# 2025 yılı zirai don desteği kapsamında yapılan ödemelere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/35893 - **Veren:** Murat Çan (CHP, Samsun) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 24 Ekim 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 8 Aralık 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bcacb77c-1474-4b3b-bffd-019a24d025a0 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35893-2025-yili-zirai-don-destegi-kapsaminda-yapilan-odemelere-iliskin > Murat Çan (CHP), 24 Ekim 2025 tarihinde 7/35893 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 8 Aralık 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. I Şubat — 13 Nisan 2025 tarihleri arasında ülkemizin 65 ilinde 16 meyve grubunu etkileyen zirai don afeti, binlerce üreticimizin emeğini ve bir yıllık alın terini yok etmiştir. Bu süreçte üreticilerimizin büyük bölümü sigortasız üretim yaptığı için tüm riskleri kendi sırtında taşımak zorunda kalmıştır. 14 Eylül 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, ÇKS'ye kayıtlı ve Tarım Sigortası bulunmayan üreticilere destek ödemesi yapılacağı açıklanmış; 20 Ekim itibarıyla 172.705 üreticiye toplam 13 milyar 221 milyon 664 bin 678 TL tutarında ödeme aktarılmaya başlandığı duyurulmuştur. Ancak, Bakanlık açıklamasında ödemelerin ilk etapta yalnızca 44 ilde yapılacağı, kalan 21 ilin daha sonraki bir tarihte ödeme alacağı belirtilmiştir. Samsun ili, bu ilk etapta ödeme yapılan iller arasında yer almamaktadır. Oysa Karadeniz Bölgesi'nin en önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olan Samsun'da Terme, Çarşamba, Tekkeköy, Bafra, Vezirköprü ve Havza başta olmak üzere çok sayıda ilçede don zararı nedeniyle üreticilerimiz ağır kayıplar yaşamıştır. Bu tabloya rağmen Samsun'un destek ödemelerinde ikinci plana itilmesi, iktidarın bölgesel eşitsizlikleri derinleştiren yaklaşımının yeni bir örneği olmuştur. Bu tespit ve değerlendirmelerden hareketle; 1. Zirai don desteği ödemelerinin ilk etapta yapılacağı 44 il hangi kriterlere göre belirlenmiştir? Bu sıralamada zarar oranı, ürün çeşitliliği veya üretici sayısı gibi objektif ölçütler dikkate alınmış mıdır? 2. Samsun ili, yaşanan don afetinden ciddi şekilde etkilenmesine rağmen neden ilk etapta ödeme yapılacak iller arasına alınmamıştır? 3. Samsun'da söz konusu dönemde zirai don olayından etkilendiği tespit edilen üretici sayısı kaçtır? Samsun'daki tarımsal zarar miktarı (dekar ve TL bazında) ne kadardır? Bu üreticilerden kaçı destek ödemesi almaya hak kazanmıştır? 4. Tarım sektöründe bölgesel eşitlik ve adalet ilkesine aykırı biçimde uygulanan bu ödeme takvimi, Samsunlu üreticilerin mağduriyetini artırmayacak mıdır? 5. İklim değişikliğinin etkileri her yıl daha yıkıcı hale gelirken, TARSİM kapsamının genişletilmesi veya sigorta prim desteğinin artırılması yönünde Bakanlığınızın yürüttüğü yeni bir çalışma bulunmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir. Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. Yaşanan zirai don olayı sonrasında uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır. Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır. Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9067 oranında devlet prim desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için sigorta branşlarına özel prim indirimlerinin yanında, tüm sigorta branşlarında; 905 oranında "şehit yakını ve gazi indirimi", 905 oranında "peşin ödeme indirimi", 9010 oranında "kadın çiftçi indirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 965 oranında "genç çiftçi indirimi" ve 905 oranında "engelli çiftçi indirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9610 ila Yol5 oranlarında ve tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 910 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır. Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 9635'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır. 2025 Yılında Meydana Gelen Zirai Don Nedeniyle Ürünleri Hasar Gören Çiftçilere Destekleme Ödemesi Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 14.09.2025 tarihli ve 33017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.02.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Söz konusu karar kapsamında 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında 65 ilde meydana gelen zirai don olayından etkilenen ve Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKSY'ne kayıtlı olan çiftçilere (2025 üretim yılı için 13 Nisan'a kadar kayıtları bulunan) toplam 16 üründe (Antep fıstığı, armut, ayva, badem, ceviz, elma, erik, fındık, kayısı, kiraz, limon, mandalina, portakal, şeftali/nektarin, üzüm, vişne) destekleme ödemesi yapılmaya başlanmıştır. Müracaat eden ve hasarları il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince tespit edilen; tarım sigortası yaptırmamış olanlar veya tarım sigortası bulunmakla birlikte don teminatı bulunmayan çiftçiler destekten yararlanmaktadır. Ödemeler, girdi maliyetleri, hasar alanları ve hasar oranları nispetinde hesaplanarak ödenmektedir. Bu kapsamda, tarım sigortası bulunan üreticilere 23,1 milyar TL hasar tazminatı ödenmiştir. Tarım sigortası bulunmayan ancak ÇKS'ye kayıtlı üreticilere ise 23,5 milyar TL destekleme ödemesi yapılacak olup 22 milyar 946 milyon TL'si ödenmiştir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Ödemeye esas icmallerin hazırlanması ve kontrol süreçlerinin tamamlanması sonrasında 20.10.2025 tarihinde başlayan zirai don desteği ödemeleri kapsamında 31.10.2025 tarihi itibarıyla Samsun ilinde 25.491 üreticimize 1 milyar TL destek ödenmiştir. 8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresindem/taksit tarihinden itibaren 25 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar 9420 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir. Ayrıca, TBMM tarafından 2025 yılının Nisan ayında ülkemizde gerçekleşen zirai don olayının sonuçlarının araştırılması, üreticilerin ve tarımsal ürünlerin uğradığı zararların tespiti ve gelecekte yaşanabilecek benzer olayların etkilerinin en aza indirilmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulmuştur. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Murat Çan (CHP, Samsun). “2025 yılı zirai don desteği kapsamında yapılan ödemelere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35893, 24 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35893-2025-yili-zirai-don-destegi-kapsaminda-yapilan-odemelere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bcacb77c-1474-4b3b-bffd-019a24d025a0 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.