# İzmir Kuş Cenneti'nin korunmasına yönelik çalışmalara ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/37049
- **Veren:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir)
- **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum)
- **Veriliş tarihi:** 27 Kasım 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 207 gün sonra, 22 Haziran 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dbfa3fd6-a345-466f-8dee-019ac924d228
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37049-izmir-kus-cenneti-nin-korunmasina-yonelik-calismalara-iliskin

> İbrahim Akın (DEM Parti), 27 Kasım 2025 tarihinde 7/37049 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 207 gün sonra, 22 Haziran 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN İzmir Milletvekili

İzmir'in Gediz Deltası'nda yer alan İzmir Kuş Cenneti, Türkiye'nin ve dünyanın en önemli sulak alanlarından biri olup yüzlerce kuş türünün üreme, barınma ve göç rotası üzerinde kritik bir yaşam alanıdır. 1980'li yıllardan itibaren yürütülen bilimsel ve koruma amaçlı çalışmalarla sağlanan ekolojik iyileşme sayesinde flamingo, tepeli pelikan ve birçok türün yuvalama sayıları önemli ölçüde artmış; bölge ülkemizin en değerli doğal alanlarından biri hâline gelmiştir.

Ancak son yıllarda bölgede ciddi bozulmalar yaşandığına dair kaygılar artmaktadır. İzmir Kuş Cenneti üzerine 36 yıl emek veren, kamuoyunda "Kuşların Babası" olarak bilinen Prof. Dr. Mehmet Sıkı'nın açıklamaları, alanın ekolojik bütünlüğünün bozulduğunu, tatlı su akışlarının kesildiğini, sazlıkların kuruduğunu, flamingo yuva sayılarında belirgin düşüş olduğunu ve yönetimsel ihmallerin arttığını göstermektedir.

Flamingo adalarının dalga erozyonu nedeniyle hızla zarar gördüğü, Homa Dalyanı çevresinde üreme döneminde balık yemi (mamun) arayan kişilerin kuşları rahatsız ettiği, tatlı su destek hatlarının devre dışı bırakıldığı, alanın Milli Park ilanı konusunda bir ilerleme sağlanmadığı ve yerel yönetimler ile merkezi idare arasındaki koordinasyonun zayıfladığı da ifade edilmektedir.

İzmir Kuş Cenneti'nin korunması yalnızca bölgesel bir mesele değil; Türkiye'nin uluslararası sulak alan sorumluluğu, biyolojik çeşitlilik yükümlülükleri ve iklim krizi ile mücadele politikaları açısından da kritik önemdedir. Bu nedenle bölgedeki idari uygulamalar, denetim eksiklikleri ve bilimsel gereklilikler doğrultusunda atılması gereken adımların kamuoyu tarafından bilinmesi artık zorunlu bir hale gelmiştir.

Bu bilgiler doğrultusunda;

İzmir Kuş Cenneti'nde flamingo yuva sayısının 2017 yılında 18 bin 340 iken 2025 yılı verilerinde yaklaşık 15 bin civarında açıklanmasının nedenleri nelerdir? Bu düşüş Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmiştir?

Homa Dalyanı'nda son yıllarda tepeli pelikan ve diğer türlerin üreme başarısının ciddi şekilde düştüğü iddiası doğru mudur? Bu düşüşün nedenleri konusunda bilimsel bir inceleme yapılmış mıdır?

Üreme dönemlerinde "mamun arama" gibi faaliyetlerle kuşların rahatsız edildiği iddiaları doğru mudur? Eğer doğruysa, bu durum neden engellenmemektedir? Bölgedeki insan faaliyetlerine yönelik denetimler ne sıklıkla yapılmaktadır?

Gediz Deltası ve İzmir Kuş Cenneti'nde uzun yıllardır kullanılan tatlı su destek hatlarının kapatıldığı, sazlıkların bu nedenle hızla kuruduğu iddiaları hakkında Bakanlığınızın açıklaması nedir?

Flamingo adalarında son üç yılda yaşanan dalga erozyonunun önlenmesi için herhangi bir restorasyon veya teknik koruma projesi hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa hangi aşamadadır? Hazırlanmadıysa neden hazırlanmamıştır?

İzmir Kuş Cenneti'nin Milli Park ilan edilmesi konusunda bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir, yapılmadıysa gerekçesi nedir? Alanın korunması için geçmişte aktif şekilde faaliyet gösteren İZKUŞ"un yeniden etkin bir yapıya kavuşturulması için Bakanlığınız ve yerel yönetim arasında bir çalışma yürütülmekte midir? Yürütülmekte değilse nedeni nedir?

Gediz Deltası'nın Ramsar Alanı, Bern Sözleşmesi ve ulusal biyolojik çeşitlilik yükümlülükleri çerçevesinde korunması için 2020-2025 yılları arasında Bakanlığınız tarafından hangi somut adımlar atılmıştır?

Tuzla bölgesinde kuşların üremesi için inşa edilen adacıkların bakım ve izleme çalışmalarının durdurulduğu iddiası doğru mudur? Bu yapıların durumu nedir?

İzmir Kuş Cenneti"'nde son 10 yıl içinde gerçekleştirilmiş ekosistem izleme çalışmaları kamuoyu ile neden düzenli olarak paylaşılmamaktadır? Bu verilerin şeffaf biçimde paylaşılması yönünde bir planınız var mıdır?

## Bakanlığın cevabı

Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

Bakan -Dosya (1 Takım)

Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat:Merve ÇAKMAK Tel: 410 14 48

Fak<-4IR 74 62 e.nnsta' merve crakmak(/de<h oov tr elektronik aö* www esh onv tr

SAYIN İBRAHİM AKIN'IN Hİ370y7 TBMM 7/37049 ESAS SAYILI Gt <9 YAZILI SORU ÖNERGESİNE

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

İzmir'in Gediz Deltası'nda yer alan İzmir Kuş Cenneti, Türkiye'nin ve dünyanın en önemli sulak alanlarından biri olup yüzlerce kuş türünün üreme, barınma ve göç rotası üzerinde kritik bir yaşam alanıdır. 1980' li yıllardan itibaren yürütülen bilimsel ve koruma amaçlı çalışmalarla sağlanan ekolojik iyileşme sayesinde flamingo, tepeli pelikan ve birçok türün yuvalama sayıları önemli ölçüde artmış; bölge ülkemizin en değerli doğal alanlarından biri hâline gelmiştir.

Ancak son yıllarda bölgede ciddi bozulmalar yaşandığına dair kaygılar artmaktadır. İzmir Kuş Cenneti üzerine 36 yıl emek veren, kamuoyunda "Kuşların Babası" olarak bilinen Prof. Dr. Mehmet Sıkı'nın açıklamaları, alanın ekolojik bütünlüğünün bozulduğunu, tatlı su akışlarının kesildiğini, sazlıkların kuruduğunu, flamingo yuva sayılarında belirgin düşüş olduğunu ve yönetimsel ihmallerin arttığını göstermektedir.

Flamingo adalarının dalga erozyonu nedeniyle hızla zarar gördüğü, Homa Dalyanı çevresinde üreme döneminde balık yemi (mamun) arayan kişilerin kuşları rahatsız ettiği, tatlı su destek hatlarının devre dışı bırakıldığı, alanın Milli Park ilanı konusunda bir ilerleme sağlanmadığı ve yerel yönetimler ile merkezi idare arasındaki koordinasyonun zayıfladığı da ifade edilmektedir.

İzmir Kuş Cenneti'nin korunması yalnızca bölgesel bir mesele değil; Türkiye'nin uluslararası sulak alan sorumluluğu, biyolojik çeşitlilik yükümlülükleri ve iklim krizi ile mücadele politikaları açısından da kritik önemdedir. Bu nedenle bölgedeki idari uygulamalar, denetim eksiklikleri ve bilimsel gereklilikler doğrultusunda atılması gereken adımların kamuoyu tarafından bilinmesi artık zorunlu bir hale gelmiştir.

Bu bilgiler doğrultusunda;

1. İzmir Kuş Cenneti'nde flamingo yuva sayısının 2017 yılında 18 bin 340 iken 2025 yılı verilerinde yaklaşık 15 bin civarında açıklanmasının nedenleri nelerdir? Bu düşüş Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmiştir?

2. Homa Dalyanı 'nda son yıllarda tepeli pelikan ve diğer türlerin üreme başarısının ciddi şekilde düştüğü iddiası doğru mudur? Bu düşüşün nedenleri konusunda bilimsel bir inceleme yapılmış mıdır?

3. Üreme dönemlerinde "mamun arama" gibi faaliyetlerle kuşların rahatsız edildiği iddiaları doğru mudur? Eğer doğruysa, bu durum neden engellenmemektedir?

4. Bölgedeki insan faaliyetlerine yönelik denetimler ne sıklıkla yapılmaktadır?

5. Gediz Deltası ve İzmir Kuş Cenneti'nde uzun yıllardır kullanılan tatlı su destek hatlarının kapatıldığı, sazlıkların bu nedenle hızla kuruduğu iddiaları hakkında Bakanlığınızın açıklaması nedir?

6. Flamingo adalarında son üç yılda yaşanan dalga erozyonunun önlenmesi için herhangi bir restorasyon veya teknik koruma projesi hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa hangi aşamadadır? Hazırlanmadıysa neden hazırlanmamıştır?

7. İzmir Kuş Cenneti'nin Milli Park ilan edilmesi konusunda bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir, yapılmadıysa gerekçesi nedir?

8. Alanın korunması için geçmişte aktif şekilde faaliyet gösteren İZKUŞ'un yeniden etkin bir yapıya kavuşturulması için Bakanlığınız ve yerel yönetim arasında bir çalışma yürütülmekte midir? Yürütülmekte değilse nedeni nedir?

9 Gediz Deltası'nın Ramsar Alanı. Bern Sözleşmesi ve ulusal biyolojik çeşitlilik yükümlülükleri çerçevesinde korunması için 2020—2025 yılları arasında Bakanlığınız tarafından hangi somut adımlar atılmıştır?

10. Tuzla bölgesinde kuşların üremesi için inşa edilen adacıkların bakım ve izleme çalışmalarının durdurulduğu iddiası doğru mudur? Bu yapıların durumu nedir?

11. İzmir Kuş Cenneti 'nde son 10 yıl içinde gerçekleştirilmiş ekosistem izleme çalışmaları kamuoyu ile neden düzenli olarak paylaşılmamaktadır? Bu verilerin şeffaf biçimde paylaşılması yönünde bir planınız var mıdır?

CEVAPLAR

Bakanlığımızca (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) "İzmir ve Manisa İlleri Doğal Sit Alanlarının Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi" kapsamında, 12.01.2018 tarihli ve 327 sayılı İzmir 2 Nolu Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu Kararına istinaden, 08.09.2020 tarihli ve 2941 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile "Kesin Korunacak Hassas Alan" olarak tescil edilmiştir.

Bu kapsamda alandaki her türlü faaliyet meri mevzuat kapsamında sınırlandırılmıştır. Alanda yapılması planlanan faaliyetler, ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu iznine tabidir. Bu sayede alanda koruma-kullanma dengesi gözetilerek ekolojik kaynak değerlerinin sürdürülebilir şekilde ileriki nesillere aktarılması amaçlanmıştır.

---

**Kaynak gösterme:** İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “İzmir Kuş Cenneti'nin korunmasına yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37049, 27 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37049-izmir-kus-cenneti-nin-korunmasina-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dbfa3fd6-a345-466f-8dee-019ac924d228

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
