# ÇED süreçleri ve tarım arazileriyle ilgili yapılması planlanan mevzuat değişikliğine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/34516 - **Veren:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 15 Ağustos 2025 - **Durum:** Cevaplanmadı (TBMM: “Cevaplanmadığı Gelen Kağıtlarda İlan Edildi”) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/74234a2d-7bb6-4318-bdec-019985eb1686 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34516-ced-surecleri-ve-tarim-arazileriyle-ilgili-yapilmasi-planlanan-mevzuat-degisikligine-ilisk > Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 15 Ağustos 2025 tarihinde 7/34516 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. Cevaplanmadı (TBMM: “Cevaplanmadığı Gelen Kağıtlarda İlan Edildi”). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili "Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreçlerinin ortadan kaldırılması" ve "stratejik maden" kabul edilen her bölgede acele kamulaştırma kararlarıyla tapulu malların dahi alınabilmesinin önünün açılması, özellikle zeytinlik ve ormanlık alanlar başta olmak üzere tarım arazilerinin sermayeye peşkeş çekilmesinin önünü açtığı iddia edilmektedir. Bu bağlamda; 1. ÇED süreçlerinin kaldırılması veya içinin boşaltılması, çevresel tahribatı artırmayacak mıdır? Bakanlığınız, bu tür uygulamaların sürdürülebilir çevre yönetimi prensipleriyle nasıl bağdaştığını açıklamayı düşünmekte midir? 2. Kömür gibi madenlerin "stratejik" kabul edilerek orman ve zeytinlik alanlarda dahi acele kamulaştırma yapılmasının, zaten kıt olan tarım arazilerimizi ve ekolojik dengeyi nasıl etkileyeceğine dair somut bir etki analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa, bu analizin sonuçları kamuoyu ile ne zaman paylaşılacaktır? 3. Yasanın "süper izin yasası" ve "işgal yasası" olarak nitelendirilmesi, prosedürlerin ortadan kaldırılarak talan ve rantın kolaylaştırıldığı, yurttaşların arazilerinin ellerinden alındığı ve devletin hükümranlığındaki ormanlık alanların sermayenin istediği gibi kullanıma açıldığı iddiaları doğrultusunda; hukuki süreçlerin ve vatandaşın mülkiyet hakkının bu denli hızlı ve istisnai kararlarla bypass edilmesi, Anayasa'da güvence altına alınan hak ve özgürlükler ile çelişmiyor mu? Bu konuda Bakanlığınızın hukuki görüşü nedir? 4. Devletin uhdesindeki orman ve diğer korunması gereken alanların sermayenin istediği gibi kullanıma açılmasının, biyoçeşitlilik. kaybı ve ekosistem tahribatı açısından uzun vadeli sonuçları neler olacaktır? Bu tahribatın önüne geçmek için Bakanlığınız hangi somut tedbirleri almayı planlamaktadır? 5. Tüm yetkilerin Cumhurbaşkanlığı yardımcısının başkanlık ettiği bir kurulda toplanarak stratejik madenlere ilişkin kararların tek elden çıkacağı ve bunun insanları "mülksüzleştirme, yerinden etme ve göç ettirme" sonuçları doğuracağı iddiaları kısmen veya tamamen doğruysa . bu durum, yerel halkın katılımını ve itiraz mekanizmalarını tamamen ortadan kaldırmayacak mıdır? Merkeziyetçi bir karar alma mekanizması, bölgesel ihtiyaçları ve ekolojik hassasiyetleri göz ardı etme riskini taşıyacağından bu risk nasıl giderilecektir ? 6. Uzmanların, orman yangınlarının 2690'ından fazlasının insan kaynaklı olduğunu belirttiği ve iklim krizinin yangınların etkisini büyüttüğü ifade edilmektedir. Torba yasanın madencilik ve enerji tesisleri gibi faaliyetlerle ormanlardaki insan etkileşimini artıracağı düşünüldüğünde bu yasa teklifiyle artması beklenen insan kaynaklı faaliyetler, zaten yüksek olan orman yangını riskini ne denli artıracaktır? Bakanlığınız, bu risk artışına karşı yangın söndürme kapasitesini ve önleyici tedbirleri ne şekilde güçlendirecektir? 7. 1995-2024 yılları arasındaki orman yangını istatistikleri, ormancılık dışı faaliyetlerin artışıyla yangın sayılarının doğru orantılı olarak arttığını açıkça göstermektedir. Bu veriler ışığında, torba yasanın yürürlüğe girmesi durumunda gelecekteki mega yangınların önlenmesi için Bakanlığınızın somut ve etkin bir eylem planı var mıdır? 8. Orman Genel Müdürlüğü istatistiklerine göre, orman yangınlarının 2620-25'inden enerji tesislerinin sorumlu olduğu belirtilmektedir. Torba yasanın ormanlar üzerinde enerji tesislerinin kurulmasını kolaylaştıracâğı göz önüne alındığında; ormanlar içerisine kurulacak yeni enerji santralleri, elektrik iletim hatları ve dağıtım telleri nedeniyle artacak yangın riskini azaltmak için hangi spesifik önlemler alınacaktır? Mevcut enerji tesislerinin orman yangınlarına neden olma oranını düşürmek için Bakanlığınızın uyguladığı veya planladığı projeler nelerdir? 9. Enerji nakil hatlarının yer altına alınması gibi yangın riskini azaltabilecek alternatif çözümler neden yeterince değerlendirilmemektedir? 10. Torba yasayla birlikte ormanlar üzerindeki son karar yetkisinin MAPEG'e (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) devredileceği ifade edilmiştir. MAPEG'in madencilikten sorumlu ve bu alanda uzmanlaşmış bir kurum olduğu dikkate alındığında; ormancılık ve ekosistem yönetimi konusunda herhangi bir uzmanlığı bulunmayan MAPEG'in, ormanların geleceği hakkında karar verme yetkisine sahip olması, çıkar çatışmasına yol açmayacak mıdır? Bu kararların bilimsel ve ekolojik temellere dayanmasını nasıl sağlanacaktır ? 11. Orman Genel Müdürlüğü'nün ormanlar üzerindeki yetkisinin bu şekilde kısıtlanması, ormanların korunması ve geliştirilmesi misyonunu nasıl etkileyecektir? Bakanlığınız, bu yetki devrinin olumsuz sonuçlarını engellemek için hangi düzenlemeleri yapmayı öngörmektedir? 12. AK Parti İktidarı Dönemindeki Ormancılık Dışı Faaliyetler ve Gelecek Projeksiyonu dikkate alındığında Cumhuriyet tarihi boyunca ormancılık dışı faaliyete açılan yaklaşık 950.000 hektarlık ormanlık alanın yarısının son çeyrek asırlık AK Parti iktidarı döneminde gerçekleştiği vurgulanmaktadır. Bu çarpıcı istatistikler ışığında; Bakanlığınız, bu kadar büyük bir orman alanının ormancılık dışı faaliyetlere açılmasının nedenlerini ve bu kararların çevresel, sosyal ve ekonomik gerekçelerini detaylı olarak açıklayabilir mi? 13. Ormanların "sermaye aracı" olarak görüldüğü ve "yağmalandığı" iddiaları hakkında Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir? Gelecek nesillere aktarılması gereken bu değerli varlıkların korunması için mevcut politikaların yetersiz kaldığını düşünüyor musunuz? 14. Ormanların iklim krizine karşı "en büyük silah" ve "yutak alanı" olduğu belirtilmiş, korunmadığı takdirde ülkenin çölleşeceği ve yaşanmaz hale geleceği uyarısı yapılmıştır. Bu uyarılar bağlamında; torba yasanın, ormanları daha fazla talana açarak Türkiye'nin iklim kriziyle mücadelesini zayıflatacağı yönündeki eleştirilere Bakanlığınızın yanıtı nedir? 15. Ülkenin karşı karşıya olduğu çölleşme riski göz önüne alındığında, Bakanlığınızın orman varlığını artırmaya ve mevcut ormanları korumaya yönelik orta ve uzun vadeli stratejileri nelerdir? Bu stratejiler, torba yasayla getirilen düzenlemelerle nasıl bir denge kuracaktır? 16. Torba yasa geçene kadar TBMM önünde nöbet tutan yaşam savunucularının ve ülkenin dört bir yanında direnenlerin mücadeleden vazgeçmeyeceği görülmektedir.. Bakanlığınız, bu ciddi toplumsal muhalefeti ve yaşam savunucularının dile getirdiği endişeleri nasıl değerlendirmektedir? Bu endişelerin giderilmesi ve toplumsal mutabakatın sağlanması adına Bakanlığınız herhangi bir diyalog veya revizyon süreci başlatmayı düşünmekte midir? --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “ÇED süreçleri ve tarım arazileriyle ilgili yapılması planlanan mevzuat değişikliğine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34516, 15 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34516-ced-surecleri-ve-tarim-arazileriyle-ilgili-yapilmasi-planlanan-mevzuat-degisikligine-ilisk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/74234a2d-7bb6-4318-bdec-019985eb1686 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.