# Ülke genelinde ve Erzurum özelinde tarım politikalarına ve tarımsal üretime ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/3509 - **Veren:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 23 Ağustos 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 215 gün sonra, 25 Mart 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c79b6411-978f-49cd-88cd-018a26027517 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3509-ulke-genelinde-ve-erzurum-ozelinde-tarim-politikalarina-ve-tarimsal-uretime-iliskin > Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 23 Ağustos 2023 tarihinde 7/3509 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 215 gün sonra, 25 Mart 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96 ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Yeşil Parti Grup Başkanvekili Erzurum Milletvekili Türkiye'de son yıllarda tarım üretiminin desteklenmemesi ülke ekonomisinin can damarlarından birisi olan tarım adeta yok olmaya yüz tutmuş durumdadır. Mevcut ekonomik kriz, mazot ve gübre fiyatlarındaki artış ve çiftçinin desteklenmemesi gibi faktörler ülkeyi dışa bağımlı hale getirmiş durumdadır. Kuşkusuz son yıllarda sulama, gübre kullanma, ilaçlama, makine kullanımı gibi araçlarla modern tarım yöntemleri gelişmiştir. Erzurum iklim koşullarına bağlı olarak buğday, patates, arpa, şeker pancarı, çavdar, yulaf ve elmanın yanı sıra mikro iklim alanlarında üzüm, incir, fasulye, ceviz, tut ve kayısının da yetiştiği bir tarım kentidir aynı zamanda. Yine hayvancılığın yoğun olması nedeniyle yem bitkileri de önemli tarım ürünleri arasındadır. Yaklaşık 4 milyon 800 bin dekar tarım arazisine sahip şehirde, önceden yaklaşık 160 bin ton civarında gerçekleşen hububat rekoltesinin, çiftçilere sağlanan sertifikalı tohum, finans ve eğitim destekleriyle geçtiğimiz yıl 420 bin tona çıktığı Bakanlığınızca ifade edilmiştir. Bunun yaklaşık milyon 500 bin dekarında hububat üretildiği, hayvancılık potansiyeline bağlı olarak milyon dekar civarında yem bitkisi üretildiği bilgisi de paylaşılmıştır. Her ne kadar veriler iyi gözükse de tarım ve hayvancılıktan gelir elde edemeyen çiftçiler yoksullukla yüzyüze gelmiş olup ithalata dönük uygulamaların yol açtığı sorunlar artmıştır. Türkiye'nin iklim değişikliğine bağlı çevresel ve ekonomik kırılganlığı yüksek ülkeler arasında yer alması da tarımsal üretimin azalmasına dair nedenler arasındadır. Ayrıca doğrudan ya da dolaylı olarak ürün ve girdi fiyatlarını belirleyen devlet, alacağı önlem ve belirleyici politikalarla meydana gelen iklim değişikliklerinin üretim üzerindeki etkisini kıracak etkidedir. Devlet politikalarının belirli ve öngürülebilir olması, fiyat politikalarında istikrar ve çiftçiye vereceği destek ülkeyi kendi kendine yetebilir düzeue getirebilecektir. Bu bağlamda; 1. Halihazırda Erzurum'da yetişen buğday, patates, arpa, şeker pancarı, çavdar, yulaf, elma, üzüm, incir, fasulye, ceviz, tut ve kayısı gibi ürünlerden son bir yıl içinde dış alım gerçekleşmiş midir? Bu ürünlerden ne kadarı hangi ülkelerden tedarik edilmiştir? 2. Erzurum'da yetişen buğday, patates, arpa, şeker pancarı, çavdar, yulaf, elma, üzüm, incir, fasulye, ceviz, tut ve kayısı gibi ürünlerden ihracat gerçekleşmiş midir? Hangi ülkelere ne kadarlık satış gerçekleşmiştir? 3. Tarımsal ürünlerde ithalat yapılan ülkelerden gümrük vergisi alınmakta mıdır? Gümrük vergisi oranı ne kadardır? Gümrük vergisi alınmayan ülkeler hangileridir? 4. Tarımsal ürünlerde ithalatı destekleyen politikalarınız neticesinde tarımsal üretim ne kadar zarar etmiştir? 5. Son yıllarda ülkede buğday ve arpa üretimi düşmüş olup tarım üretimindeki bu düşüşün temel sebepleri nedir? 6. Erzurum için çeşitli yatırımlar yapıldığı dile getirilmiş olup Bakanlığınızın 2023 yılı için Erzurum'da üretim yapan çiftçiye verdiği destek ne kadardır? Sulama, tohum, gübre gibi üretimi destekleyici hususlar için bütçeden ne kadar harcanmıştır? Tarımsal destek için ayrılan bütçe Erzurum için yeterli olmuş mudur? 7. Erzurum'da üretim yapan çiftçiye teşvik verilmesi öngörülmekte midir? 8. Erzurum'da 2023 yılı için hububat rekoltesi ne kadar olacaktır? 9. Erzurum ili bu seneki üretim için gerekli yağışı almış mıdır? Erzurum'da kuraklığın boyutları tespit edilmiş midir? Geçtiğimiz yıllara oranla artan sıcaklık karşısında kuraklığın önlenmesi adına bir çalışma yürütülmekte midir? 10. Tarımsal üretimde bu yılki taban fiyat uygulaması nasıl olacaktır? 11. Çiftçinin ürünleri zarar görmeksizin tüketiciye hangi yöntemlerle ulaşacaktır? 12. Erzurum'da bu yıl için tarımda çiftçinin maruz kaldığı zarar tespit edilmiş midir? Zararın telafisi adına çiftçilere destek sağlanacak mıdır? 13. Erzurum'da çiftçiye sulama, gübre kullanma, ilaçlama, makine kullanımı noktasında hangi destekler sağlanmaktadır? 14. Türkiye?de son yıllarda tarım üretiminin desteklenmesine ilişkin temel bir çalışma yapılmamasının sebebi nedir? 15. Çitçilere neden gerekli ve yeterli destek verilmemektedir? 16. Türkiye'de tarım ve hayvancılığın ilerlemesine dönük önlemler alınacak mıdır? 17. Çiftçilikle ve hayvancılıkla uğraşan yurttaşların ekonomik sorunlarının giderilmesine dönük önlemler alınacak mıdır? 18. Türkiye tarım üretimi ve ürün çeşitliliği konusunda son derece yeterli ve verimli iken bu verimin düşme sebepleri nelerdir? ## Bakanlığın cevabı Dış ticarete ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Tarımsal ürünlerin ithalatında ülke ve ürün bazında değişen oranlarda gümrük vergisi alınmakta olup gümrük vergisi alınmayan ülkeler de ürün bazında değişmektedir. Buna ilişkin "İthalat Rejimi Kararı" Resmi Gazete'de yayımlanmaktadır. Erzurum iline 2023 yılı içerisinde 620.022.999 TL tarımsal destekleme ödemesi yapılmıştır. Doğal afetler sebebiyle oluşan tarımsal üretimde meydana gelen etkilenmeler Bakanlığımız ililçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından, afetin meydana gelmesini müteakip afet mahalline gidilerek belirlenmekte ve Bakanlığımıza afet ihbar formu ile bildirilmektedir. Erzurum ilinde 2023 yılı içerisinde meydana gelen aşırı yağış, deprem, dolu, sel-su baskını, yangın afetleri nedeniyle toplam 45 köyde 1.939 çiftçiye ait 151.041 da bitkisel üretim alanında etkilenme meydana gelmiştir. Ülkemizde meydana gelen ve tarım alanlarını etkileyen doğal afetlerle ilgili 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. Meydana gelen afetler nedeniyle oluşan zararlar tarım sigortası kapsamında bulunanlar için, TARSİM eksperleri tarafından yapılan hasar tespit çalışmaları sonucunda TARSİM tarafından karşılanmaktadır. 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" kapsamında düşük faizli işletme ve/veya yatırım kredileri kullandırılan çiftçilerimizden; krediye konu ekilişleri, ürünleri, hayvan varlıkları, tesisleri veya seraları zarar gören, Bakanlığımız kayıt sistemlerinde kayıtlı olup üretim faaliyetlerine devam edenlerden 31 Aralık 2026 tarihine kadar meydana gelen/gelebilecek doğal afetlerden zarar gördüğü il/ilçe hasar tespit komisyonlarınca tespit edilenlerin, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan kredi borçları ertelenebilmekte ya da taksitlendirilebilmektedir. Erzurum ilimizde Devlet Destekli Tarım Sigortası kapsamında; 01.06.2006-28.02.2024 tarihleri arasında; 86.765 adet TARSİM poliçesi düzenlenmiş, 130,6 milyon TL devlet prim desteği sağlanmış, 57 milyon TL hasar tazminatı ödenmiştir. 4,1 milyon TL tazminat tutarının da ödemesi gerçekleştirilecektir. Bakanlığımızca 2006 yılından bu yana 81 ilde devam eden Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında gerçek ve tüzel kişilerin tarıma dayalı ekonomik faaliyetlerine yönelik yatırım projelerinde hibeye esas proje tutarının "6 50*si hibe olarak verilmekte olup tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlara ait yeni teknolojiler içeren makine ekipman alımları da bu program kapsamında 9650 hibe desteği ile desteklenmektedir. 2023 yılı için Erzurum ilinde KKYDP kapsamında 240 adedi makine ekipman projesi olmak üzere toplam 243 projeye 18 milyon TL hibe desteği ödenmiştir. Ayrıca pilot olarak 4 ilde başlatılarak 2022 yılından itibaren $1 ilde uygulanan Kırsal Kalkınmada Uzman Eller Projesi kapsamında 2023 yılı için Erzurum ilinde tamamlanan 37 adet projeye 9,2 milyon TL hibe desteği ödenmiştir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. Ayrıca arıcılık ve ipekböcekçiliği potansiyelinin ekonomiye kazandırılması ve beklenen hedeflere ulaşılması Bakanlığımızın en önemli amaçlarından biridir ve bu konuda çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Bu doğrultuda çeşitli destekler verilmekte olup bu destekler her geçen yıl artarak devam etmektedir. TMO alım fiyatları tüm parametreler dikkate alınarak belirlenen bir eşik fiyattır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir. TMO hububat alım fiyatları 06.06.2023 tarihinde, ekmeklik buğday alımlarında 8.250 TL/ton, makarnalık buğday alımlarında 9.000 TL/ton, arpa alımlarında 7.000 TİL/#on olarak açıklanmıştır. Bakanlığımız tarafından hububat üretiminin teşvik edilmesi amacıyla 2023 yılında alım fiyatlarına ilave olarak, Çiftçi Kayıt Sistemi"ne kayıtlı buğday ve arpa üreticilerine, kayıtlı üretim miktarı kadar ürünlerini piyasaya veya TMO'ya satmaları halinde, ton başına buğday için 1.000 TL, ton başına arpa için 500 TL hububat üretim primi desteği verilmiştir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Ülke genelinde ve Erzurum özelinde tarım politikalarına ve tarımsal üretime ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/3509, 23 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3509-ulke-genelinde-ve-erzurum-ozelinde-tarim-politikalarina-ve-tarimsal-uretime-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c79b6411-978f-49cd-88cd-018a26027517 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.