# Van ilinde yaşayan engelli vatandaşlar için yapılan çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/37246 - **Veren:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 4 Aralık 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 18 Mart 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f7fe1f6-e5cd-4279-8b61-019aedb621cf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37246-van-ilinde-yasayan-engelli-vatandaslar-icin-yapilan-calismalara-iliskin > Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 4 Aralık 2025 tarihinde 7/37246 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 18 Mart 2026). ## Önerge metni . o Aşağıda belirtilen sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GOKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili Türkiye'de yaşayan engelli yurttaşların yaşadıkları sorunlar, her gün katlanarak devam etmektedir. Engellilerin sorunlarına kalıcı çözüm bulmak amacıyla gerekli bütçe ayrılmazken kentler engellilerin rahatça yaşayabileceği şekilde organize edilmemektedir. Öyle ki engellilere yönelik düzenlemeler kağıt üzerinde kalırken işsizlik ve yoksulluk başta olmak üzere eğitim, sağlık, barınma ve sosyal güvenlik konularında sorunlar derinleşmiştir. Bu sebeple bugün engelliler, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü'nü çözüm bekleyen birçok kronik sorunla karşılamaktadır. Çünkü resmi verilere göre engellilerin sayısı 10 milyonu aşmasına rağmen 2026 yılı bütçesinde de engellilere ayrılan pay sadece yüzde 1,2 olmuştur. Seçim bölgem Van'da da engelli yurttaşların çözüm beklediği birçok kronik sorun bulunmaktadır. Engelli yurttaşların örgütlendikleri derneklerin açıklamalarına baktığımızda veya doğrudan engellileri dinlediğimizde birçok sorun ve talep yığınıyla karşılaşmaktayız. Özellikle işsizlik, engellilerin topluma bir özne olarak katılımını engellerken ciddi bir yoksulluğa da neden olmaktadır. On binlerce engellinin yaşadığı Van'da, kamu ve özel sektörde engelli istihdam kotalarının doldurulmaması en önemli sorun olarak devam edegelmektedir. Oysaki bizzat Hükümet tarafından her yıl doğrudan 20 bin engellinin atamasının yapılmasıyla bir çözüm üretmek mümkün görünmektedir. Van'da mimari ve fiziki tedbirlerin alınmaması da engellerin hayatını zorlaştırmaktadır. Özellikle kaldırım işgalleri, sarı çizgilerin uygun yapılmaması veya deforme olması, trafik ışıklarına sesli uyarı sistemi eklenmemesi, rampa ve asansörlerin sıklıkla bozulması; banka ve PTT gibi yerlerde engelli bireylere yönelik tedbirlerin alınmaması ciddi sorunlara neden olmaktadır. Yine bir deprem kenti olan Van'da engelli bireyler için afet planlarının hazırlanmaması, toplumda yeterli dayanışma ve farkındalık bilincinin geliştirilmemesi de bir eksiklik olarak görülmektedir. Engelli yurttaşların kullandığı medikal malzemelerin ara farkının oldukça yüksek olduğu belirtilirken SGK ödemelerinin söz konusu cihazların cüzi bir kısmını karşıladığı ifade edilmektedir. Bununla birlikte Van'da her ne kadar birçok özel rehabilitasyon merkezi bulunsa da uzmanlar, eğitimde ciddi mesafe kaydedilmediğinin altı çizilirken daha çok ticari kaygıların öne çıktığı da vurgulanmaktadır. Bunun yanında ekseriyeti Kürt olan Van'da birçok engelli yurttaşın Türkçe bilmediği gerçekliği de görmezden gelinemez. Bu sebeple engellilerle ilgili atılan adımlarda mutlaka Kürtçeye yer verilmesi, kayyım uygulamalarına son verilerek yerel yönetimlerin de özgün çalışmalarla engellilerin yaşamını kolaylaştırma sürecine katkı sunması sağlanmalıdır. Bu bağlamda; 1 — Van merkez ve ilçelerinde engelli yurttaşların yaşadıkları sorunlar ile taleplerinin belirlenmesi amacıyla bugüne kadar Bakanlığınızca herhangi bir çalışma yürütülmüş müdür? 2 — Van'da engelli yurttaşların temel sorun ve taleplerine yönelik bir veri havuzu bulunmakta mıdır? Sorunların çözülmesi amacıyla önerge tarihine kadar neler yapılmıştır? 3 — Bakanlığın 2026 bütçesinden Van'da sadece engellilerin sorunlarının çözümü amacıyla ayrılan bütçe ne kadardır? Van'da 2026 yılında engelli yurttaşlara dönük hangi çalışmalar yapılacaktır? 4 — Van'da kamu kurumları ve özel sektörde engelliler için ayrılan istihdam kotalarının doldurulmadığı doğru mudur? Van genelinde istihdam kotalarıyla ilgili resmi veriler nelerdir? 5 — Van'da Türkçe bilmeyen engelli bireyler için anadili temelli hizmetlerin verilmemesinin sebebi nedir? Engelli bireylerin erişim ve iletişim sorununun çözümünde neden Kürtçeye yer verilmemektedir? 6 — Van merkez ve ilçelerinde yaşayan toplam engelli birey sayısı kaçtır? Engelli bireylerle ilgili temel istatistikler nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İlgi yazı ekinde alınan Van Milletvekili Sayın Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/37246 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Van Milletvekili Sayın Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'e Ait 7/37246 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Engelli bireylerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi, sorun ve ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar Bakanlığımızın görev ve sorumluluk alanında ülke genelinde yürütülmektedir. Ulusal politikaların engellilik kapsayıcı ve hak temelli bir anlayışla oluşturulması teşvik edilmektedir. Bu kapsamda; farkındalık çalışmaları, mevzuat revizyonu ve/veya oluşturulması, program ve projelerin yürütülmesi, ayrıştırılmış veri oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Van ili merkez ve ilçeleri dâhil olmak üzere engelli bireylere ilişkin veriler; Bakanlığımız bilgi sistemleri, il müdürlükleri aracılığıyla tutulan idari kayıtlar ve hizmet sunum süreçleri çerçevesinde izlenmekte ve değerlendirilmektedir. Engelli kimlik kartı işlemleri, sosyal yardımlar, bakım, rehabilitasyon ve sosyal destek uygulamalarına ilişkin idari kayıtlar hizmetlerin planlanması ve geliştirilmesi amacıyla kullanılmakta olup yürütülen hizmetler kapsamında ve il müdürlüklerine yapılan başvurular esas alınarak oluşan idari veriler aracılığıyla takip edilmektedir. Van ilinde engelli bireylere yönelik olarak sosyal yardım ve hizmetlere erişimin artırılması, erişilebilirliğin geliştirilmesi, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinin yaygınlaştırılması ile farkındalık çalışmalarına yönelik faaliyetler hak temelli sosyal hizmet anlayışı doğrultusunda, ilgili mevzuat ve ulusal eylem planları çerçevesinde sürdürülmekte; ihtiyaç ve talepler il müdürlükleri tarafından yapılan tespitler. başvurular ve geri bildirimler yoluyla değerlendirilerek ilgili kurumlarla iş birliği içinde ele alınmaktadır. Bununla birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53'üncü maddesine göre "Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda "93 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. 903'ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır. İl bazında kamu kurum ve kuruluşlarına ayrılmış istihdam kontenjanı bulunmamaktadır. Bu kapsamda genel olarak bakıldığında toplam kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan engellilerin 204'ü kadın, 799'u erkek olmak üzere toplamda 1.003 engelli memur Van'da istihdam edilmektedir. Ayrıca Van Büyükşehir Belediyesi ve bağlı kuruluşlarında 32 engelli memur olarak istihdam edilmekte olup 4 kişi kota fazlası olarak çalışmaktadır. Öte yandan, Bakanlığımız tarafından engelli bireylerin farklılaşan ihtiyaçlarına göre hak temelli bakış açısıyla hizmetlerimiz çeşitlendirilmekte ve geliştirilmektedir. Bu kapsamda, işitme engelli bireylerin iletişim, bilgiye erişim, toplumsal hayata katılım, kamu kurum ve kuruluşlarından hizmet alma vb. konularda yaşadığı güçlükler konusunda da çalışmalarını bu anlayışla yürütmektedir. Ülkemizde kullanılan Türk işaret dili ülkenin resmi işaret dili olup ülkemizdeki tüm işitme engelli vatandaşlarımız tarafından kullanılan ortak dildir. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun kapsamında Bakanlığımız taşra ve merkez teşkilatında muhtelif illerde işaret dili tercümanları istihdam edilmiştir. Bu çerçevede; işaret dili kullanıcıları için Bakanlığımız tarafından sunulan hizmetler aşağıda yer almaktadır. e Ülke genelinde Bakanlığımıza bağlı 53 ilde, 76 Türk İşaret Dili tercümanı istihdam edilmektedir. Söz konusu personelimiz Bakanlığımıza ve diğer kamu kurum ve kuruluşlara gelen talepler doğrultusunda işitme engelli vatandaşların iletişim ihtiyaçlarına çeviri yaparak destek vermekte, ayrıca Bakanlığımız tarafından ve/veya kamu kurum. kuruluşları ve STK"lar tarafından düzenlenen toplantı, seminer vb. etkinliklerde işaret dili çevirilerini yapmaktadır. e İşitme engelli vatandaşlarımızın eğitim, sosyal hayata katılım, çalışma hayatı, çevre ile etkileşim, yasal hakları öğrenme ve bunları kullanma, kamu hizmetlerinden yararlanma vb. süreçlerde iletişime, hizmete ve bilgiye erişim sorunlarının çözüme kavuşması için haftanın her günü 08:00-22:00 saatleri arası görüntülü hizmet veren AİLEM Engelsiz İletişim merkezi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı olarak hizmete açılmıştır. Söz konusu iletişim merkezinde istihdam edilen 10 Türk İşaret Dili tercümanı tarafından herhangi bir konuda çeviri hizmeti almak isteyen işitme engelli vatandaşlarımıza taleplerine o uygun çeviri desteği (o sağlanmaktadır. İşitme o engelli o bireyler https://ailemtid.aile.gov.tr/ adresi üzerinden erişebildiği gibi akıllı telefonlarına indirdikleri "AİLEM" uygulaması üzerinden de tek tuşla tercümanlarımızla bağlantı kurabilmektedir. • İşitme engelli bireyler bakanlığımız hizmetlerine ise, ALO 183 Hattına 0 549 381 0 183 nolu hat üzerinden; ALO 144 hattına 0 549 441 21 44 nolu hat üzerinden ALO 170 hattına doğrudan görüntülü olarak ulaşabilmektedir. Yukarıda anılan hizmetlerin tamamı işitme engelli vatandaşlarımıza ücretsiz olarak sunulmaktadır. Diğer taraftan, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hastanelerden alınan sağlık kurulu raporlarını baz alan Bakanlığımız Ulusal Engelli Veri Sistemi'nde kayıtlı olan Van ilimizdeki engelli birey sayısı 70.538'dir. Van'da ikamet eden engelli bireylerin cinsiyet, yaş grubu ve engel gruplarına göre dağılım bilgilerinin, asıl veri sahibi olan Sağlık Bakanlığı tarafından cevaplanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Engellilerin sorunlarının çözümü amacıyla Bakanlığın 2026 yılı bütçesi için ayrılan ödenek 37.424.198.000,00 TL'dir. Yatırım programına yönelik olarak Van Engelsiz Yaşam Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinin inşaatı devam etmektedir. 2026 yılına ait yatırımlarımızla ilgili detaylı bilgiler 15 Ocak 2026 tarihli ve 33138 I.Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "2026 Yılı Yatırım Programının Kabulü ve Uygulanmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı"nda yer almaktadır. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Van ilinde yaşayan engelli vatandaşlar için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37246, 4 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37246-van-ilinde-yasayan-engelli-vatandaslar-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f7fe1f6-e5cd-4279-8b61-019aedb621cf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.