# TÜİK'in veri toplama ve analiz süreçlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/36232 - **Veren:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 4 Kasım 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 19 Aralık 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2cb91eac-39fa-49b8-b9a1-019a5913547f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36232-tuik-in-veri-toplama-ve-analiz-sureclerine-iliskin > Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 4 Kasım 2025 tarihinde 7/36232 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 19 Aralık 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan veriler, işsizlikten eğitime, kadına şiddetten sosyo-ekonomik göstergelere kadar birçok alanda kamuoyunda tartışma konusu olmaktadır. Resmi istatistikler ile vatandaşların günlük yaşam deneyimleri arasında "08,6 düzeyinde açıklandığı halde sahada ciddi farklılıkların yaşandığı belirtilmektedir. Ayrıca kadınların yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunma oranının 9029,5 olarak açıklanması, kadına yönelik şiddet verilerinde son 12 ayda "011,6 oranında psikolojik şiddet yaşandığı yönündeki bağımsız araştırma bulguları, kadına şiddetin 9012.8 olarak yansıtılmış olması gibi örnekler, bu istatistiklerin toplumsal gerçekliği ne derece yansıttığı konusunda soru işaretleri uyandırmaktadır. Bu durum, politika oluşturma sürecini, kaynak tahsisini ve toplumsal güveni doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda; 1. TÜİK'in işsizlik, geniş tanımlı işsizlik, genç işsizliği ve kadin işsizliği verilerinde "08,6 (örneğin Haziran 2025 dönemi için) olarak açıklanan oranları, bağımsız araştırmalarca ileri sürülen "yaklaşık 9628" gibi geniş tanımlı e düzeyleriyle kıyaslandığında, R poz. Sh arada beliren farkın sebebi nedir? Veri araştırma ve analiz yöntemlerinde, hangi metodolojik farklılıklar bulunmaktadır? . TÜİK verilerine göre kadınların 18-64 yaş grubunda yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunma oranı "629,5 iken erkeklerde aynı oran 923,1 olarak gösterilmiştir. Bu farkın açılmasında kurumca nasıl bir değerlendirme yapılmıştır ve bu konuda ayrı bir raporlamanın hazırlanmasına yönelik bir plan bulunmakta mıdır? . Kadına yönelik şiddet konusunda son 12 ayda kadınların 9011,6'sı psikolojik, 93,2'si ekonomik, 962,6'sı fiziksel ve 900,9*u cinsel şiddete maruz kaldığı yönünde bulgular vardır. Resmi verilerde bu şiddet türlerinin oranları ne şekilde yer almakta, TÜİK verilerinde bu tip ayrımcı oranlar (psikolojik/dijital//ekonomik şiddet gibi) düzenli olarak yayımlanmakta mıdır? . Kadına yönelik şiddet verilerinin olduğundan az gösterilmesindeki amaç nedir? Şiddet oranları, "düşük gösterildiği müddetçe" azalmakta mıdır? . Eğitimde okullaşma oranlarının yüksek gösterilmesine rağmen devamsızlık, açık öğretime yönlendirme, erken okulu bırakma oranları gibi veriler kamuoyu ile ne ölçüde paylaşılmaktadır? Bu bağlamda TÜİK"in eğitimle ilgili verileri hazırlama ve yayımlama sürecinde şeffaflığı artırmak üzere yapılmış veya yapılacak reformlar var mıdır? . Hane halkı gelir ve yaşam koşulları araştırmalarında beyan edilen gelirlerin doğruluğunu sağlamak üzere kurum tarafından bağımsız denetim mekanizmaları kurulmuş mudur? Özellikle "029,5 kadınların sosyal dışlanma riski altında" gibi oranların yalnızca beyanlara mı dayandığı, yoksa tespit-denetim mekanizmalarıyla desteklenip desteklenmediği açıklanabilir mi? . TÜİK'in veri toplama ve analiz süreçlerinde sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve bağımsız araştırmacılara (örneğin toplumsal cinsiyet eşitliği, işgücü piyasası, şiddet araştırmaları alanında) ne düzeyde erişim hakkı tanınmaktadır? Bu konuda bir reform planı bulunmakta mıdır? . TÜİK verilerinin kamuoyu nezdinde güvenilirliğinin artırılması amacıyla yürütülen ya da planlanan bir çalışma var mıdır? Özellikle resmi oranlar ile sahadaki algı/farklı ölçümler arasındaki çelişkilerinin giderilmesi hedeflenmekte midir? ## Bakanlığın cevabı İlgi yazınız ekinde alınan Erzurum Milletvekili Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Mavi. Mehmet ŞİMŞEK Bakan Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, MBlok, Kat: 3-4 7136232 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tarafından üretilen tüm istatistikler, şeffaflık, tarafsızlık, hesap verebilirlik ve eşit erişim ilkeleri doğrultusunda, uluslararası standartlara uygun bir şekilde hazırlanmakta ve önceden ilan edilen yayım takvimine uygun olarak eş zamanlı biçimde tüm kullanıcılarla paylaşılmaktadır. Bu çerçevede, hiçbir kurum, kuruluş veya kişiye veriler önceden sunulmamakta olup, bu uygulama tarafsızlık ve eşitlik ilkelerinin doğal bir gereği olarak titizlikle uygulanmaktadır. Bu kapsamda, TÜİK işgücünün arz yönüne ilişkin temel veri kaynağı olan Hanehalkı İşgücü Araştırmasını (HİA); mesleki bağımsızlık, şeffaflık, karşılaştırılabilirlik, tarafsızlık ve doğruluk ilkelerine bağlı olarak, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve AB İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından belirlenen yöntem, tanım ve kavramları kullanarak uygulamaktadır. Bununla birlikte, işgücü istatistikleri kapsamında geniş tanımlı işsizlik adında bir gösterge yayımlanmamakta olup işgücü piyasası yapısının zaman içerisinde değişiklik göstermesi, işsizlik oranının tek başına işgücü piyasasını ölçmede yeterli olmaması nedeniyle işsizlik oranına ek olarak TÜİK, 2021 yılından itibaren işgücüne ilişkin tamamlayıcı göstergeleri hesaplamaya başlamıştır. Bu kapsamda yayımlanan HİA sonuçlarına göre; 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsizlik oranı 2025 yılı Ekim ayında yüzde 8,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. İlgili dönem için işgücüne ilişkin tamamlayıcı göstergeler kapsamında; zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı da açıklanmakta olup söz konusu veriler, "hips://data.tuik.gov.tr/Bülten/index?p-Isgucu-Istatistikleri- Ekim-2023-34067" adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Ayrıca, gelir ve yaşam koşulları araştırmasından elde edilen gelirlerin önemli kısmı hanehalkı fertlerinin beyanlarına dayanmaktadır, ancak idari kayıtlardan da önemli ölçüde faydalanılmaktadır. Diğer taraftan, yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunma oranı göstergesi, aşağıda yer alan üç göstergenin en az birinden yoksun olma durumunu gösteren karma bir göstergedir: • Medyan gelirin yüzde 60'ını dikkate alan göreli yoksulluk • Aşırı maddi ve sosyal yoksunluk Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 • Düşük iş yoğunluğu göstergesi Bu göstergenin hesaplanmasında düşük iş yoğunluğu üç bileşenden birisidir. Söz konusu bileşende, çalışabilir çağdaki nüfus dikkate alındığı ve ülkemizde kadınların işgücüne katılma oranı erkeklere göre daha düşük olduğu için bu göstergedeki cinsiyet farklılığı ortaya çıkmaktadır. Öte yandan, alan uygulaması 2024 yılında gerçekleştirilen "Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması" örneklem hacmi ve büyüklüğü yönüyle Türkiye'de bu konuda gerçekleştirilen üçüncü araştırma niteliğindedir ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilk kez gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma, Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe girmiş olan Resmi İstatistik Programı (2022-2026) kapsamında yer almaktadır ve TÜBİTAK Projesi kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı adına Marmara Üniversitesi ile işbirliğinde gerçekleştirilmiştir. Söz konusu araştırmanın soru formu uluslararası literatüre uygun olarak Marmara Üniversitesi'nde görevli akademisyenler tarafından hazırlanmış ve TÜİK tarafından saha uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma; 18.275 hanede, 18-59 yaş arasında her hanede bir kadınla yüz yüze görüşme yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın; veri toplama, veri analizi ve istatistik üretimi süreçlerinde uluslararası standartlar esas alınmıştır. Önergede bahsi geçen hususlara ilişkin açıklamalara; "htips://www.tuik. gov.ir/Kurumsal/Kamuoyu Bilgilendirme " adresinden erişilebilmektedir. Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar ise, Milli Eğitim Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 €-posta: sgbsoruonergeleri'a hmb.goy ir Elektronik Ağ: wavw .hmh.gon tr Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “TÜİK'in veri toplama ve analiz süreçlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36232, 4 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36232-tuik-in-veri-toplama-ve-analiz-sureclerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2cb91eac-39fa-49b8-b9a1-019a5913547f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.