# Rize'nin Çamlıhemşin ilçesi ile Ayder Yaylası arasında yer alan yol inşaatının ekolojik etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/34292 - **Veren:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 26 Eylül 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 213 gün sonra, 27 Nisan 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fef122ec-4802-4b45-8fdd-019995655daf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34292-rize-nin-camlihemsin-ilcesi-ile-ayder-yaylasi-arasinda-yer-alan-yol-insaatinin-ekolojik-et > İbrahim Akın (DEM Parti), 26 Eylül 2025 tarihinde 7/34292 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 213 gün sonra, 27 Nisan 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. İbrahim AKIN İzmir Milletvekili Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde 20 Eylül 2025 tarihinde başlayan yoğun yağışlar, Fırtına Vadisi boyunca sel ve heyelanlara yol açmıştır. Bu felaket, Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) tarafından Avrupa'da acil korunması gereken 100 ormandan biri olarak tanımlanan, doğal sit ve korunan alan statülerine sahip bu hassas ekosistemde ciddi tahribata neden olmuştur. Felaketin etkilerini artıran en önemli faktörlerden birinin, vadide yürütülen yol ve inşaat faaliyetlerinin dere yatağı ve yaban hayatı üzerindeki baskısı olduğu yönünde ciddi iddialar bulunmaktadır. Özellikle Çamlıhemşin-Ayder yolu inşaatı kapsamında dere tarafına örülen istinat duvarları ve yamaçlara yapılan yüksek duvarlar nedeniyle yaban hayatı geçişlerinin fiilen kesildiği belirtilmektedir. Projede bu sorunu giderecek ekolojik geçit, menfez veya yaban köprüsü gibi çözümlerin öngörülüp öngörülmediği ve işlevselliklerinin denetlenip denetlenmediği belirsizdir. Bununla birlikte, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından denetlenmesi gereken dere yatağına yönelik kesit daraltma, dolgu ve istinat duvarı gibi müdahalelerin gerekli hidrolojik hesaplamalar ve taşkın risk analizleri çerçevesinde yapılıp yapılmadığı kamuoyu tarafından bilinmemektedir. "Yeşil Yol" projesi kapsamında üst kotlarda yapılan yol çalışmalarından çıkan hafriyatın meralara ve yamaçlara döküldüğü, bu malzemenin de yağışlarla dere yataklarına taşınarak hem su rejimini bozduğu hem de kirliliğe yol açtığı iddiaları mevcuttur. Ayrıca, Badara Yaylası çıkışında ve bağlantı yollarında yapılan orman kesimlerinin hangi izinlere dayandığı, kesimlerin korunan alanlarla çakışıp çakışmadığı ve oluşan habitat kaybının telafisine yönelik bir rehabilitasyon programı olup olmadığı konularında şeffaf bir bilgilendirme yapılmamıştır. Vadideki atıksu deşarjlarının, nesli tehlike altındaki türlerden olan deniz alası popülasyonu üzerindeki etkileri ve bu türe yönelik koruma eylem planlarının akıbeti de endişe konusudur. Bu çerçevede, Bakanlığınızın sorumluluk alanına giren bu hayati konularda kamuoyunun aydınlatılması zaruridir. Bu bağlamda; 1. Yol şevlerinde yüksek duvarlar ve dere tarafında istinat duvarları ile yaban hayat geçişlerinin fiilen kesildiği iddiası doğru mudur? Projede ekolojik geçit/menfez/yaban köprüsü çözümleri öngörülmüş müdür? Bu geçitlerin işlevselliği sahada denetlenmiş midir? . Dere yatağına müdahale işlemleri (kesit daraltma, istinat, dolgu, geçici derivasyon, malzeme depolama) Proje Tanıtım Dosyası/Revizyon belgelerinde açıkça tanımlanmış ve DSİ'den taşkın kontrol/ıslah onayı ile hidrolik kesit-debi hesapları alınmış mıdır? . Yol şevlerinde yüksek duvarlar ve dere tarafında istinat duvarları ile yaban hayat geçişlerinin fiilen kesildiği iddiası doğru mudur? Projede ekolojik geçit/menfez/yaban köprüsü çözümleri öngörülmüş müdür? Bu geçitlerin işlevselliği sahada denetlenmiş midir? Denetim tutanakları ve uygun görüş yazıları mevcut mudur? Mevcutsa nedir? Deniz alası ve alabalık gibi türlerin vadideki Tür Koruma Eylem Planları, uygulama sonuçları ve risk analizleri nelerdir? Badana Yaylası çıkışı ve bağlantı güzergâhlarında yapıldığı bildirilen orman kesimleri hangi izin/karar çerçevesinde gerçekleştirilmiştir? Kesim planları ve koordinat bilgileri nelerdir? Kesim miktarı (m3), tür kompozisyonu ve yaş sınıfı nedir? Teslim/tesellüm ve satış kayıtlarını kamuoyu ile paylaşacak mısınız? Kesim alanları korunan alan statüleriyle çakışıyor mu? Varsa Koruma Kurulu ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü uygun nelerdir? Meydana gelen habitat kaybı/erozyon/sediman taşınımı için öngörülen rehabilitasyon— ağaçlandırma/erozyon kontrolü programlarının süresi, bütçesi ve izleme kriterleri nedir? 2023—2025 arasında Badara Yaylası çevresinde verilen tüm kesim/temizlik/gençleştirme/servis oyolu izinlerinin lokasyon-amaç—alan-miktar dökümü nedir? Üst kotlardaki yolların inşasında çıkan hafriyatın meralara/şevlere dökülmesi ve yoğun yağışlarda dere yataklarına taşınması hususunda Bakanlığınızın tespit ve yaptırımları nelerdir? Uygulanan idari işlemlerin/yaptırımların paylaşılmasını talep ediyoruz. Fauna-flora parçalanması, sediman taşınımı ve erozyona dair izleme raporları veya telafi/rehabilitasyon planları var mıdır? Varsa kamuoyuyla paylaşılmasını talep ediyoruz. . Fırtına Vadisi'nin WWF'nin acil korunması gereken 100 ormanı arasında olduğu dikkate alınarak, vadinin ekolojik bütünlüğünü koruma/restore etmeye yönelik özel bir plan hazırlanmış mıdır? Ekolojik dengeyi bozacak projelere izin verilmemesi yönünde kurumsal irade var mıdır? ## Bakanlığın cevabı Bahse konu yol çalışmasında, Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü teknik ekipleriyle birlikte arazi çalışmaları yapılmış olup özellikle Çamlıhemşin-Kaçkar Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'nın bulunduğu alanda yaban hayvanlarının geçişi için ekolojik köprülerin yerleri tespit edilerek bununla ilgili çalışmalar hayata geçirilmektedir. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından hazırlanan taşkın kontrol projeleri, dere yataklarında taşkın riskini azaltacak şekilde modellendirilmekte ve uygulanmaktadır. Dere yatağına yapılan müdahaleler hakkında, kesit daraltma, istinat, dolgu, geçici derivasyon, malzeme depolama gibi işlemlerle ilgili olarak çalışmayı yürüten Kurumlarca, Taşkın ve Rüsubat (oYönetmeliği kapsamında DSİ'ye yapılan müracaatlar, hidrolik yönden incelenmektedir. Yapılan incelemeler sonucunda hidrolik açıdan uygun kesitler belirlenerek ilgili Kurumlara iletilmektedir. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğümüz tarafından Karadeniz alabalığı (Deniz alası) hakkında Tür Koruma Eylem Planı hazırlanmış olup izleme çalışmaları titizlikle devam etmektedir. Orman içi sularda balıklandırma projesi kapsamında üretilen anaç alabalıklardan alınan yavru alabalıkların belirlenen tarihlerde uygun olan derelere ve kollarına salımı gerçekleştirilmektedir. Deniz alası ülke genelinde 1979 yılından beri koruma altında bulunan hem ticari hem de amatör amaçlı avcılığı yasak olan bir türdür. Türün akarsulara doğru gerçekleştirdiği üreme göçünün kesintisiz şekilde tamamlanabilmesi amacıyla, Doğu Karadeniz'de Of ilçesi Solaklı Deresi ile Sarp Sınır Kapısı arasındaki üreme amaçlı kullanılan akarsuların denize döküldüğü noktalar esas alınarak; doğu ve batı yönlerinde 1.000 metre, denize doğru ise 500 metreyi kapsayan alan içinde, | Nisan-30 Haziran tarihleri arasında her türlü sabit ağ kurulması ve su altı tüfeği kullanılarak avcılık yapılması yasaklanmıştır. Ayrıca Rize ilinde; Fındıklı ilçesinde Çağlayan ve Arılı dereleri, Ardeşen ilçesinde Fırtına Deresi, Pazar ilçesinde Hemşin Deresi, Çayeli ilçesinde Büyükdere (Büyükçay) ve İyidere ilçesinde İyidere Deresi'nde, denize ve akarsu yönüne doğru 500 metre mesafe içinde su ürünleri avcılığı yasaklanmıştır. Bununla birlikte, Hemşin ilçesinde Tezina Deresi, İkizdere ilçesinde Anzer Deresi, Çamlıhemşin ilçesinde Ambarlı Gölü ile Tar (Tant) Deresi'nde su ürünleri avcılığı tamamen yasaklanmıştır. Rize ili Çamlıhemşin ilçesi Badara Yaylası etrafında yapılan üretim durumu ile ilgili olarak, 2023 yılı içerisinde yürürlükte olan Şenyuva Orman İşletme Şefliği Ekosistem Tabanlı Orman Amenajman Planı ve Silvikültür Planı doğrultusunda, 164 nolu bölmede tensil (gençleştirme) çalışmaları kapsamında aynı sahada geçmiş yıllarda dikimi yapılan fidanların ışık ihtiyacını karşılama amacıyla 28 hektar alanda, 1.528 m"'ü ladin, 1.620 m"'ü kayın olmak üzere toplam 3.148 m? boşaltma damgası yapılarak üretim gerçekleştirilmiştir. Üretime verilen ağaçlar 10'uncu yaş sınıfında olup idare müddetlerini (ekonomik ömürlerini) tamamlamış ve birçoğu kovuk veya çürük odun yapısına sahip fertlerdir. 2024 yılı içerisinde Badara Yaylası yolu üzerinde herhangi bir üretim faaliyeti gerçekleştirilmemiştir. 2025 yılı içerisinde ise Şenyuva Orman İşletme Şefliği Ekosistem Tabanlı Orman Amenajman Planı ve Silvikültür Planı doğrultusunda, 164 nolu bölmede tensil (gençleştirme) çalışmaları kapsamında aynı sahada geçmiş yıllarda dikimi yapılan fidanların ışık ihtiyacını karşılama TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı amacıyla 1,5 hektar alanda toplam 65 m ladin ağacının boşaltma damgası yapılarak üretim gerçekleştirilmiştir. Bu fertler de yine 10"*uncu yaş sınıfında olup idare müddetlerini (ekonomik ömürlerini) tamamlamış ve birçoğu kovuk veya çürük odun yapısına sahip fertlerdir. Kaçkar Dağları Milli Parkı sınırları içerisinde söz konusu yol çalışması kapsamında herhangi bir ağaç kesimi olmamıştır. Milli Park içerisinde üretim amaçlı orman kesimleri yapılmamakta ancak böcek ve mantar zararlarına karşı "Olağanüstü Eta" ile zarar gören ağaçlar alandan çıkarılmaktadır. Trabzon Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı Rize ili Çamlıhemşin ve Ardeşen ilçelerinde bulunan Fırtına Vadisi için Çölleşme ve Erezyonla Mücadele Genel Müdürlüğü tarafından 2018 yılında hazırlanan Rize Ardeşen Yukarı Havza Sel Kontrol projesi yapılmıştır. Rize Ardeşen Yukarı Havza Sel Kontrol projesi kapsamında 2021 yılında Çamlıhemşin ve Ardeşen yan derelerinde 3 adet Harçlı Islah Sekisi yapılmıştır. Bölgede herhangi bir Erozyon Kontrol Uygulama Projesi bulunmamaktadır. 2023-2025 yılları arasında Badara Yaylası çevresinde herhangi bir yol izni verilmemiştir. Kaçkar Dağları Milli Parkı sınırları içerisinde yapılan yol çalışmalarında, Milli Park statüsü göz önünde bulundurulduğundan dere yataklarına ve şevlere herhangi bir harfiyat taşınıp dökülmemektedir. Üst kotlardaki yol inşaatları sırasında ortaya çıkan hafriyatın meralara ve şevlere dökülmesine ilişkin olarak DSİ tarafından yapılan tespitler doğrultusunda, Müdahale Tespit Tutanakları hazırlanmış olup gerekli oyaptırımların uygulanması amacıyla ilgili Kurumlara gönderilmektedir. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğümüz tarafından Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi kapsamında alan ve tür izlemeleri dönemsel olarak gerçekleştirilmektedir. Korunan alanlarımızın tamamında gelişme planları ve yönetim planları yapılmakta ve bu planlar dahilinde çalışmalar yürütülmektedir. İlgili kurumlara verilen izinler, bu planlar dahilinde olup planların onay vermediği herhangi bir projeye de izin verilmemektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Rize'nin Çamlıhemşin ilçesi ile Ayder Yaylası arasında yer alan yol inşaatının ekolojik etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34292, 26 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34292-rize-nin-camlihemsin-ilcesi-ile-ayder-yaylasi-arasinda-yer-alan-yol-insaatinin-ekolojik-et (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fef122ec-4802-4b45-8fdd-019995655daf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.