# 2024-2025 sezonu zeytin rekoltesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/35797 - **Veren:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 15 Ekim 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 160 gün sonra, 24 Mart 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8e7712aa-7cdb-4b30-af98-0199e7ce314d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35797-2024-2025-sezonu-zeytin-rekoltesine-iliskin > İbrahim Akın (DEM Parti), 15 Ekim 2025 tarihinde 7/35797 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 160 gün sonra, 24 Mart 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98*inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. İbrahim AKIN İzmir Milletvekili Zeytin hasadı döneminde üreticiler, uzun süredir etkisini gösteren kuraklığın yanı sıra devlet desteğinin yetersizliği nedeniyle ciddi bir ekonomik kriz yaşamaktadır. Balıkesir Ayvalık'tan üreticilerin de belirttiği üzere, kuraklık tüm Kuzey Ege'yi etkisi altına almış, buna rağmen maliyetlerin sabit kalması, üretimi ekonomik olmaktan çıkarmıştır. Üreticiler "toplama maliyeti zeytinyağı maliyeti kadar" diyerek ürünlerini tarlada bırakmak zorunda kalmakta, bu durum hem üreticiyi yoksullaştırmakta hem de tüketiciyi fahiş fiyatlarla baş başa bırakmaktadır. Küresel iklim krizine karşı hiçbir kamusal üretim planı geliştirilmemiş, tarım politikaları piyasa tekellerinin insafına terk edilmiştir. Oysa savaş koşullarındaki Suriye dahi zeytin üretimini artırabilirken, Türkiye'de üretimin çöküşe sürüklenmesi yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamaz. Üretimden çekilen çiftçiler, zeytinliklerin imara açılması, madencilik faaliyetleri ve "İşgal Yasası" olarak bilinen düzenlemeler sonucu üretim alanlarını da kaybetmektedir. Bu tablo, kıyı yağmasının ve tarımsal üretim alanlarının uluslararası tekeller lehine yeniden şekillendirildiğini göstermektedir. Avrupa ülkeleri üreticilerine litre başına 1 avro destek verirken, Türkiye?de desteklerin düşüklüğü üreticiyi korumaktan uzaktır. Yerli üretimin çökmesi, ithalata ve tekelci alımlara zemin hazırlamaktadır. Bu durum hem üreticiyi hem tüketiciyi mağdur ederken, kazanan sadece uluslararası tarım ve gıda tekelleri olmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda; 1. Türkiye genelinde 2024-2025 sezonu zeytin rekoltesine ilişkin Bakanlığınızın verileri nelerdir? 2. Son beş yılda zeytin üretiminde yaşanan düşüşün nedenleri nelerdir? Bakanlığınız bu düşüşü sadece kuraklığa mı bağlamaktadır? 3. Kuraklık karşısında üreticiyi koruyacak kamusal bir tarımsal üretim planı neden hâlâ oluşturulmamıştır? 4. Avrupa ülkelerinde uygulanan litre başına üretim desteği benzeri bir destek sistemi Türkiye?de uygulanacak mıdır? 5. Zeytinyağı üretiminde maliyetin 150 TI.*yi bulduğu koşullarda üreticiye litre başına verilen destek miktarı nedir? 6. Türkiye, zeytinyağı ithalatına veya yabancı tekellerden alıma yönelik yeni anlaşmalar yapmayı planlamakta mıdır? 7. Toplumda "İşgal Yasası" olarak anılan düzenleme kapsamında, zeytinlik alanlarda madencilik, enerji veya turizm yatırımlarına izin verilen proje sayısı kaçtır? 8. Son beş yılda zeytinliklerin imara açılması veya tarım dışı kullanıma dönüştürülmesiyle ilgili kaç karar alınmıştır? 9. Zeytin üretiminde yaşanan düşüşün, kıyı yağmalarıyla ve zeytinliklerin enerji yatırımlarına açılmasıyla bağlantısı incelenmiş midir? 10. Türkiye'nin kişi başına yıllık zeytinyağı tüketimi 1 litre civarındayken, bu oranı artırmak için kamu destekli bir yerli üretim ve erişim programı oluşturulacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı Ülkemizde 2015-2025 yılları arasında zeytin üretimi ortalama 2.027.888 ton iken 2020-2025 yılları arasında ise zeytin üretimi ortalama 2.291.884 ton olarak gerçekleşmiştir. Yıllık zeytinyağı tüketimi 2024/2025 üretim sezonunda 200 bin tona ulaşmış olup, nüfusa oranlandığında kişi başı zeytinyağı üretimi 2 litre civarındadır. Zeytin üreticilerimiz, 2024 üretim yılına kadar, dekara mazot ve gübre desteği, geleneksel zeytin bahçelerinin rehabilitasyonu desteği, dane zeytin desteği, katı organik ve organomineral gübre desteği, sertifikalı fidan kullanım desteği, biyolojik ve biyoteknik mücadele desteği, lisanslı depoculuk desteği ile kilogram başına verilen zeytinyağı desteklerinden yararlanmıştır. Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir. 8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Yeni tarımsal destekleme modeli kapsamında ise 2025 üretim yılından itibaren zeytin üreticilerimiz alan bazlı olarak verilecek temel destekten faydalanacaktır. Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıtlı olan ve zeytin ürününü kendi havzasında üreten çiftçilere, mazot maliyetinin 9090'si ve gübre maliyetinin "25'i temel destek olarak ödenecektir. Zeytin ürününü havzasında üreten çiftçilere 2025 üretim yılı için dekara 244 TL, 2026 üretim yılı için 310 TL temel destek verilecektir. Ayrıca üretimi geliştirme destekleri kapsamında; e İnsan sağlığının ve çevrenin korunması amacıyla organik tarım desteği, iyi tarım uygulamaları desteği ile katı organik ve organomineral gübre desteği, "* Bitkisel üretimde zararlı organizmalarla mücadelede zirai ilaç (pestisit) kullanımının azaltılması, kalıntının önlenmesi, ekosistemin korunması ve sürdürülebilir üretimin sağlanması amacıyla biyoteknik mücadele desteği, e Zeytin yetiştiriciliğine uygun tür ve çeşitlerle kapama modem bahçe tesislerinin kurulması amacıyla sertifikalı fidan kullanımı desteği ve e Zeytin ve zeytinyağı ürünlerini lisanslı depolarda muhafaza eden üreticilere, Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen kira ücret tarifesinin 9675*i oranında lisanslı depoculuk desteği verilmeye devam edilecektir. Bakanlığımızca 2007 yılından itibaren bireysel sulama sistemleri yatırımlarına "050 oranında hibe desteği sağlanmaktadır. Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda sıralanmaktadır. Strateji Geliştirme Başkanlığı e Tarla içi damla sulama sistemi kurulması, e Tarla içi yağmurlama sulama sistemi kurulması, e Tarlaiçi mikro yağmurlama sulama sistemi kurulması, e Tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması, e Lineer veya Center Pivot sulama sistemi kurulması, e Tamburlu sulama sistemi kurulması, e Güneşenerjili sulama sistemi kurulması, e Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri ve e Akıllı sulama sistemleri. Bakanlığımız tarafından 2006 yılından bu yana uygulanmakta olan Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) 81 ilimizi kapsamakta olup tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar, tarımsal üretime yönelik yatırımlar, yenilenebilir enerji kaynakları kullanımına yönelik yatırımlar, su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar, hayvansal ve bitkisel orijinli gübre işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar ile altyapı yatırım konularında; yeni tesis yapımına, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanmasına, mevcut tesislerin kapasite artırımına ve moderizasyon/otomasyonuna bütçe imkânları ve hibe tutarı limitleri doğrultusunda 2026 yılı itibarıyla yeni dönem uygulamalarında hibeye esas proje tutarının 9450-9470'i oranında hibe desteği verilecektir. IPARD III Programı kapsamında, e M/ Tedbiri (Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme) çerçevesinde, uygun harcama tutarı 5.000-500.000 Avro arasında olan projelere 9660-9675 oranında hibe desteği sağlanmaktadır. Bu tedbir altında yer alan "Zanaatkârlık ve Katma Değerli Ürünler" alt tedbiri kapsamında zeytinyağı tesisi kurulumu desteklenmektedir. e M3 Tedbiri (Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması) kapsamında ise zeytin ve zeytinyağı üretimine yönelik alet ve ekipman alımları hibe desteği kapsamındadır. Zeytin ve zeytinyağı üreticilerimiz hazine faiz destekli tarımsal krediler kapsamında Ziraat bankası, Ziraat Katılım bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 300 bin TL'ye kadar sıfır faizli, 300 bin TL üzerinde 9050-1000 faiz destekli 10 milyon TL üst limitli kredi kullanabilmektedir. Bu kapsamdaki işletme kredi/finansmanların bir kısmı ayni olarak tahsis edilmekte ve akaryakıt, ilaç, gübre, tohum gibi tarımsal girdilerin alımına yönelik olarak kullandırılmaktadır. Ayrıca zeytin üreticilerimiz hazine faiz kar payı tarımsal krediler kapsamında meyve yetiştiriciliği ve bağcılık, tarımsal ürünlerin işlenmesi gibi konulardan da kredi kullanabilmektedir. 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu çerçevesinde, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası branşı kapsamında; dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması, sel ve su baskını riskleri ile isteğe bağlı olarak don riskinin ürünlerde neden olduğu miktar kaybı teminat altına alınabilmektedir. Bu kapsamda Devlet destekli tarım sigortası yaptıran üreticilerimize "050 ile 9070 arasında değişen oranlarda Devlet prim desteği sağlanmaktadır. 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkındaki Kanun, Hazine mülkiyetinde iken şahıslara devredilen taşınmazların korunması gibi dar alanlarla sınırlı Strateji Geliştirme Başkanlığı olmayıp, orman sınırları dışında kalan tüm zeytinlik alanlarda uygulanmaktadır. Kamu veya özel mülkiyet ayrımı yapılmaksızın, ülkemizde bulunan ve orman sınırları dışında kalan tüm zeytinlik alanlar bu Kanun kapsamında koruma altına alınmıştır. Orman sınırları dışında kalan tüm zeytinlik alanlar 3573 sayılı Kanun hükümlerine tabidir. 3573 sayılı Kanun'un 20'nci maddesi (Değişik: 28/2/1995- 4086/5 md.) "Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegetatif ve generatif gelişmesine mâni olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez. Bu alanlarda yapılacak zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri yapımı ve işletilmesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığının iznine bağlıdır. Zeytincilik sahaları daraltılamaz. Ancak, belediye sınırları içinde bulunan zeytinlik sahalarının imar hudutları kapsamı içine alınması hâlinde altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma, zeytinlik alanının 9010*unu geçemez. Bu sahalardaki zeytin ağaçlarının sökülmesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığının fenni gerekçeye dayalı iznine tabidir. Bu iznin verilmesinde, Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı araştırma enstitülerinin ve mahallinde varsa Ziraat odasının uygun görüşü alınır. Bu hâlde dahi kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez. İzinsiz kesenler veya sökenlere ağaç başına idari para cezası verilir." hükmü çerçevesinde zeytinlik alanlarda veya zeytinlik alana 3 km mesafede kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılmasına izin verilmemektedir. Ayrıca 3573 sayılı Kanun'un 20'nci maddesi "...zeytincilik sahaları daraltılamaz..." hükmü çerçevesinde zeytinlik sahaların imar hudutları içine alınması halinde altyapı ve sosyal tesisler dâhil zeytinlik alanın 9010'unu geçmeyecek şekilde teknik açıdan sahanın en verimsiz kısmına bölgesel bütünlük, somut durum gibi değerlendirilmeler dikkate alınarak izin verilebilmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “2024-2025 sezonu zeytin rekoltesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35797, 15 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35797-2024-2025-sezonu-zeytin-rekoltesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8e7712aa-7cdb-4b30-af98-0199e7ce314d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.