# Malatya'da yapılması planlanan Demir Cevheri Kapasite Artışı ve Kırma Eleme Tesisi Projesi'nin çevresel etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/33658 - **Veren:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 5 Eylül 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 80 gün sonra, 24 Kasım 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/28b0852f-9c8c-445b-91fb-01992951606b - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33658-malatya-da-yapilmasi-planlanan-demir-cevheri-kapasite-artisi-ve-kirma-eleme-tesisi-projesi > İbrahim Akın (DEM Parti), 5 Eylül 2025 tarihinde 7/33658 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 80 gün sonra, 24 Kasım 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. İbrahim AKIN İzmir Milletvekili Malatya İli Hekimhan ve Kuluncak ilçeleri sınırlarında, Akyüz Mad. İnş. Nak. Orm. Ür. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından yürütülmesi planlanan "Demir Cevheri Kapasite Artışı ve Kırma-Eleme Tesisi" projesi kapsamında MASKİ'ye ait Konaktepe içme suyu kuyusunun yalnızca 435 metre uzağında patlatmalı açık ocak madencilik faaliyeti yapılacaktır. Bu kuyu, Konaktepe Mahallesi'nin tek içme ve kullanma suyu kaynağıdır. 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereğince içme suyu temin edilen alanların mutlak, birinci ve ikinci derece koruma alanlarının belirlenmesi ve bu alanlarda belirli faaliyetlerin yasaklanması zorunludur. Ancak proje raporunda bu koruma alanlarının belirlenmediği, su kaynağının korunması için yeterli önlemlerin alınmadığı görülmektedir. Projede kullanılacak patlatmalı madencilik yöntemleri, yeraltı suyu kirliliği, asit drenajı, ağır metal bulaşması ve suyun kuruması gibi ciddi riskler barındırmaktadır. Böyle bir durumun gerçekleşmesi halinde Konaktepe Mahallesi tamamen susuz kalacak ve tarımsal üretim durma noktasına gelecektir. Bölgede kayısı ve ceviz başta olmak üzere tarımsal üretim yapan binlerce bahçe bulunmaktadır. Toz, gürültü ve su kirliliği bu üretimi olumsuz etkileyecek ve yöre halkının geçim kaynaklarını ortadan kaldıracaktır. Bu durum 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Tarım Kanunu'na açıkça aykırıdır. Bu bağlamda; , say . 13278 aaeesseseser pm i 3 3 6 98 • 1. Proje alanına 435 metre mesafede bulunan Konaktepe içme suyu kuyusunun mutlak ve birinci derece koruma alanları neden belirlenmemiştir? 2. Bakanlığınız, söz konusu projenin bölgedeki içme suyu kaynaklarına olası etkilerini değerlendirmiş midir? Bu konuda herhangi bir teknik rapor hazırlanmış mıdır? | 3. Tarımsal üretim açısından stratejik öneme sahip kayısı bahçelerinin ve diğer tarım arazilerinin proje kapsamında nasıl korunacağına dair bir plan var mıdır? | 4. Proje sahasından kaynaklanacak toz ve ağır metal kirliliği tarım ürünlerine bulaştığında, | ürünlerin pazarlanabilirliği ve ihracatı nasıl etkilenecektir? İ 5. 5403 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata göre tarım alanlarının madencilik faaliyetlerine açılması için hangi şartlar aranmaktadır? Bu proje bu şartları karşılamakta mıdır? 6. Projeden etkilenecek tarım üreticilerinin ekonomik kayıplarını telafi edecek herhangi bir destek veya tazmin mekanizması planlanmakta mıdır? 7. Bakanlığınız, içme suyu kaynağının ve tarım alanlarının korunması amacıyla bu proje hakkında herhangi bir iptal, erteleme veya yeniden değerlendirme talebinde bulunacak mıdır ## Bakanlığın cevabı 10.10.2012 tarihli ve 28437 sayılı İçme Suyu Temin Edilen Akifer ve Kaynakların Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ'in 4'üncü maddesi hükümlerine göre; Malatya-Kuluncak-Konaktepe ve Göğebakan Mahalleleri içme ve kullanma suyu kuyularının debisi 50 Ivs'nin altında (ortalama 6-8 It/s) olduğu için mutlak koruma alanı ilan edilmiştir. Malatya ili, Hekimhan ve Kuluncak ilçeleri, Konaktepe ve Göğebakan Mahalleri sınırları dahilinde, Akyüz Mad. İnş. Nak. Orm. Ür. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti tarafından yapılması planlanan, Demir Cevheri Kapasite Artışı ve Kırma Eleme Tesisi Projesi'ne, 435 metre mesafedeki Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne (MASKİ) ait Konaktepe içme suyu kuyusu ile yine aynı bölgede bulunan MASKİ'ye ait 3 adet kuyu için (toplam 4 adet kuyu) Malatya- Kuluncak Konaktepe ve Göğebakan Mahalleleri İçme ve Kullanma Suyu Kuyularına Ait Mutlak Koruma Alanı İlanı 10.05.2025 tarih ve 32836 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Projeye esas madenin metalik maden olması, depolama ve üretim aşamalarında asit üretimi potansiyeline sahip olması, projenin patlatmalı açık ocak işletmesi olarak planlanması nedeni ile beslenim alanı ve su noktalarında miktar ve kalite açısından faaliyetin baskı unsuru oluşturabileceği öngörüldüğünden bahse konu MASKİ'ye ait 4 adet kuyudan "İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik" kapsamında kimyasal analiz, mikrobiyolojik analiz ve ağır metal analizleri ölçümleri, debi ve seviye ölçümlerinin belirli periyotlarla tekrarlanması, yapılan analizlerin miktar ve kalite açısından her hangi bir zarar ziyan tespit edilmesi halinde faaliyetin durdurulması ve Zarar ziyanın karşılanması Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği kapsamında Kurum görüşümüz olarak talep edilmiştir. Çevresel Etki Değerlendirme raporunun görüş yazısında; tebliğ hükümleri doğrultusunda içme suyu koruma alanı ilan edilmesi halinde hiçbir hak iddia edilmeksizin belirlenecek olan ilan şartlarına uyulacağı ile ilgili taahhütlerin olması gerektiği belirtilmiştir. Proje sahası en yakın yerleşim yerine 5 km uzaklıkta ve etrafında herhangi bir tarımsal faaliyet bulunmamaktadır. Bahse konu firma faaliyeti henüz başlamamış olup faaliyetleri ve tarımsal faaliyetlere olan etkileri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İL Müdürlüğü ile Tarım ve Orman İl Müdürlüğümüzce denetlenecektir. Projede taahhüt edilen faaliyet, iş ve işlemler denetlenerek olası bir çevresel kirlilik olduğunda firma faaliyetleri durdurulacak ve zarar firma tarafından karşılanacaktır şeklinde taahhütnameler alınmıştır. Bahse konu madencilik faaliyeti henüz başlamadığından herhangi bir iptal veya yeniden değerlendirme söz konusu değildir. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında hangi sınıf tarım arazisinin, hangi şartlarda, hangi yatırımlar için tarım dışı amaçla kullanılacağı düzenlenmiş olup birinci derecede önemli tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanılması engellenmiş ve korunması sağlanmıştır. Bu itibarla; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri, sulu tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanılması yasaklanmış, ancak yapılacak faaliyet için İl Toprak Koruma Kurulun uygun görmesi, herhangi bir sulama ve tarımsal geliştirme projesi içerisinde yer alıp almaması, kamu yararı kararı gerektiren yatırımlarda kamu yararı belgesinin bulunup bulunmaması hususları incelenerek izinlendirme yapılabilmektedir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Büyük ova koruma alanı dışında kalan tarım arazileri üzerinde yapılmak istenen madencilik faaliyetleri 5403 sayılı Kanun'un 13'üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında, büyük ova koruma alanında kalan tarım arazileri üzerinde yapılmak istenen madencilik faaliyetleri ise 5403 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, tarım arazileri üzerinde yapılacak madencilik faaliyetleri kapsamında izin alan işletmeciler, faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmekle ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler. 5403 sayılı Kanun kapsamında madencilik faaliyetlerine izin verilirken mevzuatımız gereği İl Toprak Koruma Kurulu?nun uygun görmesi, herhangi bir sulama ve tarımsal geliştirme projesi içerisinde yer alıp almaması, kamu yararı kararı gerektiren yatırımlarda kamu yararı belgesinin bulunup bulunmaması hususları değerlendirilmektedir. Proje faaliyet alanı tarım alanlarını kapsamadığından, 5403 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmamıştır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Malatya'da yapılması planlanan Demir Cevheri Kapasite Artışı ve Kırma Eleme Tesisi Projesi'nin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33658, 5 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33658-malatya-da-yapilmasi-planlanan-demir-cevheri-kapasite-artisi-ve-kirma-eleme-tesisi-projesi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/28b0852f-9c8c-445b-91fb-01992951606b Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.