# Kanun tekliflerinin esas ve tali komisyonlarda görüşülmesine - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/32099 - **Veren:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir) - **Muhatap:** Başkan Numan KURTULMUŞ - **Veriliş tarihi:** 4 Ağustos 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 29 gün sonra, 2 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b6179bd8-bc32-425d-a545-019889ad8c12 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32099-kanun-tekliflerinin-esas-ve-tali-komisyonlarda-gorusulmesine > Rahmi Aşkın Türeli (CHP), 4 Ağustos 2025 tarihinde 7/32099 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Başkan Numan KURTULMUŞ. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 29 gün sonra, 2 Eylül 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın TBMM Başkanı Sayın Numan Kurtulmuş tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili Parlamentolarda ihtisaslaşma yasama kalitesi açısından son derece önemlidir. İhtisaslaşmadan yararlanma yasama faaliyetleri sırasında esas komisyon-tali komisyon ve komisyonlar-genel kurul arasındaki iş bölümünün temel perspektif olarak belirlenmesini gerektirmektedir. Bununla birlikte son yıllarda yasama faaliyetlerinin komisyonlar aşamasında kanun tekliflerinin ilgili tali komisyonlarda görüştürülmeden yasalaştırıldığı gözlenmektedir. Oysa TBMM İçtüzüğünde tali komisyonların çalışmadığı/çalıştırılmadığı bir durum söz konusu değildir. Bu konu TBMM İçtüzüğü'nün 23, 34 ve 37. maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. İhtisaslaşmadan yararlanma konusu komisyonların görece teknik çalışmaları yürütebilmesine imkân sağlamayı esas almış olup, komisyonlara üye seçilirken de milletvekillerinin uzmanlık alanları dikkate alınmaktadır. Bu çerçevede, özel uzmanlık alanı ve değerlendirme ve tartışma gerektiren konuların öncelikle ilgili komisyonlarda görüşülmesi sağlanacaktır. Kanun tekliflerinin esas komisyonlarda görüşülmesi sırasında tali komisyonların neden çalışmadığı hususunda yoğun tartışmalar yapılmaktadır. Tali komisyonlardan gönderilen yazılarda ağırlıklı olarak iş yoğunluğu gibi nedenlerin ileri sürüldüğünün ortaya çıkması son derece gayri ciddi bir yaklaşıma işaret etmektedir. İlgili tali komisyonların çalışma takvimine bakıldığında bu durumun gerçeği yansıtmadığı açıkça görülebilir. Bu durum parlamento hukukunu zayıflatmakta ve etkin iş bölümünü ortadan kaldırmaktadır. Bu yaklaşım doğru bir yaklaşım olmayıp, parlamento hukukunda esas komisyon-tali komisyon ilişkisini tartışmalı hale getirmektedir. Söz konusu durum özellikle Plan ve Bütçe Komisyonu'nun esas komisyon olduğu torba kanun tekliflerinde genel bir uygulama halini almıştır. Oysa ilgili tali komisyonlarca düzenlenecek komisyon raporları dikkate alınarak yapılacak esas komisyon çalışması hem İçtüzüğe uygun olacak hem de yasama faaliyetinin daha sağlıklı yürütülmesini sağlayacaktır. Bu suretle genel kuruldaki çalışmanın verimliliği artırılacak, hem de kanun yapma süreci daha sağlıklı bir yol izleyecektir. Böylelikle de yasama kalitesi güçlenecektir. Burada vurgulanması gereken önemli bir husus da mevcut uygulamada yasama çalışmalarının mutfağı niteliğindeki komisyon çalışmalarının bir tür yasak savma süreci olarak görülmesi, Genel Kurul'da müzakere sürecinin işletilmemesi, böylece iktidar partisi milletvekillerinin oylarının yasama çalışmaları sırasında belirleyici olduğu bir yapının yaratılmasıdır. Konuya bu çerçevede bakıldığında ihtisaslaşmadan yararlanmak o suretiyle komisyonların görece teknik çalışmaları yürütebilmesine imkân sağlanması büyük önem arz etmektedir. Bu bilgiler ışığında; I- TBMM İçtüzüğünde ayrıntılı olarak düzenlenmesine rağmen yasama faaliyetleri sırasında tali komisyonların çalışmamasının/çalıştırılmamasının sebebi nedir? 2- 28. Dönemde TBMM'de görüşülen kanun tekliflerinin sayısı kaçtır? 3- Bu kanun tekliflerinin kaçında esas komisyon dışında tali komisyonlar çalışmıştır? 4- Kanun tekliflerinin esas komisyonlarda görüşülmesi sırasında konuyla ilgili tali komisyonların çalışmamasının altında yatan nedenler nelerdir? 5- Tali komisyonlardan gelen cevaplarda iş yoğunluğu gibi nedenlerle komisyonların çalışmadığı hususlarının gerçeği yansıtmadığı açıktır. Bu tutumu doğru ve etik buluyor musunuz? 6- Komisyonlara üye seçilirken milletvekillerinin uzmanlık alanlarının göz önüne alındığı düşünüldüğünde bu durumun parlamento çalışmalarının niteliğini ve kalitesini azaltmakta olduğu yönündeki tespitler hakkında ne düşünüyorsunuz? 7- Bu durumun parlamento hukukunu zayıflattığını ve Mecliste etkin iş bölümünü ortadan kaldırdığını düşünmüyor musunuz? 8- Yasama çalışmalarının mutfağı niteliğindeki komisyonların daha etkin bir konuma getirilmesi, bu suretle Genel Kurul çalışmalarının daha verimli hale getirilmesi konusunda düşünceniz nedir? 9- TBMM'de yasama faaliyetleri sırasında tali komisyonların çalıştırılması konusunda bir insiyatif kullanmayı düşünüyor musunuz? 10- TBMM İçtüzüğünde bir değişiklik yaparak tali komisyonların çalışmasını zorunlu hale getirecek bir İçtüzük değişikliğine TBMM Başkanı olarak öncülük yapmayı düşünmüyor musunuz? ## Bakanlığın cevabı bra TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI Sayı :Z-43452547-120.07.03- 463.24 14 01.05.2025 Konu : Soru Önergesi Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili İlgi O: 04.08.2025 tarihli ve 7/32099 esas numaralı yazılı soru önergeniz. Kanun tekliflerinin esas ve tali komisyonlarda görüşülmesine ilişkin ilgi önergenizde yer alan sorularınız ekte cevaplandırılmıştır. Bilgilerinizi rica ederim. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI CEVAPLAR: Cevap 1., 4.,5., 6., 7., 8. ve 9.- Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü'nün 23'üncü maddesi uyarınca tali komisyonlar, kendilerine havale edilen işlerin kendilerini ilgilendiren yönü veya maddeleri üzerinde esas komisyona görüş bildiren komisyonlar olup bu komisyonların süresi içerisinde görüş bildirmemesi esas komisyonun raporunu hazırlamasına engel değildir. Yine İçtüzük'ün 26'ncı maddesi, komisyonların kendi başkanlarınca toplantıya çağrılacağını, bununla birlikte komisyonların gündemlerine hâkim olduğunu ve üyeleri tarafından gündeme alınması teklif edilen işler hakkında da karar verebileceğini hüküm altına almıştır. TBMM Başkanı Sayın Numan KURTULMUŞ'un komisyon başkanlarıyla yaptığı toplantılarda, komisyonların kendilerine havale edilen işleri görüşmeleri hususu da gündeme gelmiş ve gerekli hatırlatmalarda bulunulmuştur. Cevap 2. ve 3.- TBMM İçtüzüğü çerçevesinde 28*inci Yasama Dönemi'nde (önerge tarihi itibarıyla), ihtisas komisyonları tali komisyon olarak 2 adet, esas komisyon olarak ise 206 kanun teklifini görüşerek rapora bağlamıştır. Cevap 10.- TBMM İçtüzüğü'nün "İçtüzüğün değiştirilmesi" başlıklı 181'inci maddesi; "İçtüzükte değişiklik yapılmasını öngören teklifler, milletvekillerince yapılabilir. Bunlar hakkında, Kanun teklifleri hakkındaki hükümler uygulanır. " hükmünü içermektedir. Bu hüküm çerçevesinde içtüzük değişikliği teklif etmenin, münhasıran milletvekillerine ait bir yetki olduğu açıktır. Anayasa ve TBMM İçtüzüğü, içtüzük değişikliği teklif etme konusunda milletvekillerinden ayrı olarak TBMM Başkanlığına özel bir yetki vermemektedir. TBMM üyelerinin "tali komisyonların çalışmasını zorunlu hale getirecek" bir içtüzük değişikliği teklifi vermelerinin önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bu çerçevede bir içtüzük değişikliği teklifi verilmesi durumunda, bu teklif, TBMM İçtüzüğü'nde belirlenen koşulları taşıması kaydıyla, Başkanlığımızca ilgili komisyonlara havale edilecek ve olağan yasama sürecine tabi olacaktır. --- **Kaynak gösterme:** Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir). “Kanun tekliflerinin esas ve tali komisyonlarda görüşülmesine”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32099, 4 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32099-kanun-tekliflerinin-esas-ve-tali-komisyonlarda-gorusulmesine (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b6179bd8-bc32-425d-a545-019889ad8c12 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.