# Hakkari Cilo Dağları ile Mergabütan Bölgesi'nin kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi ilan edilmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/32469 - **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 8 Ağustos 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 7 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/883c4847-caf5-45e5-9250-0198981109ff - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32469-hakkari-cilo-daglari-ile-mergabutan-bolgesi-nin-kultur-ve-turizm-koruma-ve-gelisim-bolgesi > Öznur Bartin (DEM Parti), 8 Ağustos 2025 tarihinde 7/32469 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 7 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 6 Ağustos 2025 tarihinde resmi gazetede yayımlanan karar ile Hakkari Cilo Dağları, Hakkari Mergabütan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmiştir. Bir yerin "Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi" (KTKGB) olarak tespit ve ilan edilmesi, o bölgenin kültürel ve turistik potansiyelinin korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir şekilde değerlendirilmesi amacıyla devlet tarafından özel bir statüye kavuşturulması anlamına gelmektedir. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında Hakkari Cilo Dağları, Hakkari Mergabütan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmesi beraberinde yerel yönetimlerin yetkilerinin sınırlandırılması, bazı durumlarda yerel halkın söz hakkının azalmasına neden olması endişesini de beraberinde getirmektedir. Bu karar yerel halkın mülkiyet hakkı, geçim kaynakları ve yaşam biçimi değiştirmekte ve tehdit altına sokmaktadır. Kararla birlikte korunması gereken alanlar yapılaşmaya açılacak ve doğal alanlar bozulmaya yüz tutarak olumsuz çevresel etkilere maruz kalacaktır. Kültürel kimliğin ticarileşmesi ya da bozulması riski doğuran bu kararların Kapadokya, Uzungöl, Ayder Yaylası'nda yarattığı ekolojik ve kültürel tahribat ise göz önündedir. KIKGB alanı ilan edilen Ayder Yaylası'nda verilen kararla Doğu Karadeniz yayla kültürü, geleneksel mimari, kaplıcalar, doğal flora yok olmaya yüz tutmuştur. Kararla birlikte Ayder'de plansız turizm baskısı yoğunlaşarak "betonlaşmanın simgesi" haline gelmiştir. Özgün mimarinin yok edildiği bölgede göçer hayat, hayvancılık ve yerel yaşam turizm lehine bastırılmış, altyapı sorunları nedeniyle dere taşkınları yaşanmıştır. Yayla arazileri yatırımcılar arasında parsel parsel satılmış, bitki örtüsü, kaynak suları, ormanlar ciddi zarar görmüştür. Ayder Yaylası, KTKGB"nin aksine turizmin kontrolsüz büyümesine kurban gitmiş, zararın büyük bölümü telafi edilemeyecek boyuta ulaşmıştır. Özel Çevre Koruma alanı ilan edilen bir diğer doğal güzellik Trabzon'un Çaykara ilçesinde bulunan Uzungöl?'dür. Göl ve çevresindeki doğa, yayla kültürü, ahşap Karadeniz mimarisi ile tanınan bölge artan turizm patlaması ile hızlıca yapılaşmaya maruz kalmış, göl çevresi yoğun şekilde betonla çevrelenmiştir. Su seviyesi, rengi ve ekosistemin değiştiği gölde beton setler inşa edilerek doğal manzara yok edilmiştir. Mimari kimliğin neredeyse tamamen silindiği göl çevresinde emlak fiyatları ve geçim giderleri artış göstermiştir. Verilen karar ile Uzungöl, ekoturizmin nasıl ekolojik felakete dönüşebileceğinin en canlı örneğidir. Yine 2004 yılında KTKGB alanı ilan edilen Kapadokya'da bu kararın ardından rantın ve yapılaşmanın merkezine dönüşmüştür. Sık sık kaçak yapılarla gündeme gelen bölgede korunması gereken peri bacaları, restoran, butik otel, otellere dönüştürülmüş, açılan yollarla bölgenin doğal yapısına tamamen zarar verilmiştir. Alınan bütün bu kararlar, koruma altına alınması gereken bölgelerin devlet eliyle ranta ve betonlaşmaya, bölgelerin doğal yapısının bozulmasına neden olduğu aşikardır. Bu bağlamda; Hakkari Cilo Dağları ve Mergabütan bölgesinin Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ilan edilmesi, oranın turizm açısından kalkınmaya açılması ancak bu kalkınmanın kültürel ve doğal mirasın korunması ilkesiyle yürütülmesi, bu durumun sosyal, kültürel ve çevresel etkileri üzerinde yaratacağı tahribatın dikkatle izlenmesi elzemdir. Bu bağlamda; Yerel halkın mülkiyet hakkını ilgilendiren kamulaştırma ve plan değişikliği işlemleri hakkında Bakanlığınızın bilgisi ve denetimi var mıdır? Olası kamulaştırma ve plan değişikliğine dair mülk sahipleri bilgilendirilmiş midir veya bilgilendirilecek midir? Verilen kararın ardından hazırlanan, yürütülen bir proje bulunmakta mıdır? Varsa bu projeler nelerdir, kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? Hakkari Cilo Dağları, Hakkari Mergabütan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmeden önce Hakkari halkı, ilde bulunan Sivil Toplum Örgütleri kararla ilgili bilgilendirilmiş midir? Yerli halkın ve Sivil Toplum Örgütlerinin görüş ve önerileri dikkate alınmış mıdır? Hakkari Cilo Dağları ve Mergabütan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmesine ilişkin ÇED süreci yürütülmüş müdür, yürütülmüş ise ÇED raporu kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? Kararın ardından bölgede gerçekleşmesi olası kültürel ve ekolojik yıkıma ilişkin Bakanlığınızca alınan/alınacak tedbirler bulunmakta mıdır? Varsa bu tedbirler nelerdir? Hakkari Cilo-Sat ile Mergabütan bölgesinde yapılacak imar planlarının çevresel etkileri, yapılaşma izinleri, SİT alanlarının statüsü ve çevresel koruma politikalarına ilişkin Bakanlığınızca yürütülen çalışmalar nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI SORULAR Hakkari Cilo Dağları ve Mergabütan bölgesinin Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ilan edilmesi, oranın turizm açısından kalkınmaya açılması ancak bu kalkınmanın kültürel ve doğal mirasın korunması ilkesiyle yürütülmesi, bu durumun sosyal, kültürel ve çevresel etkileri üzerinde yaratacağı tahribatın dikkatle izlenmesi elzemdir. Bu bağlamda; 1. Yerel halkın mülkiyet hakkını ilgilendiren kamulaştırma ve plan değişikliği işlemleri hakkında Bakanlığınızın bilgisi ve denetimi var mıdır? Olası kamulaştırma ve plan değişikliğine dair mülk sahipleri bilgilendirilmiş midir veya bilgilendirilecek midir? 2. Verilen kararın ardından hazırlanan, yürütülen bir proje bulunmakta mıdır? Varsa bu projeler nelerdir, kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? 3. Hakkari Cilo Dağları, Hakkari Mergabütan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmeden önce Hakkari halkı, ilde bulunan Sivil Toplum Örgütleri kararla ilgili bilgilendirilmiş midir? Yerli halkın ve Sivil Toplum Örgütlerinin görüş ve önerileri dikkate alınmış mıdır? 4. Hakkari Cilo Dağları ve Mergabütan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmesine ilişkin ÇED süreci yürütülmüş müdür, yürütülmüş ise ÇED raporu kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? 5. Kararın ardından bölgede gerçekleşmesi olası kültürel ve ekolojik yıkıma ilişkin Bakanlığınızca alınan/alınacak tedbirler bulunmakta mıdır? Varsa bu tedbirler nelerdir? 6. Hakkari Cilo-Sat ile Mergabütan bölgesinde yapılacak imar planlarının çevresel etkileri, yapılaşma izinleri, SİT alanlarının statüsü ve çevresel koruma politikalarına ilişkin Bakanlığınızca yürütülen çalışmalar nelerdir? CEVAP Cilo Sat Buzulları Bakanlığımızca 31.10.2018 tarihli ve 149 sayılı Olur ile "Kesin Korunacak Hassas Alan" olarak tescil edilmiştir. Kesin Korunacak Hassas Alanlar, ulusal ve uluslararası öneme sahip tür, habitat ve ekosistemleri bünyesinde barındıran, biyolojik, jeolojik ve jeomorfolojik özellikleri açısından ekosistem hizmetlerine katkı sağlayan, bitki örtüsü, topoğrafya ve siluetin korunması ve gelecek nesillere aktarılması gereken ve Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen kara, su ve deniz alanlarıdır. Alanın doğal sit alanı olarak tescil edilmesiyle kullanım faaliyetleri sınırlandırılarak ekosistemin katı bir şekilde korunması amaçlanmaktadır. Bu alanlarda, bilimsel amaçlı araştırma, eğitim ve izleme faaliyetleri yapılabilir. Bununla birlikte, alanda yapılması planlanan her türlü faaliyet için ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonundan izin alınması gerekmektedir. Hakkâri Cilo-Sat Buzullarının bulunduğu bölge 04.07.2019 tarihli ve 1271 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Doğal Sit-Kesin Korunacak Hassas Alan olarak tescil edilmiştir. Mergabütan bölgesinde doğal sit alanı mevcut değildir. Kesin Korunacak Hassas Alanlar prensip olarak yapılaşmaya kapalı bölgelerdir. Önergede yer alan diğer hususlarla ilgili olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari Cilo Dağları ile Mergabütan Bölgesi'nin kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi ilan edilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32469, 8 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32469-hakkari-cilo-daglari-ile-mergabutan-bolgesi-nin-kultur-ve-turizm-koruma-ve-gelisim-bolgesi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/883c4847-caf5-45e5-9250-0198981109ff Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.