# Sınıf tekrarı yapması gerekirken çalışmak üzere MESEM'e yönlendirilen öğrencilere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/32507 - **Veren:** Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 6 Ağustos 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 30 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/17a8cb64-e570-4721-93bb-019883582fd7 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32507-sinif-tekrari-yapmasi-gerekirken-calismak-uzere-mesem-e-yonlendirilen-ogrencilere-iliskin > Yılmaz Hun (DEM Parti), 6 Ağustos 2025 tarihinde 7/32507 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 30 Eylül 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın milli eğitim bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından lise 9. sınıf öğrencilerine yönelik yayımlanan duyuruda, Matematik, Tarih, Din Kültürü, Türk Dili ve Edebiyatı derslerinin en az ikisinden geçen ancak sınıf tekrarı durumuna düşen öğrencilerin, 31 Temmuz'a kadar Mesleki Eğitim Merkezi'ne (MESEM) kayıt yaptırmaları halinde doğrudan 10. sınıftan başlayabilecekleri belirtilmiştir. Eokul sisteminde yaşanan aksaklık nedeniyle bu tarihte kayıt yaptıramayan öğrencilerin ise belirli bir merkezde elden kayıt yaptırabilecekleri ifade edilmiştir. Ancak bu uygulama, eğitimin niteliği, fırsat eşitliği ve çocuk işçiliği riski açısından kamuoyunda ciddi soru işaretlerine neden olmaktadır. Zira bu düzenleme ile çocukların örgün eğitime devam etme hakları fiilen ellerinden alınmakta, sınıf tekrarı yapma yerine iş gücüne yönlendirilmeleri teşvik edilmektedir. MESEM uygulamasının özellikle yoksul kesimlerin çocuklarını hedef aldığı ve onların eğitim hayatlarını erken yaşta sonlandırarak emek sömürüsüne açık hale getirdiği apaçık ortadadır. Bu bağlamda; 1. 2024-2025 eğitim öğretim yılı itibariyle, 9. sınıfta sınıf tekrarı durumuna düşüp MESEM'e yönlendirilen öğrenci sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin illere göre dağılımı nedir? 2. MESEM'e yönlendirilmiş bu öğrencilerden kaçı, asgari ücretin altında ücretle çalışmaktadır? Bu çocukların çalıştıkları iş kolları ve kurumlar Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir? . 31 Temmuz'a kadar MESEM"e kayıt olma şartı getirilen öğrencilerin bu tercihi, gönüllü bir yönlendirme midir, yoksa zorunlu bir uygulama mıdır? Velilerle bilgilendirme ya da onay süreci yürütülmüş müdür? . MESEM uygulamasının çocuk işçiliğini artırdığına dair sendikalar, insan hakları kuruluşları ve kamuoyundan gelen eleştiriler Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmiştir? . Söz konusu uygulamanın özellikle düşük gelirli, akademik başarı konusunda desteklenmemiş ve dezavantajlı bölgelerdeki öğrencileri hedef aldığı yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınızın bir değerlendirmesi var mıdır? . 9.sınıfı tekrar etmesi gereken bir öğrencinin doğrudan MESEM'e yönlendirilmesi, pedagojik gelişim açısından ne tür riskler taşımaktadır? Bu risklere karşı alınan önlemler nelerdir? . Öğrencilerin örgün eğitimden uzaklaştırılarak MESEM'e yönlendirilmesinin uzun vadeli sosyal ve ekonomik etkilerine dair herhangi bir izleme, değerlendirme ya da araştırma çalışması yapılmakta mıdır? . 2024 yılında MESEM kapsamında iş kazası geçiren veya işyerinde hak ihlali yaşayan öğrenci sayısı kaçtır? Bu kazalarında kaçı ölümle sonuçlanmıştır? ## Bakanlığın cevabı 1/32 668 c) 27/08/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1687485 sayılı yazınız. 7/3286 ç) 27/08/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1688495 sayılı yazınız. 7/32986 d)29/08/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1689506 sayılı yazınız. e) 03/09/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1691507 sayılı yazınız. 7/72999 0) 03/09/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1692096 sayılı yazınız. 7/72897 7123090 Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)'de kayıtlı yazıyla iletilen İzmir Milletvekili Mustafa BİLİCİ'nin 7/32358 ve 7/32993, Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN'un 7132507, Kayseri Milletvekili M. Baki ERSOY'un 7/32516, Kocaeli Milletvekili OÖmer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/32518, Konya Milletvekili Barış BEKTAŞ'ın 7/32668, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/32759, Ankara Milletvekili Adnan BEKER'in 7132866, Adana Milletvekili Ayhan BARUT'un 7/32867, Bitlis Milletvekili Semra ÇAĞLAR GÖKALP'ın 7/32986, Elazığ Milletvekili Gürsel EROL'un 7/32990 ile Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN'ın 7733090 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ekte sunulmuştur. 71(90554 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı 0 YUZYILI ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) kökleri Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir. Ülkemizin nitelikli iş gücü ihtiyacı çerçevesinde öğrencilerin; ilgi, istek, yetenek ve kişilik özelliklerinin ortaya çıkarılması, başarılı ve mutlu olabilecekleri bir mesleği seçmeleri için meslekler hakkında bilgilendirilmeleri, e gitim sistemi ile çalışma hayatı arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi ülkemiz insan kaynağının geliştirilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda mesleki eğitim merkezleri; ülkemizin meslek sahibi insan ihtiyacını karşılayabilmek adına çalışmalarını sürdürmektedir. 09.12.2016 tarihli 29913 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 6764 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nda değişiklik yapılarak çıraklık eğitimi örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınarak mesleki eğitim merkezleri Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlanmıştır. Çıraklık eğitiminin örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınması ile ekonomimizin temel yapı taşı olan işletmelerin nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanması ve çırak öğrencilerimizin ahilik kültüründen gelen usta çırak ilişkisiyle mesleklerini işbaşında öğrenmeleri amaçlanmıştır. Mesleki eğitim merkezi programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Mesleki eğitim merkezi programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir. MESEM"e kaydolabilmek için en az 14 yaşında olmak ve ortaokul mezunu olmak gereklidir. Öğrenciler, bir işletmeyle yapılan sözleşme doğrultusunda haftada dört gün iş yerinde pratik eğitim alırken haftada bir gün de okulda mesleki teorik dersler ve genel kültür dersleri görmektedir. Bu süreçte düzenli olarak yapılan beceri sınavlarını başarıyla tamamlayan öğrenciler; 11. sınıfta kalfalık, 12. sınıfta ise ustalık belgesi almaya hak kazanmaktadır. Mesleki Eğitim Merkezi Programında öğrenim görmekte olup işletmelerde beceri eğitimi yapan öğrencilere işletmeler tarafından ödenecek ücretler ile bu ücretlere yönelik Devlet katkısı tutarları 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 25 ve geçici 12'nci maddesi ile belirlenmiş olup Kanun'un geçici 12'nci maddesi uyarınca mesleki eğitim merkezi programı öğrencilerine işletmelerin ödemesi gereken ücretin tamamı Devlet katkısı kapsamında işletmelere geri ödenmektedir. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı hey YUZYILI 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Ortaöğretim" bölümünün "Kapsam" başlıklı 26. maddesinde yer alan "Ortaöğretim; ilköğretime dayalı dört yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları ile mesleki eğitim merkezlerinin tümünü kapsar. Bu okul ve kurumları bitirenlere, bitirdikleri programın özelliğine göre diploma verilir. Ancak mesleki eğilim merkezi öğrencilerinin diploma alabilmeleri için Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen fark derslerini tamamlaması zorunludur." hükmü doğrultusunda mesleki eğitim programları kapsamında öğrenim gören öğrencilerimiz, yürürlükteki mevzuat ve uluslararası hukuk çerçevesinde öğrenci statüsünde olup soru önergesinde ifade edilen kavramlarla tanımlanmamaktadır. Mesleki Eğitim Merkezi Programı iş yeri temelli bir mesleki eğitim programıdır. Örgün eğitim sistemi içinde ortaöğretim kademesinde yer alan programa, ortaokulu tamamlayan her öğrenci isteği doğrultusunda kayıt olabilmektedir. Bu bakımdan mesleki eğitim merkezi programı toplumda belirli bir sosyo-ekonomik grubu hedeflememektedir. Mesleki eğitim merkezlerinin iş ve işlemleri, örgün eğitim kurumları kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir, 9'uncu sınıfta sınıf tekrarına düşen öğrenciler; istemeleri hâlinde söz konusu Yönetmelik"in "Kontenjan belirleme, başvuru ve değerlendirme" başlıklı 38. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinde yer alan "Nakil ve geçiş başvurusu, aralık ve mayıs ayları hariç olmak üzere her ayın ilk iş gününden başlayarak son iş gününden önce veli tarafından çalışma saatleri içerisinde öğrencinin öğrenim gördüğü okul müdürlüğüne dilekçe ile yapılır. Başvuru, öğrencinin nakil şartlarını taşıması hâlinde naklen gidilmek istenilen okul müdürlüğüne e-Okul sistemi üzerinden iletilir. Onay veya ret işlemi nakil istenilen okul müdürlüğünce e-Okul sistemi üzerinden ayın son iş günü çalışma saatleri içerisinde gerçekleştirilir. " hükmü doğrultusunda Mesleki Eğitim Merkezi Programına kayıt yaptırabilmektedir. 2024-2025 eğitim öğretim yılı itibariyle, 9. sınıfta sınıf tekrarına düşen 4.709 öğrenci, Mesleki Eğitim Merkezi Programına (MESEM) kayıt yaptırmıştır. 2023-2024 eğitim öğretim yılında Mesleki Eğitim Merkezi Programı kapsamında 3'ü ölümlü 68 iş kazası meydana gelmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır). “Sınıf tekrarı yapması gerekirken çalışmak üzere MESEM'e yönlendirilen öğrencilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32507, 6 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32507-sinif-tekrari-yapmasi-gerekirken-calismak-uzere-mesem-e-yonlendirilen-ogrencilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/17a8cb64-e570-4721-93bb-019883582fd7 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.