# Eskişehir Beylikova sahasında bulunan nadir toprak elementleri rezervinin işlenmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/34150 - **Veren:** Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 24 Eylül 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 10 Kasım 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2f9a16c3-baf4-4ca6-abad-01997fff7534 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34150-eskisehir-beylikova-sahasinda-bulunan-nadir-toprak-elementleri-rezervinin-islenmesine-ilis > Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi), 24 Eylül 2025 tarihinde 7/34150 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 10 Kasım 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla talep ederim. Eskişehir ili Beylikova sahasında yaklaşık 690-694 milyon ton Nadir Toprak Element cevheri bulunmaktadır. Bu miktar, 800 milyon tonluk rezerve sahip Çin'in ardından dünyanın en büyük ikinci rezervi olarak gösterilmektedir. Eskişehir Beylikova?*daki Nadir Toprak Element rezervi Türkiye için büyük öneme sahip olduğu çok açık görülmektedir. Nadir Toprak Elementleri lantanidler ile itriyum ve skandiyumu kapsayan 17 elementten oluşmaktadır. Bu elementler manyetik, optik ve katalitik özellikleri nedeniyle elektrikli araçlardan rüzgar türbinlerine, cep telefonlarından savunma sanayine kadar çok geniş bir alanda kullanım özelliğine sahiptir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın hazırladığı "Nadir Toprak Elementleri Sektör Raporu"nda bu elementler "yüksek teknoloji, savunma ve enerji sektörleri için kritik girdiler" olarak tanımlanmıştır. Temiz ve yenilenebilir enerji için bu kritik minerallerin rezervini, ürdtümini, proses ve rafinajını kontrol etmek ülkemiz açısından oldukça önemlidir. Son yıllarda dünya üzerindeki pek çok çatışmanın ve vekalet savaşlarının gerisinde enerji kaynaklarına ve bu kaynakların iletim yollarına sahip olma amacı bulunduğu çok açık bilinmektedir. Günümüzde yeni nesil teknolojilerin temelini oluşturan Nadir Toprak Elementleri stratejik öneme sahip EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR mineraller olarak karşımıza çıkmaktadır. 16 Nisan 2025 tarihinde New York Times'ta yayımlanan bir makalede, ABD savunma sanayisinin ve ileri teknoloji ürünlerinin büyük oranda Nadir Toprak Elementleri'ne bağımlı olduğu ve bu ürünlerin büyük çoğunluğunun ABD tarafından Çin'den ithal edildiğine dikkat çekilmiştir. Çin'in bu alandaki tekelleşmesine karşı ABD'nin alternatif tedarik zincirleri oluşturulmasının uzun zaman alacağı vurgusu yapılmıştır. Söz konusu makalede, ABD için Nadir Toprak Elementlerinin ne kadar önemli olduğu savunma sanayisindeki kullanımı ile çok açık ortaya çıkarılmıştır. ABD'li uzmanlar her F-35 Lightning TI uçağı için 408,5 kg (900 Pound), yeni nesil her Virginia sınıfı denizaltısı için 4,5 ton (9 bin 200 Pound) Nadir Toprak Elementleri kullanılarak üretimin gerçekleşebildiğinin altını çizmişlerdir. Ayrıca Tomahawk füzeleri, Dron, Ortak Doğrudan Saldırı Mühimmatı ve akıllı bomba üretimlerinde de Nadir Toprak Elementleri kullanıldığı vurgulanmıştır. Ez cümle, Türkiye'nin Eskişehir ili Beylikova bölgesinde tespit edilen 570 bin tonluk Nadir Toprak Elementleri rezervi stratejik olarak önemli bir potansiyele sahiptir. Ülke olarak bu rezerve sahip olmak kadar, bu elementleri savunma sanayi başta olmak üzere yeni nesil teknolojilerin gelişimi için işleyebilme kapasitesine sahip olmakta gerekmektedir. Ayrıca bu kaynakların milli çıkarlar göz önünde bulundurularak küresel şirketlere verilmemesi çok büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda; 1. Eskişehir Beylikova'daki Nadir Toprak Elementleri rezervinin işlenmesine yönelik 2023 yılında pilot tesis olarak açılan işletmede çıkarılan elementlere yönelik hangi işlemler yapılmaktadır? Tesis yıllık olarak ne kadar element çıkarmakta ve ne kadarını nihai ürüne dönüştürmektedir? 2. Eskişehir Beylikova'daki Nadir Toprak Elementleri rezervinin işlenmesine yönelik kurulan pilot tesisin ayrıştırma, rafinaj ve nihai ürün üretimi gibi kritik aşamalardaki ciddi eksikliklerinin giderilmesine yönelik hangi somut adımlar atılmıştır? 3. Türkiye'nin Nadir Toprak Elementleri rezervinin işlenmesinde dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla, Bakanlığınızca hangi çalışmalar yapılmaktadır? EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR 4. Nadir Toprak Elementleri rezervinin işlenmesinde Türkiye'nin Çin ile yaptığı anlaşmanın detayları şeffaf şekilde kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? Çin dışında hangi ülkelerle veya şirketlerle iş birliği görüşmeleri yürütülmektedir? 5. Pilot tesis olarak açılan işletme ne zaman tam olarak endüstriyel tesise dönüşecektir? Nadir Toprak Elementleri rezervinin savunma sanayi, uzay teknolojileri, elektronik ve enerji iletim altyapılarında kullanımında çok önemli bir yere sahip olmasına bağlı olarak bu elementin kullanımı için bakanlıklar ve kurumlar arasında Bakanlığınızca bir strateji planlanmış mıdır? 6. Nadir Toprak Elementleri rezervinin üretimi ve işlenmesi sürecinde çevresel ve toplumsal açıdan ciddi risklerin oluşmaması adına atıkların toplanması ve işletme sonrası alanların rehabilite edilmesi için gerekli önemler alınmış mıdır? ## Bakanlığın cevabı Eskişehir ilimizin Beylikova ilçesindeki Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ETİMADEN) uhdesinde yer alan sahada yürütülen arama çalışmaları kapsamında, 310 lokasyonda yaklaşık 125 bin metre sondaj yapılmış ve sahadan 59.000'den fazla numune alınarak gerekli analiz çalışmaları tamamlanmıştır. Ayrıca Nadir Toprak Elementleri (NTE) sahasındaki kompleks cevherin ekonomiye kazandırılması faaliyetlerinde kurumsal kapasite ve uzmanlığın geliştirilmesi, teknoloji geliştirme, altyapı çalışmaları, pilot ve üretim tesisi kurulmasına yönelik çalışmaların yanı sıra, iş süreçlerinin daha etkin sürdürülmesi amacıyla "Beylikova Florit, Barit ve Nadir Toprak Elementleri İşletme Müdürlüğü" kurulmuş olup, Ülkemizin dünyanın önemli 5 NTE üreticisinden birisi olma hedefi ve stratejik bakış açısıyla ilk etapta 1.200 ton/yıl kapasiteli pilot tesis kurulmuştur. Pilot tesisde; kompleks cevherden fiziksel, fizikokimyasal ve hidrometalurjik zenginleştirme yöntemleri kullanılarak ilk etapta Nadir Toprak Oksitleri (NTO) konsantresi elde edilmesi ve üretim sürecinin oluşturulması amacıyla çalışmalar yürütülmektedir. Pilot tesisin kırma, öğütme, seperasyon, kavurma, liç, çöktürme, flotasyon aşamaları tamamlanmış olup, Ar-Ge çalışmalarına başlanmıştır. NTO konsantresinden nadir toprak oksitlerinin ayrı ayrı elde edileceği ünite, yapılan/yapılacak ön laboratuvar çalışmaları ile belirlenecek parametreler sonrasında mevcut pilot tesise entegre edilecektir. Pilot tesisin endüstriyel tesise dönüştürülmesine ilişkin çalışmalar, saflaştırma teknolojisi çalışmaları ile birlikte devam etmektedir. Bakanlığımız 2025 yılında "Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporu"nu yayımlamış ve bazı madenleri kritik ve stratejik öneme göre kategorilere ayırmıştır. Bu kapsamda hem sahip olduğumuz hem de dışa bağımlı olduğumuz madenlerin ülkemizde işlenebilmesi ve ara-uç ürünlere dönüştürülebilmesi için ilgili ülke ve şirketlerle teknoloji odaklı iş birliği modeline ilişkin planlamalar devam etmektedir. Ülkemiz bu alanda yalnızca belirli bir ülke veya şirketle sınırlı kalmaksızın, çok taraflı ve dengeli bir iş birliği yaklaşımı benimsemekte; farklı ülkeler ve uluslararası paydaşlarla temaslarını sürdürmektedir. Amacımız, yerli kapasitenin güçlendirilmesi, ileri teknolojiye erişim ve nadir toprak elementlerinde katma değeri yüksek bir ekosistemin oluşturulmasıdır. Çin, ABD veya diğer ülkeler ile yapılmakta olan ve yapılacak müzakereler ve iş birlikleri, teknoloji paylaşımı ve uzun vadeli kazanımlar ilkesi doğrultusunda, mevcut mevzuat çerçevesinde ve karşılıklı fayda ilkesi esas alınarak sürdürülmektedir. ETİMADEN ile Çin madencilik şirketleri arasında imzalanan herhangi anlaşma bulunmamakta olup, NTE'ye ilişkin bir taraftan ülkemizin madencilik ve cevher zenginleştirme alanında uzman kadro ve altyapısı olan üniversiteleri ile imzalanmış Ar-Ge sözleşmeleri kapsamında yoğun faaliyetler sürdürülürken, diğer taraftan bu alanda teknolojiye sahip Avustralya, Kanada, İsveç ve Almanya gibi ülkelerin uzman Ar-Ge ve teknoloji kuruluşları ile somut işbirliği süreçlerine devam edilmektedir. Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK); NTE ve diğer kritik elementler ve ürünlerinin elde edilmesi, bu elementlere ilişkin ürün, teknolojilerin geliştirilmesi ve gelişmiş teknolojik ürünlerde geniş bir şekilde kullanımının sağlanması amacıyla araştırmalar yürütmektedir. TENMAK bünyesinde ülkemizin sahip olduğu bütün kaynaklardan NTElerin elde edilmesi, NTE'ler kullanılarak gelişen sektörlerimizin ihtiyaç duyacağı uç ürünlerin üretilmesi ve ticari değere dönüştürülmesi için ulusal/uluslararası Ar-Ge ve teknoloji geliştirme üzerine projeler yürütülmektedir. Söz konusu projelerle ülkemizin özellikle enerji ve savunmada bağımsızlığına katkı sağlamak amacıyla katma değerli ürünler ve yöntemler geliştirmek için çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda Japonya, Malezya, Pakistan, Almanya, Romanya, Polonya, Slovenya, Çek Cumhuriyeti ülkeleriyle iş birliği görüşmeleri yürütülmektedir. Ayrıca, insan kaynağı yetiştirilmesi ile ilgili TENMAK adına yurt dışına gönderilen personellerin özellikle NTE teknolojileri ile ilgili ABD, Kanada, Avustralya, Japonya ve Almanya gibi ülkelerde çalışmalar yapan ekiplere dahil edilmesine çalışılmaktadır. / YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR o: 283 | 7-34150 Başta On İkinci Kalkınma Planı olmak üzere Ülkemiz üst politika belgelerinde NTE konusu hem stratejik bir kaynak hem de yüksek katma değerli yerli üretim firsatı olarak tanımlamakta olup, Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, Bakanlığımız Stratejik Planı ve strateji belgelerinde de NTE üretimine yönelik orta ve uzun vadeli politikalar tanımlanmıştır. Bu çerçevede NTE rezervini stratejik ürünlere dönüştürme amacıyla kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği yapılarak çeşitli proje ve çalışmalar eşgüdüm içerisinde yürütülmektedir. NTE'lerin her türlü birincil ve ikincil kaynaktan kazanılmasına yönelik teknolojilerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla TENMAK bünyesinde ülkemizde ilk olan NTE Cevher Zenginleştirme ve Saflaştırma Laboratuvar alt yapısı oluşturulmuş ve çalışmalara başlanmıştır. Bunun yanı sıra; TENMAK özellikle enerji ve savunma sanayinin ihtiyaç duyduğu NTE içeren manyetik malzemeler ve optoelektronik malzemelerin geliştirilmesi kapsamında; külçe, şerit ve toz mıknatıs üretimlerinin yapıldığı, kalıp tasarımı ve kalıplama, sinterleme çalışmalarının gerçekleştiği, manyetik alan uygulamaları ve mıknatıs analiz süreçlerinin geliştirildiği ülkemizde ilk olacak Yerli Kalıcı Mıknatıs Üretim ve Ar-Ge Sistemi TENMAK çatısı altında kurulmuş olup, devreye alma çalışmaları devam etmektedir, Yerli kaynakların değerlendirilmesine, dışa bağımlılığın azaltılmasına ve yüksek katma değerli ürün üretiminin desteklenmesine yönelik olarak TENMAK bünyesinde "NTE Teknolojileri Yol Haritası" hazırlık çalışmaları devam etmekte olup, bu çalışmaların bu yıl içinde kamuoyuyla da paylaşılması planlanmaktadır. TENMAK bünyesinde cevherden NTE üretimi için çevreci yöntemler üzerine projeler yürütülürken ikincil kaynaklardan NTE üretimi aşamasında da atık olarak görülen kömür yıkama atıkları, kömür külleri, maden atıkları, elektronik atıklar, jeotermal atıklar gibi kaynaklar kullanılmakta ve çevreye etkileri en aza indirilirken içeriğindeki kritik hammaddelerin de etkin şekilde kullanımını sağlayacak teknolojilerin geliştirilmesi üzerine çalışılmaktadır. Alparyaân BAYRAKTAR Bakan --- **Kaynak gösterme:** Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul). “Eskişehir Beylikova sahasında bulunan nadir toprak elementleri rezervinin işlenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34150, 24 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34150-eskisehir-beylikova-sahasinda-bulunan-nadir-toprak-elementleri-rezervinin-islenmesine-ilis (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2f9a16c3-baf4-4ca6-abad-01997fff7534 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.