# Tarım ürünlerinin ihracatına yönelik düzenlemelere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/3783 - **Veren:** Uğur Poyraz (İYİ Parti, Antalya) - **Muhatap:** Ticaret Bakanlığı (Ömer Bolat) - **Veriliş tarihi:** 31 Ağustos 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 24 Ekim 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a9a94905-0dbe-4078-ae25-018a50590814 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3783-tarim-urunlerinin-ihracatina-yonelik-duzenlemelere-iliskin > Uğur Poyraz (İYİ Parti), 31 Ağustos 2023 tarihinde 7/3783 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 24 Ekim 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın T.C.Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 96. ve İçtüzüğün 96 ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 28 Ağustos 2023 Tarım sektörü, ülkemizin toplam ihracatının yüzde 13.5'una karşılık gelmekte olup ulusal işgücümüzün yaklaşık beşte birini istihdam etmektedir. Dünya piyasasında söz sahibi olduğumuz ürün kalemlerinden birisi olan zeytin ve zeytinyağı başta temsil ettiğim Antalya ilimizin kırsal ilçeleri olmak üzere Marmara, Ege, ve Akdeniz bölgelerinde 400.000'in üzerinde ailenin geçim kaynağıdır. Antalya'ınıza özgü "Tavşan Yüreği" ve "Manavgat-Beylik" ile beraber Edremit, Gemlik, Kilis, Milas, ve Tarsus gibi çeşitli bölgelerimizin Avrupa Birliği (AB) ve/ya Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından coğrafi işaretle tanınmış zeytin ve zeytinyağı çeşitleri bulunmakta olup bu ürünler dünya çapında tanınmakta ve rağbet görmektedir. Cep Tel.: 0 532 7952511 Adres: TB.M.M. Yeni Halkla İlişkiler Binası E-411 Ankara/Türkiye , pi 2783 2022/23 sezonunda ülkemiz yarım milyon tona yakın bir rekolteyle zeytinyağı konusunda rekor bir üretime ulaşmıştır. Buna karşılık 1990'ların ilk yarısında yaşanana benzer biçimde hem Güney Avrupa, hem de Kuzey Afrika'da sıcak dalgaları ve kuraklık sorunları sebebiyle rekolte beklentilerin çok altında gerçekleşmiştir. Bunun sonucu olarak küresel pazarda zeytinyağı fiyatları bir önceki yıla göre yaklaşık 95150 oranında artarak ton başına 7000 Euro seviyesine yükselmiştir. Hem küresel pazar dinamiklerinin, hem de Türk Lirası'nın döviz karşısında değer kaybetmesinin sonucu olarak iç pazarda da fiyatlar yaklaşık iki misli yükselerek ton başına 150.000 TL seviyelerine ulaşmıştır. Toptan fiyatlardaki bu artış perakendeye de finansman, işgücü, ve taşıma gibi girdilerdeki artışlarla birleşerek yansımakta ve vatandaşın alım gücündeki genel düşüşle beraber zeytinyağına yönelik iç talebi de daraltmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bazı tarımsal ürünlerin ihracatında gerektiğinde düzenlemeler yapabilmesine imkan tanıyan tebliğ 8 Mart 2023'te yürürlükten kaldırılmış ve bu bağlamda tarımsal ihracatın denetlenmesine ilişkin yetkiler münhasıran Ticaret Bakanlığı'nın uhdesine alınmıştır. Bu gidişata karşılık alınan tedbirler kapsamında ilk olarak Resmi Gazete'nin 19 Temmuz 2023 tarihli nüshasında yer alan 7391 Sayılı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı ile dökme ve varilli zeytinyağı ihracatında kilogram başına 20 dolar-cent'lik bir Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kesintisi uygulanması kararlaştırılmıştır. Bu kararın ardından Bakanlığınızın 1 Ağustos 2023'da yayınlanan tebliğiyle dökme ve varilli zeytinyağı ihracatı derhal geçerli olmak üzere 1 Kasım 2023 tarihine kadar yasaklanmıştır. Cep Tel.: 05327952511 Adres: T.B.M.M. Yeni Halkla İlişkiler Binası E-411 Ankara/Türkiye Sektör temsilcileri hem birebir görüşmelerimizde, hem de basına yansıyan demeçlerinde iki tedbirin de kendileriyle hiçbir istişarede bulunulmaksızın ve oluşması muhtemel maddi ve itibari zararların tazminine imkan tanımaz biçimde alınmış olduğundan rahatsızlıklarını ifade etmiştir. Bu görüşmelerimizde ifade edilen kaygılardan bazıları şöyledir; • Alınan tedbirlerin ve bunların hayata geçirilme biçiminin yurtdışıyla imzalanan uzun vadeli anlaşmaların ifasını imkansız kılarak ülkemizin prestijini ve firmalarımızın güvenilirliğini olumsuz biçimde etkilediği; • Pek çok şirketin imzalanmış anlaşmalara istinaden ihraç edilmek üzere hazırlanmış ürünlerinin gümrükte takılmış halde olduğu; • Stoklarda mevcut bulunan 200,000 ton zeytinyağına ilaveten Eylül ayında yeni hasatın başlayacak olması ve hem Batı Avrupa'da, hem Kuzey Afrika'da rekoltelerin çok daha yüksek olmasının beklendiği göz önüne alınarak bu yıldan yüksek bir stok devredilmesi halinde hem çiftçinin, hem sanayicinin büyük zarar göreceği; • Mevcut tedbirlerle yaklaşık 70.000 tonluk bir ihracatın önüne geçildiği ve bunun da ülke ekonomisine 500 milyon Euro'luk bir döviz girdisinin, kamu maliyesine ise DFİF aracılığıyla 140 milyon Euro'luk bir gelir katkısının yitirildiği; • Mart ayında domates ihracatının da benzer biçimde yasaklandığı anımsatılarak hükümetin iç pazarı dış ticareti kısıtlayarak düzenlemeye yönelik çabalarının Türk şirketlerinin rekabetçiliğine ve güvenilirliğine zarar verdiği. Cep Tel.: 05327952511 Adres: TB.M.M. Yeni Halkla İlişkiler Binası E-411 Ankara/Türkiye Bu bağlamda: 1. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın tarım ürünlerinin ihracatına dair dü- • zenlemeler yapma yetkilerinin kaldırılması ve bu yetkilerin münhasıran bakanlığınıza verilmesi kararı hangi sebeple alınmış ve bu süreçte nasıl hazırlıklarda bulunulmuştur? 2. Herhangi bir tarım ürününün ihracatının kısıtlanması kararlaştırılırken nasıl bir süreç izlenmekte ve hangi kıstaslar değerlendirmeye alınmaktadır? 3. 1 Ağustos - 1 Kasım arasında uygulanacak ihracat yasağının ekonomik etkisine yönelik bir değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmışsa bulguları nelerdir? 4. 19 Temmuz - 1 Ağustos arasında DFİF'nda toplanan kaynak ne kadardır? Bu kaynak hangi amaçla harcanmıştır veya harcanması planlanmakta mıdır? 5. İhracat yasaklarının hangi şartlarda hayata geçirileceğine dair belirsizliğin ticari yaşamdaki olumsuz etkileri göz önünde bulundurularak sözkonusu tedbirlerin uygulanmasına yönelik geriye yürümezlik veya mehil müddeti gibi düzenlemeler değerlendirilmekte midir? 6. Benzer biçimde, ihracatın bütünüyle yasaklanması yerine geçici ek vergi gibi kamu maliyesine de katkı sağlayacak diğer çözümlerin değerlendirilmemesinin sebebi nedir? 7. İhracat yasaklarını önceden haber alınması suretiyle bilgi suistimali ve haksız zenginleşme sağlandığı yönündeki isnat ve ithamların bakanlığınıza bildirilmesi veya bakanlığınızca soruşturulması için bir mekanizma bulunmakta mıdır? 8. İhracatçı şirketlerin önceden imzalanmış anlaşmalarına istinaden hazırlanmış olup sevkiyat beklerken ihracat yasağıyla gümrükte takılmış mallarından doğan mağduriyetine yönelik nasıl bir çözüm düşünülmekte midir? Cep Tel.: 05327952511 Adres: T.B.M.M. Yeni Halkla İlişkiler Binası E-411 Ankara/Türkiye ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 08.09.2023 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1279689 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Antalya Milletvekili Sayın Uğur POYRAZ tarafindan verilen 7/3783 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. ÜruBelat Prof. Dr. Ömer BOLAT Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (1 Sayfa) Çankaya/ANKARA Soru Önergeleri Birimi İğ e. Telefon No: 03124491334 Faks No: 03124491341 İnternet Adresi: www.ticaret, gov.ir g 1, Meğer Telefon No: 03124491334 Hee eki TİCARET BAKANLIĞI Antalya Milletvekili Sayın Uğur POYRAZ"a Ait 7/3783 Sayılı Yazılı Soru Önersesine İlişkin Cevaplar: Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir: 1. 8) Bakanlığımızca ekonomik gelişmeler yakından takip edilmekte olup tarım ürünlerinde; ülkemiz ekonomisinin ihtiyaçları, iç ve dış piyasa arz ve talep durumu, ülkemizin ticari ve ekonomik ilişkileri, uluslararası sözleşmeler ile ikili veya çok taraflı anlaşmalardan doğan yükümlülüklerimiz doğrultusunda başta Tarım ve Orman Bakanlığı olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri de göz önünde bulundurularak gerekli işlemler tesis edilmektedir. Bu çerçevede, zeytinyağı sektörü özelinde de dış ticaret, yurtiçi arz, tedarik, yurt dışı ve yurt içi fiyat hususları ile ülkemiz ve dünyadaki güncel gelişmeler sektör paydaşlarıyla yoğun temas halinde Bakanlığımızca yakından takip edilmektedir. Dünyada azalan zeytinyağı rekoltesinin sebep olduğu artan dış talep ve dünya fiyatları sebebiyle önemli ölçüde yükselen dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının yurt içi tüketici fiyatlarına olan olumsuz etkisi devam ettiğinden Bakanlığımızca yapılan değerlendirmeler sonucu dökme veya varilli zeytinyağı ihracatına yönelik olarak tedbirler yürürlüğe konulmuştur. --- **Kaynak gösterme:** Uğur Poyraz (İYİ Parti, Antalya). “Tarım ürünlerinin ihracatına yönelik düzenlemelere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/3783, 31 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3783-tarim-urunlerinin-ihracatina-yonelik-duzenlemelere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a9a94905-0dbe-4078-ae25-018a50590814 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.