muhtelif zamanlarda taksit erteleme ve borç yapılandırma uygulanmış, ayrıca krediler üzerinden yapılan kesintiler yıllar itibarıyla azaltılmıştır. Esnaf ve sanatkârların desteklenmesi, (Bakanlığımıza iletilen taleplerin o karşılanması Ove işletmelerinin sürdürülebilirliklerinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalara Bakanlığımızca ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliği içerisinde aralıksız şekilde devam edilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Talat Dinçer (CHP, Mersin). “Küçük esnafın zincir marketlere karşı korunmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32095, 28 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32095-kucuk-esnafin-zincir-marketlere-karsi-korunmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/eed9e0f1-363a-4969-95d6-0198552e5f27 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.