# Çiftçilere ayrılması gereken şeker pancarı ekim kotasının şirketlere tahsis edildiği iddiasına ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/36827
- **Veren:** Mehmet Tahtasız (CHP, Çorum)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 21 Kasım 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 22 Ocak 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9558f2c6-b193-4a06-bcca-019ab4f2021b
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36827-ciftcilere-ayrilmasi-gereken-seker-pancari-ekim-kotasinin-sirketlere-tahsis-edildigi-iddia

> Mehmet Tahtasız (CHP), 21 Kasım 2025 tarihinde 7/36827 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 22 Ocak 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğü'nün 96*ncı maddesi gereğince Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanması konusunda gereğini arz ederim.

Mehmet TAHTASIZ Çorum Milletvekili

Türkiye'nin stratejik tarımsal ürünlerinden biri olan şeker pancarı hem gıda sanayii hem yem sektörü hem de bölgesel kalkınma açısından kritik önemdedir. Ancak Konya'nın Karapınar ilçesinde ve çevre üretim havzalarında son iki yılda yaşanan gelişmeler, pancar piyasasının sağlıklı işleyişinin bozulduğunu, çiftçinin gelirinin sistematik biçimde aşağı çekildiğini ve kamu otoritesinin düzenleyici rolünün zayıfladığını göstermektedir.

Karapınar'da yıllık yaklaşık | milyon 700 bin ton pancar üretilmekte olup bunun 860 bin tonu Ereğli Şeker Fabrikasına, 400 bin tonu TÜRKŞEKER''in izniyle Amasya, Alpullu ve Adapazarı fabrikalarına, yaklaşık 400 bin ton ise kotasız—kayıt dışı olarak ekilmektedir.

Özellikle dış bölge olarak adlandırılan ekimlerde kota, geçmişte olduğu gibi çiftçiye verilmesi gerekirken, son iki yıldır UHM Tarım başta olmak üzere bazı şirketlere tahsis edildiği iddia edilmektedir. Bu durum, Şeker Kanunu'na aykırı biçimde kota ticareti yaratmakta ve çiftçiyi şirketlerin hazırladığı sözleşmelere mahkum hale getirmektedir.

Söz konusu şirketlerin, pancar ekim dönemi başlar başlamaz çiftçilere 2200 TL/ton gibi devlet fiyatının oldukça altında alım fiyatı dayattığı; sözleşmelerde devlet fiyatı açıklandığında farkın ödeneceğine ilişkin hiçbir hüküm bulunmadığı; avans ödemelerinin çiftçi yerine şirket kasalarına yönlendirildiği; çiftçinin en önemli gelir kalemlerinden biri olan küspe hakkının tamamen şirketler tarafından alındığı ifade edilmektedir. ğ

I- Kamuoyuna yansıyan bu iddialar doğru mudur? İddialarla ilgili bakanlığınız hangi girişimlerde bulunmuştur?

2- Türkşeker'in bir firmaya 250 bin ton resmi, 200 bin ton gayri resmi kota verdiği iddiası ortadadır. Türkşeker'in kota verdiği firmalar hangileridir?

3- Türkşeker'in yaptığı bu gayriresmi iş için ne gibi yaptırım uygulanmıştır? 4- Yine Çorum'da pancar küspesi kartlarının çiftçiden düşük fiyattan alıp, karaborsada yüksek fiyattan satıldığına ilişkin iddialar vardır. Bu iddialarla ilgili bakanlığınızın araştırması, soruşturması var mıdır?

## Bakanlığın cevabı

Şeker pancarı üretimi 4634 sayılı Şeker Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği esaslarına göre yapılmaktadır.

Söz konusu yönetmeliğin 5'inci maddesi doğrultusunda TÜRKŞEKER'e ait fabrikalarda pancar üretimi, özel veya tüzel üretici veya üretici temsileri ile fabrika arasında düzenlenen sözleşmeler kapsamında yapılmaktadır. Bu sözleşmeler dışında pancar alımı yapılmamaktadır.

Bölgesel özelliklerden dolayı kendi ekim alanlarından yeterli hammadde temin edemeyen özel şeker fabrikalarının hammadde ihtiyacının karşılanması için Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği'nde belirtilen esaslara uygun olarak TÜRKŞEKER ile protokol imzalayan Adapazarı, Alpullu ve Amasya Şeker Fabrikaları için, Karapınar bölgesi sahalarında TÜRKŞEKER tarafından 2024 yılında 172 özel veya tüzel çiftçi, 2025 yılında 306 özel veya tüzel çiftçi ile sözleşme yapılarak söz konusu fabrikalara pancar temin edilmektedir.

Bu kapsamda TÜRKŞEKER adına veya TÜRKŞEKER tarafından pancar tedariki yapılan Adapazarı, Alpullu ve Amasya Şeker Fabrikaları adına resmi olarak yapılan sözleşmeler dışında hiçbir üretici veya üretici temsilcisi şirketle sözleşme ve pancar alımı yapılmamıştır.

Şeker piyasasında faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler nezdinde 4634 sayılı Kanun kapsamında izleme, inceleme ve denetleme faaliyetleri Bakanlığımızca ifa edilmektedir. Pancar ekili alanlarda pancar tesellüm iş ve işlemleri her pazarlama yılında Bakanlığımız personeli tarafından titizlikle gerçekleştirilmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Tahtasız (CHP, Çorum). “Çiftçilere ayrılması gereken şeker pancarı ekim kotasının şirketlere tahsis edildiği iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36827, 21 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36827-ciftcilere-ayrilmasi-gereken-seker-pancari-ekim-kotasinin-sirketlere-tahsis-edildigi-iddia (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9558f2c6-b193-4a06-bcca-019ab4f2021b

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.