# Türkiye'de çıkarılan petrol ve doğal gazdan alınan devlet hissesinden illere aktarılan tutara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/32481 - **Veren:** Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 12 Ağustos 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 59 gün sonra, 10 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f3bc28a5-dfe2-48a4-825e-0198a3252130 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32481-turkiye-de-cikarilan-petrol-ve-dogal-gazdan-alinan-devlet-hissesinden-illere-aktarilan-tut > Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol), 12 Ağustos 2025 tarihinde 7/32481 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 59 gün sonra, 10 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 12.08.2025 e) Nim Emin EKMEN Mersin Milletvekili Türkiye'de madencilik faaliyetlerinden doğan kamusal gelirin bir bölümü il özel idareleri ile paylaşılmaktadır. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca, devlet hakkı olarak alınan gelirin 9650'si il özel idarelerine aktarılmakta; bu da fiilen yaklaşık *02'lik bir gelir payının yerel idarelere yönlendirilmesini sağlamaktadır. Bu uygulama, maden faaliyetlerinin neden olduğu çevresel ve altyapısal yüklerin kısmen de olsa telafi edilmesini ve yerel hizmetlerin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Ancak aynı anlayış, 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu'nda karşılık bulmamaktadır. Mevcut düzenlemelere göre, Türkiye?de çıkarılan petrol ve doğalgazdan alınan devlet hissesi (912,5) doğrudan merkezi bütçeye aktarılmakta, üretim faaliyetlerinin yapıldığı illere veya yerel idarelere herhangi bir pay ayrılmamaktadır. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) başta olmak üzere özel şirketlerin faaliyet yürüttüğü iller arasında Batman, Adıyaman, Siirt, Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa ve Şımak gibi sosyoekonomik olarak kırılganlık gösteren bölgeler bulunmaktadır. Örneğin sadece 2023 yılında Batman'da 1 milyon tonun üzerinde ham petrol üretimi gerçekleştirilmiştir. Buna Mehmet Emin EKMEN Mersin Milletvekili DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı rağmen ilgili illerin, çevresel riskler ve altyapı yükü nedeniyle üstlendiği ek maliyetleri telafi edecek bir gelir paylaşımına dahil edilmediği görülmektedir. Bu durum hem hukuki eşitsizliğe hem de yerel kalkınmada adalet sorununa yol açmaktadır. Ayrıca uluslararası örneklerde, doğal kaynak çıkarılan bölgelerin yerel idarelerine gelir aktarımı yapılması, yerel kamu hizmetlerinin güçlendirilmesi açısından yaygın bir uygulamadır. Bu nedenlerle hem maden hem de petrol ve doğalgaz üretimi yapan şirketlerin devlete ödedikleri payların illere aktarılması boyutunun yeniden düzenlenmesi; üretim yapılan illerdeki belediyeler ve özel idarelerinin doğrudan pay alabilmesini sağlayacak yasal değişikliklerin gündeme alınması kamu yararı açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda; 1. 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu uyarınca, Türkiye'de çıkarılan petrol ve doğalgazdan alınan devlet hissesi, üretim yapılan illere aktarılmakta mıdır? Aktarılıyorsa hangi yöntemle ve hangi miktarda aktarılmaktadır? 2. 2018 — 2024 yılları arasında il bazında petrol üretim miktarı ne kadardır? Bu üretimin yıllara göre illere dağılımı nasıldır? 3. Aynı dönemde petrol ve doğalgaz üretiminden elde edilen devlet hissesi toplam tutarı nedir? Bu gelirlerin ne kadarı merkezi bütçeye aktarılmıştır? 4. Merkezi bütçe, Bakanlığınıza bağlı şirketler veya diğer kamu şirketleri aracılığıyla petrol çıkartılan illerin belediye ve özel idarelerine doğrudan veya dolaylı, nakdi veya ayni aktarımlar yapılmış mıdır? 5. Maden Kanunu'nda olduğu gibi, Türk Petrol Kanunu'na da il özel idareleri veya belediyelere gelir payı düzenlemesi eklenmesi yönünde Bakanlığınızın çalışması veya yasal düzenleme hazırlığı bulunmakta mıdır? 6. Petrol ve doğalgaz faaliyetlerinden doğan çevresel yüklerin (altyapı, atık, yol aşınması, arazi kullanımı, kirlilik vb.) minimize edilmesi için Bakanlığınızın il özel idareleri ya da yerel yönetimlerle birlikte yürüttüğü bir planlama süreci var mıdır? Adres: Halkla İlişkiler Binası 3. Kat E-308 Çankaya / ANKARA ## Bakanlığın cevabı DÖNEM ESAS NO 7132481 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu uyarınca alınan Devlet hissesi merkezi bütçeye gelir olarak aktarılmaktadır. Ayrıca petrol gelirlerinden belediyelere veya il özel idarelerine doğrudan nakit aktarım sistemi mevzuatımızda bulunmamakla birlikte; 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun ile 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yurdun tümünden elde edilen gelirler, gelirin elde edildiği il ayrımı yapılmadan tüm iller arasında adil ve ölçülü biçimde dağıtılmaktadır. Petrol gelirlerinden il özel idareleri veya belediyelere gelir payı verilmesini amaçlayan bir taslak metin, Türk Petrol Kanunu'nda değişiklik yapılmasına dair 5574 sayılı Kanun Teklifi görüşmeleri sırasında tartışılmış, ancak bu düzenleme yeterli oy çoğunluğu sağlanamadığından Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) iradesiyle yasalaşmamıştır. 2018-2024 yılları arasında ham petrol üretiminin büyük çoğunluğunu yapan illerimiz aşağıdaki tabloda gösterilmiş olup, aynı dönemde petrol ve doğalgaz üretiminden elde edilen devlet hissesi toplam tutarı 33.771.025.863 Türk Lirası olmuştur. İl Bazlı Ham Petrol Üretimi (varil) İl Adı 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Adıyaman | 3.887.512 | 4.187.437 | 4.359.815 | 3.896.641 4.220.111 | 3.430.391 | 3.163.613 Batman 6.873.570 | 7.342.500 | 7.506.451 | 8.160.712 | 8.358.628 | 8.427.109 | 7.476.380 Diyarbakır | 6.507.772 | 6.542.044 | 6.947.173 | 7.881.380 | 7.278.151 | 7.142.773 | 7.531.708 Mardin 594.556 537.857 444.376 418.407 363.433 283.568 241.440 Siirt 759.303 746.245 954.526 985.405 1.019.188 ; 1.051.150 | 1.175.207 Şanlıurfa 733.007 930.918 1.592.587 | 1.989.764 2.128.666 | 2.364.666 | 1.890.238 Şırnak 282.173 294.857 296.821 399.230 1.257.310 | 5.692.096 | 16.374.971 Yürütülen faaliyetlerin çevresel etkilerine ilişkin olarak; Türk Petrol Kanunu Uygulama Yönetmeliğin 46'ncı maddesi; "Petrol hakkı sahipleri, petrol işlemlerinin her safhasında; petrol varlığının korunması, savurganlığın önlenmesi, petrol sahalarının iyi niyetle işletilmesi iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ile çevrenin ve kültür varlıklarının korunmasına ilişkin mevzuata uygun olarak gerekli önlem ve tedbirleri almakla yükümlüdürler. İnsan sağlığını tehlikeye sokacak, doğaya, çevreye ve kültür varlıklarına zarar verecek şekilde faaliyette bulunamazlar. " hükmüne amir olup, ayrıca meri mevzuat kapsamında petrol arama ve üretim faaliyetleri sırasında oluşabilecek muhtemel olumsuz durumlara ilişkin yeterli önlemler alınmıştır. Bu tatbik neticesinde ise petrol faaliyetlerinin neden olduğu çevre kirliliğinin asgari düzeyde kaldığı gözlemlenmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin). “Türkiye'de çıkarılan petrol ve doğal gazdan alınan devlet hissesinden illere aktarılan tutara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32481, 12 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32481-turkiye-de-cikarilan-petrol-ve-dogal-gazdan-alinan-devlet-hissesinden-illere-aktarilan-tut (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f3bc28a5-dfe2-48a4-825e-0198a3252130 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.