# Tunceli'nin Pülümür ilçesindeki dağların çevresinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/35114 - **Veren:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 14 Ekim 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 5 Aralık 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6cbcbd80-076d-48c8-aa4f-0199e7ac07ee - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35114-tunceli-nin-pulumur-ilcesindeki-daglarin-cevresinde-yurutulen-madencilik-faaliyetlerinin-c > Ayten Kordu (DEM Parti), 14 Ekim 2025 tarihinde 7/35114 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 5 Aralık 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98'nci ve İçtüzüğün 99'ncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlandırılmasını arz ederim. Ayten KORDU Tunceli Milletvekili Dersim'in Pülümür ilçesinde yer alan Hel Dağı, Bağır Dağı ve çevresi, sahip olduğu biyolojik çeşitlilik, su kaynakları, kültürel ve inançsal miras bakımından Türkiye'nin en özel doğal alanlarından biridir. Ancak bu bölgede Erz Madencilik Hafriyat Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından yürütülmekte olan krom madeni faaliyetleri, gerek çevresel gerek toplumsal açıdan ciddi kaygılar yaratmaktadır. Bu bölge, yalnızca ekolojik çeşitliliğiyle değil, aynı zamanda geçimini büyük oranda küçükbaş hayvancılıkla sürdüren üreticilerin yaşam alanlarını ve ekonomik faaliyet sahalarını barındırması bakımından da kritik öneme sahiptir. Maden ruhsat sahalarının, yöre halkının kullanımındaki mera ve yaylaları kapsadığı yönünde bazı iddialar söz konusudur. Maden arama ve işletme faaliyetlerinin, meralar üzerinde gerçekleştirilmesi halinde kırsal geçim kaynaklarına ve bölge halkının sosyo-ekonomik yapısına doğrudan zarar verme riski bulunmaktadır. Bu nedenle, maden ruhsat sahalarının sınırlarının mera alanlarıyla çakışıp çakışmadığı, bu faaliyetlerin yürütülmesi sırasında 4342 sayılı Mera Kanunu başta olmak üzere ilgili çevre ve tarım mevzuatına uygunluk denetimlerinin yapılıp yapılmadığı hususları kamuoyu açısından büyük önem taşımaktadır. YOU Söz konusu faaliyetlere ilişkin ruhsat 2021 yılının Aralık ayında verilmiş olup 5 yıl süreyle geçerlidir. Dolayısıyla ruhsatın 2026 yılının Aralık ayında sona erecektir. Bu ruhsatın süresinin uzatılıp uzatılmayacağı, uzatılacaksa hangi kriterlere göre değerlendirileceği kamuoyunda belirsizdir. Öte yandan, 18 Eylül 2025 tarihinde ilgili bakanlığın ilgili uzman heyeti tarafından bölgeye bir denetim ziyareti gerçekleştirilmiştir. Bu denetim sonucunda hazırlanan resmi denetim raporunun kamuoyuyla paylaşılması, yöre halkının kaygıları ve şeffaflık açısından zaruri bir ihtiyaçtır. Bu raporun içeriği, bölgede yürütülen faaliyetlerin mevzuata uygunluğunun tespit edilmesi ve ruhsat yenileme sürecine etkisinin anlaşılması bakımından son derece önemlidir. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve 3213 sayılı Maden Kanunu gereğince, ruhsat bilgileri, denetim raporları, proje tanıtım dosyaları ve teknik verilerin ilgili kamu kurumları tarafından erişime açık olması gerekmektedir. Bu bilgiler yalnızca kamu denetimini değil, aynı zamanda yerel halkın doğru ve sağlıklı biçimde bilgilendirilmesini de sağlamaktadır. Bölge halkının yaşam alanlarını, su kaynaklarını ve doğal varlıklarını doğrudan etkileyen bu faaliyetlerin teknik boyutlarının açıklığa kavuşturulması; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın sorumluluğundaki denetim ve ruhsatlandırma süreçlerinin şeffaf biçimde paylaşılması gerekmektedir. Yol Bu bağlamda; . Erz Madencilik Hafriyat Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne 5 yıl süreyle verilen ruhsatın tam olarak kapsamı nedir? . Ruhsatın verildiği alanın büyüklüğü, sınır koordinatları ve faaliyet türü (arama, işletme, genişletme vb.) nedir? 18 Eylül 2025 tarihinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan son denetimin resmi raporu hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa bu raporun bir örneği kamuoyuyla ve tarafımızla paylaşılması mümkün müdür? . Söz konusu denetimde herhangi bir mevzuata aykırılık, çevresel ihlal veya teknik uygunsuzluk tespit edilmiş midir? Edildiyse hangi idari yaptırımlar uygulanmıştır? . 2026 yılında sona erecek olan ruhsatın uzatılması veya yenilenmesi için hangi teknik, çevresel ve idari kriterler dikkate alınacaktır? Bu kriterleri belirleyen mevzuat ve yetkili kurum hangisidir? . Erz Madencilik tarafından Bakanlığa sunulmuş teknik dokümanlar, proje tanıtım dosyaları ve fizibilite raporları mevcut mudur? Bu belgeler yerel kamuoyunu bilgilendirmek için tarafımıza iletilmesi mümkün müdür? . Hel Dağı ve Bağır Dağı çevresinde yürütülen krom madeni faaliyetlerinin, yeraltı su kaynakları, yüzeysel akarsular ve tarım alanları üzerindeki etkilerine dair Bakanlığınızın elinde mevcut veri ve analizler bulunmakta mıdır? 8. Bu bölgedeki maden ruhsat sahalarının, yöre halkının geçim kaynağı olan mera ve yaylaları kapsayıp kapsamadığına ilişkin Bakanlığınızın elinde güncel bir tespit bulunmakta mıdır? Bu alanlarda yürütülen maden arama ve işletme faaliyetlerinin, 4342 sayılı Mera Kanunu ile 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümlerine uygunluğu konusunda herhangi bir denetim yapılmış mıdır? 9. 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında bu bölgeye verilen ruhsat, "Nitelikli Doğal Koruma Alanı" statüsüyle çelişki yaratmakta mıdır? Bu konuda Bakanlığınızca yapılan hukuki veya teknik değerlendirme var mıdır? 10. Yerel halkın, sivil toplumun ve bölge temsilcilerinin denetim süreçlerine katılımı veya denetim sonuçlarına erişimi konusunda Bakanlığınızca bir mekanizma öngörülmekte midir? ## Bakanlığın cevabı DÖNEM | ESASNO 28-4 | 735114 Maden sahalarında arama ve işletme ruhsat süreçlerinden sonra ruhsat sahipleri tarafından madencilik faaliyetlerine başlanabilmesi için "işletme izni" alınması gerekmekte olup, mevcut sahaların çok küçük bir alanına tekabül eden ve fiili olarak madencilik faaliyetinin yürütüldüğü alanı ifade eden işletme izinli alanlarda faaliyete başlanabilmesi için izin alanına yönelik olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir. Yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği söz konusu izin süreçlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına ise Bakanlığımızca müsaade edilmemekte olup, bu bağlamda tek başına arama ve/veya işletme ruhsatına sahip olunması fiili olarak madencilik faaliyetlerinin başlatılabilmesi için yeterli olmamaktadır. Bu bilgiler ışığında; Tunceli ilimizin Pülümür ilçesi dahilinde önergede bahsi geçen şirket uhdesinde IV(c) grubu krom işletme ruhsatlı sahanın 25/12/2026 tarihine kadar işletme ruhsat süresinin bulunduğu ve bu saha için 26/10/2022 tarihinden geçerli krom işletme izni düzenlendiği tespit edilmiş olup, söz konusu işletme izin alanının yüzölçümü 1.484,76 ha'dır. Ruhsat süresinin uzatılması hususu ile ilgili olarak; madencilik faaliyetleri sonucunda işletilebilir rezerv varlığının bulunması halinde 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24'üncü maddesi kapsamında temdit için ruhsat sahiplerince işletme projesi verilmekte olup, sunulan belgeler Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından meri mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek işleme alınmaktadır. Diğer hususlara ilişkin değerlendirmeler ise ilgili Bakanlık/Kurum/Kuruluşlar tarafından yapılmaktadır. Bahsi geçen saha 18/09/2025 tarihli MAPEG Olur'una istinaden MAPEG teknik personeli tarafından 3213 sayılı Maden Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında mahallinde tetkik edilmiştir. Ancak söz konusu mahallinde tetkik raporu ile şirket tarafından ruhsat sahasında yapılacak faaliyetlere ilişkin MAPEG'e sunulmuş maden işletme projesi ticari sır niteliği taşıdığından kamuoyu ile paylaşılamamaktadır. Durum bu olmakla birlikte 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 29'uncu maddesinde yer alan; "İşletme projeleri ve değişiklikleri ile ilgili dokümanlar ve işletmelerin faaliyetlerinin durdurulmasına dair işlemler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Bakanlık tarafindan karşılıklı olarak elektronik ortamda erişime açılır." hükmü gereği söz konusu raporların paylaşımı, ilgili Bakanlığa ve Valiliklere açıktır. Öte yandan; Maden Yönetmeliği'nin "Sicilin incelenmesi" başlıklı 97'nci maddesinde "... İlgisini inanılır kılan herkes, sicil kayıtlarının maden sicil memurlarından biri huzurunda gösterilmesini isteyebilir" şeklinde düzenleme yer almakta olup, bu çerçevede işletmelerin isimleri ve ruhsat bilgileri doğrudan açık bilgi şeklinde paylaşılamamaktadır. Nitekim aynı konuya ilişkin daha önce Bakanlığımız aleyhine açılan dava üzerine Ankara 16. İdare Mahkemesi tarafından verilen E:2016/2684, K:2018/177 sayılı kararda özetle; "...4982 sayılı Kanunun 23'üncü maddesiyle ve Yönetmeliğin 34'üncü maddesiyle "ticari sır" kapsamındaki bilgi ve belgeye erişimi kısılayan kuralın, bir ticari işletme veya şirketin faaliyet alanı ile ilgili yalnızca belirli sayıdaki mensupları ve diğer görevlileri tarafindan bilinen, elde edilebilen, özellikle rakipleri tarafından öğrenilmesi halinde zarar görme ihtimali bulunan ve üçüncü kişilere ve kamuya açıklanmaması gereken, işletme ve şirketin ekonomik hayattaki başarı ve verimliliği için büyük önemi bulunan; iç kuruluş yapısı ve organizasyonu, mali, iktisadi, kredi ve nakit durumu, araştırma ve geliştirme çalışmaları, faaliyet stratejisi, hammadde kaynakları, imalatının teknik özellikleri, fiyatlandırma politikaları, pazarlama taktikleri ve masrafları, pazar payları, toptancı ve perakendeci müşteri potansiyeli ve ağları, izne tâbi veya tâbi olmayan sözleşme bağlantılarına ilişkin veya bu gibi bilgi ve belgeler kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. KORDU'NUN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN : DONE CEVAPLAR il Ni Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile ticari sır kavramının birlikte değerlendirilmesinden; şirketlerin pazar payları, müşteri potansiyeli ve ağlarına, izne tâbi veya tâbi olmayan sözleşme bağlantılarına ilişkin bilgilerin ticari sır kapsamında kaldığı, ticari sır olarak nitelendirilebilecek belgelerin ise 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında değerlendirilmeyeceği açıktır." denilmek suretiyle şirket isimleri, kapasite bilgileri vb. hususların ticari sır kapsamında olduğu ve kamuya açıklanmaması gerektiği ifade edilmiş olup, açılan bu davanın reddine karar verilmiştir. Bu karar üzerine yapılan istinaf başvurusu da Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesinin E.2018/836, K.2018/1092 sayılı kararıyla reddedilerek karar kesinleşmiştir. Bununla birlikte, yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği ÇED sürecine ilişkin işlemler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı uhdesinde yürütülmekte olup, bu çerçevede Önerge içeriğinde yer alan ve diğer bakanlıkların görev alanına giren hususlara ilişkin bilgilerin ilgili kurum/kuruluşlardan alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Alparşân BAYRAKTAR Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Tunceli'nin Pülümür ilçesindeki dağların çevresinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35114, 14 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35114-tunceli-nin-pulumur-ilcesindeki-daglarin-cevresinde-yurutulen-madencilik-faaliyetlerinin-c (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6cbcbd80-076d-48c8-aa4f-0199e7ac07ee Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.