# Uşak'ın Banaz ilçesinde süren arkeolojik kazılarda elde edilen tarihi eserlerin akıbetine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/37986
- **Veren:** Ali Karaoba (CHP, Uşak)
- **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy)
- **Veriliş tarihi:** 19 Aralık 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 228 gün sonra, 4 Ağustos 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f33ac15d-0c2a-42fc-b08c-019b3b4575b7
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37986-usak-in-banaz-ilcesinde-suren-arkeolojik-kazilarda-elde-edilen-tarihi-eserlerin-akibetine

> Ali Karaoba (CHP), 19 Aralık 2025 tarihinde 7/37986 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 228 gün sonra, 4 Ağustos 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın T.C. Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

Op. Dr. Ali KARAOBA

Uşak, tarih öncesi dönemlerden itibaren pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış, Paleolitik dönemden Lidya uygarlığına, Roma ve Bizans'tan Osmanlı?ya uzanan çok katmanlı bir kültürel mirasa sahip en önemli şehirlerimizden biridir. Şehrimizin yerel basınında yer alan haberlere göre, Uşak'ın Banaz ilçesine bağlı Kızılcaören ve Gedikler bölgesinde 2016-2017 yıllarında gerçekleştirilen çalışmalarda, yaklaşık 400 bin yıllık bir geçmişe ışık tutabilecek 86 bin civarında taş devri buluntusunun tespit edilmiştir. Bu bulgular Ankara Üniversitesi akademisyenlerinin kendi çabaları tarafından Ankara'ya götürülmüş, üzerinde araştırmalar yapmak üzere üniversiteye teslim edilmiştir. Buluntuların Uşak Müzesi'nde ya da Uşak'taki Bakanlığa ait kurumlarda nerede sergileneceği ya da saklanacağı, Ankara'dan hangi şartlarda getirileceği, eserlerle ilgili yapılan araştırmaların ne olduğu, Bakanlığın son 8 yılda bu eserlerle ilgili ayırdığı bütçenin ne olduğu gibi soruların cevaplanması yalnızca uşak kamuoyu için değil, ülkemizin bu alandaki çalışmalarının şeffaflığı ve eserlerin envanterinin nasıl takip edildiği konuları açısından da oldukça önemlidir.

Diğer yandan, Bakanlığınızın resmi internet sayfasında Uşak Müzesi envanterinden kaybolan eserlerin listelendiği (Uşak Müzesi Müdürlüğü Envanterinden Kaybolan 96 Adet Eser) dokümanlar, kentteki kültür varlıklarının kayıt, envanter ve korunmasına ilişkin geçmişten gelen sorunların tamamen çözülemediğine işaret etmektedir. Uşak'ın ilçe ve köylerindeki arkeolojik | potansiyeli ve tarihsel mirası bu denli zenginken, hem Banaz bölgesinde ortaya çıkarılan on binlerce buluntunun akıbetine ilişkin belirsizlik, hem de kayıtlı eserlerin takibi konusundaki soru işaretleri; devletin ve özellikle ilgili kurumların kültür ve tarih varlıklarını koruma yükümlülüğü kurum ve kuruluşların yürüttüğü çalışmaların ve denetim mekanizmalarının şeffaf biçimde kamuoyu ile paylaşılması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, ile bağdaşmamaktadır. Bu nedenle, Bakanlığın elinde bulunan envanter verilerinin, Uşak'taki ilgili

1. Uşak'ın Banaz ilçesindeki Kızılcaören ve Gedikler bölgesinde 2016 yılında tespit edilen ve yerel basında sayısının yaklaşık 86 bin olduğu belirtilen taş devri buluntularının envanter durumu nedir? Bu buluntular Uşak'a getirildiğinde hangi müzede veya depoda muhafaza edilecektir?

2. İlgili süreçte Ankara Üniversitesi akademisyen ve araştırmacılarına Bakanlık tarafından verilen destek nedir? Eserler Uşak-Ankara arasında nasıl taşınmış, Ankara-Uşak arasında nasıl taşınacaktır?

3. Söz konusu buluntuların türlerine, dönemlerine, sayısal dağılımlarına ve bilimsel sınıflandırmalarına ilişkin hazırlanmış bir katalog, rapor veya akademik çalışma var mıdır? | Varsa bu çalışmalar kamuoyu ve bilim insanlarıyla hangi yollarla paylaşılmıştır?

4. Kültür ve Turizm Bakanlığı envanter kayıtlarına göre, Uşak il sınırları içerisinde tespit edilerek kayda alınmış taşınır kültür varlığı sayısı kaçtır? Bu eserlerin kaçı Uşak Müzesi"nde, kaçı diğer müze ve koruma birimlerinde muhafaza edilmektedir?

5. Uşak'taki müze, ören yeri, depo ve kazı alanlarında yer alan kayıtlı eserler üzerinde son 10 İ yıl içinde Bakanlığınız veya Teftiş Kurulu tarafından herhangi bir envanter denetimi yapılmış mıdır? Yapıldıysa, tespit edilen eksiklikler veya kayıp eserlerle ilgili alınan idari ve hukuki tedbirler nelerdir?

6. Uşakta kültür varlıklarının korunması, belgelenmesi ve tanıtılması amacıyla; Uşak Müzesi Müdürlüğü, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, yerel yönetimler ve üniversitelerle birlikte yürütülen güncel proje, envanter çalışması, sergi veya etkinlikler nelerdir? Bu çalışmalar için son beş yılda ayrılan bütçe tutarları ne kadardır?

7. Uşak'taki arkeolojik buluntu ve eserlerin dijital ortamda kayıt altına alınmasına, üç boyutlu dokümantasyonuna ve halka açık çevrimiçi envanter sistemlerinin geliştirilmesine yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü veya planladığı bir çalışma var mıdır?

8. Uşak ilinde, özellikle Banaz ve çevresinde ortaya çıkarılan tarih öncesi buluntuların, kent turizmi ve eğitim programlarıyla ilişkilendirilerek bir "arkeoloji rotası" veya tematik müze/sunum alanı oluşturulması gündemde midir? Bu yönde somut bir yol haritası hazırlanmış mıdır?

## Bakanlığın cevabı

Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;

Uşak ili, Banaz ilçesinde 2016-2017 yıllarında yapılan Sürmecik Paleolitik Çağ Arkeolojik yerleşiminin kazılarında toplam 25 eser envanterlik, 345 eser etütlük, 53 kasa eser amorf olarak nitelendirilmiş ve kaydedilmiştir. Söz konusu 25 envanterlik eser Uşak Arkeoloji Müzesi teşhir salonunda yer alan 1, 2, 3 ve 4 numaralı vitrinlerde sergilenmektedir. Ankara Üniversitesi Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Ana Bilim Dalına çalışmalar yapılabilmesi ve bilimsel yayınlarda kullanılması için verilen amorf nitelikte olan 53 kasa eser, Kültür ve Tabiat Varlıklarıyla İlgili Yapılacak Yüzey Araştırması, Sondaj ve Kazı Çalışmalarının Yürütülmesi Hakkında Yönerge gereği 2027 Ocak ayında Uşak Müze Müdürlüğünce kurulacak komisyon doğrultusunda eserlerin müze deposunda veya kazı yapılan alana uygun şekilde bırakılması planlanacaktır.

Söz konusu süreçte, amorf malzemeler Uşak-Ankara arası karayolu ile gerekli tüm önlemler alınarak taşınmıştır.

Sürmecik Paleolitik Çağ Arkeolojik yerleşiminin kazılarında ele geçen eserler ile ilgili olarak Engin Koray Sarıoğlu, Göknur Karahan, Gözde Dündar, İsmet Berkan Erdem ve Çiğdem Şahin tarafından yüksek lisans tezi yazılmış ve yayımlanmıştır. Ayrıca, Kadriye Özçelik tarafından "Ege Bölgesi'nde Neandertal insanın izleri" adlı makale ile Selahattin Polat tarafından "Prehistorik Arkeoloji Çalışmaları Açısından Travertenlerin Önemi: Sürmecik (Banaz) Örneği" adlı makale yayımlanmıştır. 2017 yılından itibaren toplam 5 yüksek lisans, 2 makale olmak üzere 7 farklı başlıkta yayım yapılmıştır.

Uşak il sınırları içerisinde tespit edilerek kayda alınmış taşınır kültür varlığı sayısı 45.174tür. Uşak Atatürk ve Etnografya Müzesinde ise 469 eser sergilenmektedir. Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne bağlı Uşak Müzesi Müdürlüğü denetiminde faaliyet gösteren Özel Uşak Kent Tarihi Müzesi envanterine kayıtlı 1.166 eser bulunmaktadır.

Yapılan denetimlerde Uşak Müze Müdürlüğünün eserler konusunda herhangi bir eksikliği bulunmadığı tespit edilmiş olup eserlerin korunması konusunda gerekli tüm güvenlik önlemleri alınmaktadır. Bununla birlikte, depoya giriş ve çıkışlarda zimmet sahibi müze uzmanlarınca Müzeler İç Hizmetler Yönetmeliğine uygun hareket edilmesi hususunda gerekli hassasiyet gösterilmektedir.

Uşak Müzesi Müdürlüğünce 2025 yılında toplam 16 eğitim ve müzik etkinliği gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, resim, karma ve fotoğraf sergileri, boyama etkinliği, atölye vb. etkinlikler yapılmıştır. Cumhuriyetin 102. yılına özel "102. Yılda 102 Sergi: Cumhuriyet'in Işığında Anadolu'nun Kültürel Mirasına Yolculuk" projesi kapsamında Uşak Müzesi Müdürlüğü tarafından 08.03.2025-05.04.2025 tarihleri arasında "Mor Cepkenli Kadınlar" isimli sergi düzenlenmiştir. Bu sergi kapsamında da Uşak Müzesinde 08.03.2025 tarihinde Doç. Dr. Ayşe Özdemir tarafından "Cinsiyet ayrımcılığı ve Kadının Toplumdaki Yeri" isimli konferans gerçekleştirilmiştir. Düzenlenen serginin giderlerinde kullanılmak üzere Uşak Müzesi Müdürlüğüne ödenek gönderilmiştir.

Bakanlığımız uhdesinde bulunan müze ve örenyerlerinde muhafaza edilen taşınır kültür varlıklarının dijital ortamda kayıt altına alınması amacıyla Müze Ulusal Enformasyon Sistemi (MUES) kullanılmaktadır. Söz konusu sistem aracılığıyla, eserlerin envanter bilgileri, tanımlayıcı verileri ve görsel kayıtları merkezi bir dijital altyapı üzerinden standart bir şekilde tutulmaktadır. MUES sadece Uşak ili özelinde değil, ülke genelindeki tüm müze envanterlerini kapsayan ulusal bir sistem niteliği taşımaktadır. Müze envanterlerine kayıtlı taşınır kültür varlıkları, MUES üzerinden kendilerine tahsis edilen tekil kimlik numaraları ile ulusal ölçekte izlenebilmekte; envantere giriş işlemleri, yer değişiklikleri, geçici sergiler, restorasyon ve benzeri süreçler sistem üzerinden kayıt altına alınmaktadır. Bu sayede, fiziki envanter ile dijital kayıtlar arasında bütünlük, izlenebilirlik ve denetlenebilirlik sağlanmaktadır.

MUES, esas itibarıyla kurumsal bir envanter ve yönetim sistemi olup doğrudan halka açık bir çevrim içi envanter sistemi olarak tasarlanmamıştır. Bununla birlikte, sistemde yer alan verilerin, bilimsel araştırma yapanlar ile Bakanlığımız tarafından yürütülen dijital müzecilik çalışmaları ve çevrim içi tanıtım platformları kapsamında, seçili eserler üzerinden kamuoyunun erişimine sunulmasına yönelik çalışmaların ilerleyen dönemlerde hayata geçirilmesi planlanmaktadır. |

Ayrıca, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce 2011 yılında hayata geçirilen Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) tabanlı "Tescilli Kültür Varlıkları Taşınmaz Ulusal Envanter Sistemi (TUES) Projesi" kapsamında tüm Türkiye'nin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında tescilli arkeolojik, tarihi, kültürel taşınmaz varlık envanteri dijital ortamda haritalar üzerine işlenmektedir. Söz konusu bilgiler, Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) Portalı üzerinden tüm kamu kurumları ile paylaşılmakta olup vatandaşa ve özel girişimlere ise izin-onay süreci ile açılabilmektedir.

Uşak ilinde, Uşak Müzesi Müdürlüğüne bağlı hizmet veren Uşak Müzesi ile Uşak Atatürk ve Etnografya Müzesi bulunmaktadır. Yeni bir müze çalışması planlanmamaktadır.

Mehmet Nuri ERSOY
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Uşak'ın Banaz ilçesinde süren arkeolojik kazılarda elde edilen tarihi eserlerin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37986, 19 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37986-usak-in-banaz-ilcesinde-suren-arkeolojik-kazilarda-elde-edilen-tarihi-eserlerin-akibetine (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f33ac15d-0c2a-42fc-b08c-019b3b4575b7

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.