# Zirai don desteği ödemelerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/35428 - **Veren:** Mustafa Adıgüzel (CHP, Ordu) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 17 Ekim 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 8 Aralık 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bdfa4c9f-88d7-4827-86a3-019a060174c6 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35428-zirai-don-destegi-odemelerine-iliskin > Mustafa Adıgüzel (CHP), 17 Ekim 2025 tarihinde 7/35428 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 8 Aralık 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğini arz ederim. ustafa Adıgüzel "Ordu Milletvekili 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında meydana gelen zirai don olaylarından etkilenen çiftçilere yönelik destekleme ödemelerine ilişkin karar, 13 Eylül 2025 tarihinde, İ Şubat 2025'ten itibaren oluşacak zararları kapsayacak şekilde yürürlüğe girmesine rağmen uygulamaya dair açıklamalar ancak aylar sonra yapılmıştır. Zarar ve karar tarihleri arasındaki uzun süreçte birçok üretici belirsizlik içinde kalmış, sigorta veya başvuru imkânını kaybetmiştir. i Özellikle Karadeniz'in ve ülkemizin en önemli ürünü olan fındığın üretiminin büyük bir bölümünün yapıldığı 2/B arazilerinde tapusu bulunmadığı için Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıt yaptıramayan çok sayıda çiftçi her türlü destekten ve TARSİM sigortasından mahrum kalmıştır. Tapu edinmek isteyen üreticilere ise rayiç bedellerin fahiş biçimde yükseltilmesi, Üreticiyi çaresiz bırakmıştır. Çiftçi fahiş 2/B bedeli, zirai don ve üretim maliyetleri arasında sıkışmış durumdadır. TARSİM kaydı olmayan diğer üreticilere yapılacağı açıklanan zirai don destek ödemeleri de kararın yayımlanmasının üzerinden l ay geçmesine rağmen hâlâ başlatılmamıştır. Ayrıca ödemelerin tutarı, yaşanan zararı karşılamaktan çok uzaktır. Tüm bu gelişmeler, mevcut sistemin doğal afet yaşayan üreticiyi korumaktan uzak olduğunu ve sigorta, tapu ve bürokrasi arasına sıkışmış geniş bir üretici kesiminin dışlandığını göstermektedir. Bu bağlamda; 1. o Zirai don desteğinin afetten aylar sonra Resmi Gazete'de yayımlanmasının gerekçesi nedir? 2 Zirai don destek ödemeleri ne zaman başlatılacaktır? Kararın yayımlanmasından bu yana | ay geçmesine rağmen ödeme yapılmamasının nedeni nedir? İ 3. o Ziraidon desteği almayan ancak TARSİM kapsamında zararı tazmin edilen üreticilerin oranı nedir? 4. o 2B alanlarında üretim yapan ve tapusu bulunmadığı için ÇKS kaydı yaptıramayan çiftçilerin destek ve sigorta sistemine dahil edilmesi için bir düzenleme yapılmakta mıdır? Tapu sorunu nedeniyle ÇKS'ye kayıt yaptıramayan üreticilere rayiç bedellerin son dönemde fahiş oranlarda artırılmasının nedeni nedir? Zirai don desteği miktarları neye göre belirlenmiştir? Ortalama zarar oranına kıyasla bu destekler üreticinin kaybını ne ölçüde telafi etmektedir? Zirai don gibi meteorolojik afetler için üreticiyi sigorta ve mülkiyet şartına bağlamadan koruyacak kalıcı bir afet fonu kurulması yönünde Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır? ## Bakanlığın cevabı Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir. Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde illilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. Yaşanan zirai don olayı sonrasında uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır. Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip ililçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır. Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında devlet prim desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için sigorta branşlarına özel prim indirimlerinin yanında, tüm sigorta branşlarında; 965 oranında "şehit yakını ve gazi indirimi", 965 oranında "peşin ödeme indirimi", 9610 oranında "kadın çiftçi indirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 965 oranında "genç çiftçi indirimi" ve 95 oranında "engelli çiftçi indirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9610 ila "ol5 oranlarında ve tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9010 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır. Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 935'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır. 2025 Yılında Meydana Gelen Zirai Don Nedeniyle Ürünleri Hasar Gören Çiftçilere Destekleme Ödemesi Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 14.09.2025 tarihli ve 33017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.02.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Söz konusu karar kapsamında 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında 65 ilde meydana gelen zirai don olayından etkilenen ve Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKSY'ne kayıtlı olan çiftçilere (2025 üretim yılı için 13 Nisan'a kadar kayıtları bulunan) toplam 16 üründe (Antep fıstığı, armut, ayva, badem, ceviz, elma, erik, fındık, kayısı, kiraz, limon, mandalina, portakal, şeftali/nektarin, üzüm, vişne) destekleme ödemesi yapılmaya başlanmıştır. Müracaat eden ve hasarları il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince tespit edilen; tarım sigortası yaptırmamış olanlar veya tarım sigortası bulunmakla birlikte don teminatı bulunmayan çiftçiler destekten yararlanmaktadır. Ödemeler, girdi maliyetleri, hasar alanları ve hasar oranları nispetinde hesaplanarak ödenmektedir. Bu kapsamda, tarım sigortası bulunan üreticilere 23,1 milyar TL hasar tazminatı ödenmiştir. Tarım sigortası bulunmayan ancak ÇKS"'ye kayıtlı üreticilere ise 23,5 milyar TL destekleme ödemesi yapılacak olup 22 milyar 946 milyon TL*si ödenmiştir. 8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresindem/taksit tarihinden itibaren "025 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir. 31.08.2025 tarihinde yapılan değişiklikle, ÇKS Yönetmeliği kapsamında 2/B alanlarında üretim yapan çiftçiler, "taahhütname" vermek suretiyle ÇKS'ye kayıt edilebilmektedir. Kadastro çalışması yapılmamış araziler ise, köşe noktalarının koordinat değerlerini içeren keşif raporu ile ÇKS'ye kayıt edilmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Adıgüzel (CHP, Ordu). “Zirai don desteği ödemelerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35428, 17 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35428-zirai-don-destegi-odemelerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bdfa4c9f-88d7-4827-86a3-019a060174c6 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.