# Hakkari ilindeki madenlerle ilgili çeşitli verilere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/36476 - **Veren:** Vezir Coşkun Parlak (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 12 Kasım 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 120 gün sonra, 12 Mart 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/49c413f7-ee3f-4c47-95c3-019a7cf99858 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36476-hakkari-ilindeki-madenlerle-ilgili-cesitli-verilere-iliskin > Vezir Coşkun Parlak (DEM Parti), 12 Kasım 2025 tarihinde 7/36476 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 120 gün sonra, 12 Mart 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ve talep ederim. Hakkari genelinde bulunan kurşun, çinko, demir, bakır ve kömür gibi maden rezervlerinin varlığı uzun süredir bilinmektedir. Ancak bu madenlerin işletme süreçleri, lisanslandırma politikaları, çevresel etkileri ve bölge istihdamına katkısı kamuoyu tarafından yeterince şeffaf biçimde izlenememektedir. Maden sahalarının hangi şirketlere ve hangi şartlarda verildiği, bu işletmelerde yerel istihdam oranlarının ne düzeyde olduğu ve faaliyetlerin çevresel denetimi, bölge halkının en çok merak ettiği konular arasındadır. Bu nedenle Hakkari"deki maden sahalarına ilişkin verilerin kamuoyu ile paylaşılması hem ekonomik hem de toplumsal açıdan büyük önem taşımaktadır. 1. Hakkari il sınırları içerisinde 2020-2025 yılları arasında verilen toplam maden arama ve işletme lisansı sayısı kaçtır? 2. Bulisanslardan kaçı hâlen aktif, kaçı pasif durumdadır? 3. Hakkari'de faaliyet gösteren maden ocakları hangi ilçelerde bulunmaktadır? Bu ocaklarda çıkarılan başlıca maden türleri nelerdir (örneğin: kurşun, çinko, kömür, demir, bakır vb.)? Adres: TBMM Halkla İlişkiler Binası 6. Kat B602 İlde şu anda fiilen işletme halinde olan maden ocağı sayısı kaçtır? . Bu madenlerde toplam kaç kişi istihdam edilmektedir? Yerel nüfusun istihdam oranı nedir? Hakkari'deki maden işletmeleri ve sahaları hangi şirketlere veya kişi ortaklıklarına aittir? Bu lisanslar hangi tarihlerde ve hangi usullerle verilmiştir? Son beş yılda Hakkari'de yapılan maden ihaleleri hangi şirketlere verilmiştir ve ihale bedelleri nedir? Maden işletmelerine yönelik çevresel etki değerlendirme (ÇED) süreçleri tamamlanmış mıdır? Kaç maden sahasında ÇED raporu bulunmaktadır? Maden faaliyetleri sonucu oluşan doğa tahribatı, toprak ve su kirliliği konularında Bakanlığınıza ulaşan herhangi bir şikâyet veya denetim raporu mevcut mudur? Hakkari?de çıkarılan madenlerin yurt içi ve yurt dışı satış oranları nedir? İhracat yapılan ülkeler hangileridir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o :20/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1738383 sayılı yazınız. Hakkari Milletvekili Sayın Vezir Coşkun PARLAK''ın tarafıma tevcih ettiği 7-36476 esas numaralı yazılı soru önergesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 99'uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır. Bilgilerinizi arz ederim. AlparslampBAYRAKTAR Bakan Ek: 7-36476 Esas Numaralı Önerge Cevabı (2 Sayfa) Telefon No:(312) 546 58 76 PARLAK'IN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CS DÖNEM ! ESASNO CEVAPLAR 28-4 7-36476 Maden sahalarında arama ve işletme ruhsat süreçlerinden sonra ruhsat sahipleri tarafından madencilik faaliyetlerine başlanabilmesi için "işletme izni" alınması gerekmekte olup, mevcut sahaların çok küçük bir alanına tekabül eden ve fiili olarak madencilik faaliyetinin yürütüldüğü alanı ifade eden işletme izinli alanlarda faaliyete başlanabilmesi için izin alanına yönelik olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir. Yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği söz konusu izin süreçlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına ise Bakanlığımızca müsaade edilmemekte olup, bu bağlamda tek başına arama ve/veya işletme ruhsatına sahip olunması fiili olarak madencilik faaliyetlerinin başlatılabilmesi için yeterli olmamaktadır. Bu bilgiler ışığında; Hakkâri ilimiz sınırları içerisinde 2020-2025 yılları arasında 129 adet maden ruhsatı verilmiş olup, bu ruhsatların 90 adedi aktif durumdadır. Hakkâri ilimiz dahilinde 119 adet arama ruhsatı ve 41 adet işletme ruhsatı bulunmaktadır. Söz konusu işletme ruhsatlı sahalardan 26 adetinin işletme izni bulunmakta olup, 2024 yılı işletme faaliyet raporlarına göre 12 ruhsatta üretim faaliyeti gerçekleştirilmiştir. Hakkâri ilimizde faaliyet gösteren maden ocaklarının yer aldığı ilçeler ile bu ocaklardan çıkarılan maden türleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. İlçe adı Maden Türü Çukurca Çinko, Kurşun Derecik Kalker Merkez Çinko, Kurşun, Kalker Şemdinli Demir, Bakır, Kalker, Manganez Yüksekova Kalker 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 16'ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan "77. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler dışındaki ruhsatlar ihale ile verilir. . Grup, 1. Grup (a) ve (c) bendi madenler için doğrudan işletme ruhsatı verilir. 1. Grup (b) bendi, VI. Grup, IV. Grup madenler, V. Grup madenler arama ruhsatı ile aranır. Il. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler için yapılan müracaatların işletme ruhsat taban bedeli ödenerek yapılması zorunlu olup müracaatlarda öncelik hakkı esastır. " hükmü kapsamında 2004-2025 yılları arasında Hakkâri ilimizde ilk müracaat veya ihale yoluyla 160 adet maden ruhsatı verilmiş olup, verilen ruhsatların gerçek veya tüzel kişilere göre dağılımı ise 27 adet gerçek kişi, 12 adet özel hukuk tüzel kişi (yabancı) ve 121 adet özel hukuk tüzel kişi (yerli) şeklindedir. Şirket isimleri ve bu şirketlerin faaliyetlerinin detaylarına ilişkin olarak ise, Maden Yönetmeliği'nin "Sicilin incelenmesi" başlıklı 97'nci maddesinde "... İlgisini inanılır kılan herkes, sicil kayıtlarının maden sicil memurlarından biri huzurunda gösterilmesini isteyebilir " şeklinde düzenleme yer almakta olup, bu çerçevede işletmelerin isimleri ve ruhsat bilgileri doğrudan açık bilgi şeklinde paylaşılamamaktadır. Nitekim aynı konuya ilişkin daha önce Bakanlığımız aleyhine açılan dava üzerine Ankara 16. İdare Mahk emesi tarafından verilen E:2016/2684, K:2018/177 sayılı kararda özetle; "#982 sayılı Kanunun 23'üncü maddesiyle ve Yönetmeliğin 34'üncü maddesiyle "ticari sır" kapsamındaki bilgi ve belgeye erişimi kısıtlayan kuralın, bir ticari işletme veya şirketin Jaaliyet alanı ile ilgili yalnızca belirli sayıdaki mensupları ve diğer görevlileri tarafından bilinen, elde edilebilen, özellikle rakipleri tarafindan öğrenilmesi halinde zarar görme ihtimali bulunan ve üçüncü kişilere ve kamuya açıklanmaması gereken, işletme ve şirketin ekonomik hayattaki başarı ve verimliliği için büyük önemi bulunan; iç kuruluş yapısı ve organizasyonu, mali, iktisadi, kredi ve nakit durumu, araştırma ve PARLAK'IN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN