# MESEM uygulaması kapsamında çalışırken hayatını kaybeden öğrencilere ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/36693
- **Veren:** Ali Bozan (DEM Parti, Mersin)
- **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin)
- **Veriliş tarihi:** 17 Kasım 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 32 gün sonra, 19 Aralık 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/05dbb8a3-ad2d-4ae1-a318-019a9702f762
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36693-mesem-uygulamasi-kapsaminda-calisirken-hayatini-kaybeden-ogrencilere-iliskin

> Ali Bozan (DEM Parti), 17 Kasım 2025 tarihinde 7/36693 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 32 gün sonra, 19 Aralık 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cgvaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 17.11.2025 | AMAli B )ZAN | Mersin Milletvekili

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmesiyle birlikte Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü'nün görevleri 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde belirlenmiştir.

Kararname 21. yılda Türkiye'nin meslek ve teknik eğitimle ilgili hedefleri, "teknik eğitimin bir anlayışıyla, iş dünyasının büyümesi, mezunların üretime katılması, uygulanan programların iş piyasasının tamamlanması, eğitimin sosyal ve sektörel olarak sürdürülmesi, meslekleri ve teknik eğitim sisteminin yetiştirilmesi, iş ahlakının üst düzey derecesinin kazandırılması" olarak tanımlamıştır.

11 Kâsım 2025 tarihinde, Türkiye'nin ilk MESEM Projeli okulu olarak bilinen Mersin'deki Rüştü Kazım Yücelen Mesleki Eğitim Merkezi'nde 11.sınıf öğrencisi 16 yaşında Alperen Uygun Mersin Anamur'da çalıştığı asansör firmasıyla gittiği inşaatta 3. kattan asansör boşluğuna düşerek hayatını kaybetti.

Çocuklar bizzat kararnameye de konu olan iş dünyasının büyümesi, iş piyasasının tanımlanması, sermayenin kârlılığı ve patronların çıkarları uğruna MESEM programı ve MEB eliyle bilerek ve isteyerek çocuk yaşta işçi olmakta ve işçi cinayetine maruz kalmaktadır.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG), 2025"te en az 78 çocuğun işçi cinayetiyle öldüğünü ifade etmiştir. Aynı raporda, bu ölümlerden en az 15 çocuğun MESEM (Mesleki Eğitim Merkezi) programları kapsamında çalışırken yaşamını yitirdiği belirtilmiştir.

Bu bağlamda;

1. Mesleki eğitim adı altında öğrencilerin bakanlık eliyle, özel sektörde güvencesiz bir şekilde, MESEM uygulamaları, organize sanayi bölgesi içinde kurulan meslek liseleri ya da işletmelerde beceri eğitimi gibi uygulamalar kullanılarak ucuz, güvencesiz iş gücü olarak sermayeye hizmet ettirilmesinin nedeni nedir?

2. İSİG verilerine göre 2025"te 15 çocuk MESEM uygulamaları altında iş cinayetinde yaşamını yitirmiştir. Çocukların çalıştırılmasının bakanlığınızca yasaklanması ve MESEM gibi programların iptal edilmesi için daha kaç çocuk işçinin ölmesi gerekmektedir?

3. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin tarafı olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesi'nin 32. maddesinde "Taraf devletler, çocuğun, ekonomik sömürüye ve her türlü tehlikeli işte ya da eğitimine zarar verecek ya da sağlığı veya bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâksal ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte çalıştırılmasına karşı korunma hakkını kabul ederler" hükmüne yer verilmiştir. Bu sözleşmenin gerekliliklerini yerine getirmek bizzat bakanlığınızın görevleri arasında iken bakanlığın bu görevi ifa etmek yerine sermayenin ihtiyaçlarını gözetmesinin nedeni nedir?

## Bakanlığın cevabı

1/33 7â2

c) 07/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1730994 sayılı yazınız. 25353

ç) 12/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1733357 sayılı yazınız. 7

d) 12/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1733959 sayılı yazınız. SX 3 F

e) 19/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1737875 sayılı yazınız. 7| 25960

f) 27/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1746655 sayılı yazınız. Ge 3T

3/35367

Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)"de kayıtlı yazıyla iletilen Diyarbakır Milletvekili Serhat EREN'in 7/35771, Muğla Milletvekili Cumhur UZUN'un 7/35777, Kayseri Milletvekili M. Baki ERSOY'un 7/35782, Trabzon Milletvekili Yavuz AYDIN'ın 7/35874, Trabzon Milletvekili Sibel SUİÇMEZ'in 7/35957, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'nın 7/35960, Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR'ın 7735962, Balıkesir Milletvekili Serkan SARI'nın 7/36045, Tokat Milletvekili Kadim DURMAZ-'ın 7/36160, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/36363, İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ'"ın 7/36365 ve Mersin Milletvekili Ali BOZAN'ın 7/36693 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.

7124615 6... L1 4)3€363 Ek: Bilgi (23 Sayfa) o ©£-4ö 1İZL 5 MUS Gl 34534 itim Bakanı Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539

Aaa fx EN: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN iL N NM Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI ?) 34693 GıCıSO ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ

Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM), Anadolu'da 11. yüzyıldan itibaren sanat, ticaret ve ekonomi alanlarına ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programıdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir. Mesleki eğitim merkezi programı 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır.

Mesleki eğitim merkezi programı, ortaokul mezunlarına yönelik işletmelerde pratik eğitim ve okulda teorik eğitimi bir araya getiren dört yıllık bir örgün eğitim programıdır. Bu program, öğrencileri iş hayatına hazırlayarak hem mesleki beceriler kazanmalarını hem de öğrencilerin genel kültürlerini geliştirmelerini amaçlamaktadır. MESEM' e kaydolabilmek için en az 14 yaşında olmak ve ortaokul mezunu olmak gereklidir. Öğrenciler, bir işletmeyle yapılan sözleşme doğrultusunda haftada dört gün iş yerinde pratik eğitim alırken haftada bir gün de okulda mesleki teorik dersler ve genel kültür dersleri görürler. Bu süreçte düzenli olarak yapılan beceri sınavlarını başarıyla tamamlayan öğrenciler; 11. sınıfta kalfalık, 12. sınıfta ise ustalık belgesi almaya hak kazanmaktadırlar.

Bu program örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamında olup öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler.

İşletmelerde yapılan beceri eğitimleri mesleki eğitimin tamamlayıcısı olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesinin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin mesleki eğitim kapsamında işletmelerde bulunması ve burada beceri eğitimi almaları çocuk işçiliği kapsamında değerlendirilmemektedir.

Ülkemizin nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanması çerçevesinde öğrencilerin ilgi, istek, yetenek ve kişilik özelliklerinin ortaya çıkarılması, başarılı ve mutlu olabilecekleri bir mesleği seçmeleri için meslekler hakkında bilgilendirilmeleri, eğitim sistemi ile çalışma hayatı arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda mesleki eğitim merkezleri ülkemizin meslek sahibi insan ihtiyacını karşılayabilmek adına çalışmalarını sürdürmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığının 2024/36 sayılı Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği konulu Genelgesi çerçevesinde öğrencilerin staj/beceri eğitimi yaptıkları işletmelerde verilen eğitimin, müfredata ve mevzuata uygunluğu konularında gerekli inceleme ve denetimler yapılmaktadır. Ayrıca 2024/36 sayılı Genelge'de, işletmelerin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alması ve valiliklerce takibinin yapılması hususu belirtilmiştir.

---

**Kaynak gösterme:** Ali Bozan (DEM Parti, Mersin). “MESEM uygulaması kapsamında çalışırken hayatını kaybeden öğrencilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36693, 17 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36693-mesem-uygulamasi-kapsaminda-calisirken-hayatini-kaybeden-ogrencilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/05dbb8a3-ad2d-4ae1-a318-019a9702f762

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.