# Ardahan ve çevre illerinde şap hastalığından etkilenen hayvan sayısına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/32784 - **Veren:** Özgür Erdem İncesu (CHP, Ardahan) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 15 Ağustos 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 160 gün sonra, 22 Ocak 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/31b209e1-f618-4476-a256-0198bd18b06a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32784-ardahan-ve-cevre-illerinde-sap-hastaligindan-etkilenen-hayvan-sayisina-iliskin > Özgür Erdem İncesu (CHP), 15 Ağustos 2025 tarihinde 7/32784 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 160 gün sonra, 22 Ocak 2026). ## Önerge metni Aşağıda yer alan soruların, Anayasanın 98"nci ve TBMM iç tüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca T.C Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Ardahan ve çevre illerde son haftalarda etkisini artıran şap hastalığı salgını, hayvan sağlığını ve bölgedeki hayvancılık faaliyetlerini ciddi biçimde tehdit etmektedir. Salgın nedeniyle birçok işletmede hayvan hareketleri durdurulmuş, kesim ve satış imkânları kısıtlanmış, üreticilerin süt ve et gelirlerinde önemli kayıplar yaşanmıştır. Bölgedeki üreticilerin önemli bir kısmı bankalara ve kooperatiflere kredi borcu olan küçük ve orta ölçekli yetiştiricilerden oluşmaktadır. Gelir kaybına uğrayan üreticilerin bu kredileri ödeme imkânı neredeyse kalmamıştır. Bu durum hem hayvancılık sektörünün çökmesine hem de kırsaldan göçün artmasına yol açacaktır. Bu nedenle, üreticilerin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla acil önlem alınması, borçların silinmesi veya en azından faizsiz olarak uzun vadeli ertelenmesi, ayrıca hastalık nedeniyle ortaya çıkan zararların karşılanması büyük önem taşımaktadır. Sorular: 1. Ardahan ve çevre illerde şap hastalığından etkilenen üretici sayısı ve hayvan varlığına ilişkin güncel veriler nedir? 2. Salgından zarar gören üreticilerin banka ve kooperatif kredi borçlarının silinmesi veya faizsiz olarak uzun vadeli ertelenmesi yönünde bir çalışmanız var mıdır? 3. Salgının üretici gelirlerine etkisi hesaplanmış mıdır? Hesaplandıysa zarar miktarı nedir? 4. Şap hastalığının yayılmasını önlemek ve üreticinin kaybını en aza indirmek amacıyla . hangi acil tedbirler alınmaktadır? 5. Salgının devam etmesi halinde bölgedeki hayvancılığın sürdürülebilirliği konusunda Bakanlığınızın öngörüsü nedir? 6. Hayvan sağlığı krizlerinde üreticinin zararlarını karşılayacak kalıcı bir destek mekanizması oluşturulması yönünde bir planınız bulunmakta mıdır? | değe 32784 ## Bakanlığın cevabı Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir. 2025 yılında ortaya çıkan şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan şap virüsünün yeni bir serotipinin (SAT-I) uzun yıllar sonra ülkemizde ortaya çıkmış olmasıdır. Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde aşılama programları yürütülmektedir. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmış olup 2025 Haziran ayında başlatılan sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında ise 9699 seviyesinde ülke bazlı aşılama oranı yakalanmıştır. Risk esaslı olarak ülke bazlı baskın aşılama çalışmaları, il ve bölge bazlı ek aşılama çalışmaları ve mihrak bazlı aşılama çalışmaları yürütülmektedir. Aşılama çalışmalarıyla birlikte sahadan düzenli olarak numune akışı sağlanmakta, virüsün genetik yapısı takip edilmekte ve değişen genetik yapıya bağlı olarak saha suşu ile uyumlu aşı üretim çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Şap hastalığının yeni varyantına karşı 26,6 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir. Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir. Salgın niteliği taşıyan bir hayvan hastalığının tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmakta, hastalık sönüşü yapılana kadar da belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışları yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm duyarlı hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında paydaşlara yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapılmakta, mihraklarda ise temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri büyük bir hassasiyetle gerçekleştirilmektedir. Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmektedir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmaktadır. Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır. Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır. Ülke genelinde yürütülen yoğun aşılama, karantina ve saha denetimleri sayesinde hastalığın yayılımı büyük oranda sınırlandırılmıştır. Aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan çoğu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilimizde hayvan pazarları açılmıştır. Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile risk durumu göz önünde tutularak ve önlem amaçlı olarak hayvan pazarı kapatılması kararları da mihrak alanlarından bağımsız olarak alınabilmektedir. Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır. Ülkemizde şap hastalığından etkilenen hayvan sayısı ile ekonomik kayıplar, epidemiyolojik veri toplama yöntemleri ile eş zamanlı olarak tasnif edilmekte olup hastalığın söndürülmesini takiben reel sonuçlar ortaya çıkacaktır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Özgür Erdem İncesu (CHP, Ardahan). “Ardahan ve çevre illerinde şap hastalığından etkilenen hayvan sayısına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32784, 15 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32784-ardahan-ve-cevre-illerinde-sap-hastaligindan-etkilenen-hayvan-sayisina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/31b209e1-f618-4476-a256-0198bd18b06a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.