# Evde bakım maaşı kesilen otizmli bireylere ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/38095
- **Veren:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin)
- **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin)
- **Veriliş tarihi:** 23 Aralık 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 30 gün sonra, 22 Ocak 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/48d30567-4c42-44f3-9e8f-019b4ff1b832
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38095-evde-bakim-maasi-kesilen-otizmli-bireylere-iliskin

> Kamuran Tanhan (DEM Parti), 23 Aralık 2025 tarihinde 7/38095 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 30 gün sonra, 22 Ocak 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98 ve İç

Tüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Kamuran TANHAN Mardin Milletvekili

Otizm; eğitimle ortadan kalkan, geçici ya da sonradan "iyileşen" bir durum değil, bireyin yaşamı boyunca devam eden nörogelişimsel bir farklılıktır. Otizmli bireyler eğitim alabilir, desteklenebilir ve yaşam becerilerini geliştirebilir; ancak bu durum, otizmin sona erdiği ya da bakım ihtiyacının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Buna rağmen Türkiye'nin birçok yerinde, Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) tarafından yapılan değerlendirmelerde otizmli bireylerin puanlarının düşürüldüğü, bu düşürmeler sonucunda evde bakım maaşlarının kesildiği, ancak bireylerin sağlık ve eğitim raporlarında "otizm" ibaresinin aynen korunduğu görülmektedir. Yani otizm tanısı sürerken, bakım ihtiyacı yok sayılmakta; aileler ekonomik ve sosyal olarak yalnız bırakılmaktadır.

Bu uygulama; bilimsel gerçeklerle, engelli haklarıyla ve sosyal devlet sorumluluğuyla bağdaşmadığı gibi, yaşamı omuzlayan ailelerin yükünü daha da ağirlaştırmaktadır. Otizmli bireylerin ve bakım verenlerin yaşam hakkı, bütçe kalemlerine indirgenemez.

Bu bağlamda;

1. Tasarruf Tedbirleri Genelgesi yayınlandığı tarihten bugüne, RAM'ler tarafından yapılan değerlendirmelerde, otizmli bireylerin puanlarının düşürülmesi sonucu evde bakım maaşı kesilen kişi sayısı kaçtır? Bu uygulamanın illere göre dağılımı nedir?

2. Otizm tanısı raporlarda açık biçimde yer almaya devam ederken, yalnızca puan düşürülerek bakım maaşının kesilmesi hangi tıbbi, bilimsel ve pedagojik gerekçelere dayanmaktadır?

3. RAM bünyesinde bu değerlendirmeleri yapan personelin, otizmin spektrum yapısı ve "görünmez engellilik" konularındaki yetkinliği nasıl denetlenmektedir?

4. RAM değerlendirmelerinin, sosyal yardımların kesilmesine dolaylı biçimde gerekçe haline getirilmesi yönünde Bakanlığınızın açık ya da örtük bir talimatı bulunmakta mıdır?

5. Ekonomik tasarruf gerekçeleriyle, engelli bireylerin ve ailelerinin yaşamını doğrudan etkileyen bu değerlendirmelere karşı etkili, bağımsız ve erişilebilir bir itiraz mekanizması mevcut mudur?

6. Otizmli bireylerin eğitim, bakım ve yaşam haklarını birlikte ele alan; aileleri yoksullaştıran değil güçlendiren daha kapsayıcı ve gerçekçi bir değerlendirme modülü geliştirilmesi için Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma var mıdır?

7. Bakım maaşı kesilen ailelerin sosyal hayattan kopması ve "yaşam yükü altında ezilmesi" hususunda, Bakanlığınızın "sosyal devlet" ilkesi gereği geliştirdiği bir koruma kalkanı bulunmakta mıdır? RAM puanlarındaki düşüş nedeniyle evde bakım maaşları kesilen ailelerin uğradığı ekonomik hak kayıplarının telafisi için bir çalışmanız var mıdır?

8. RAM puanlarındaki düşüş nedeniyle evde bakım maaşları kesilen ailelerin uğradığı ekonomik hak kayıplarının telafisi için bir çalışmanız var mıdır?

9. Eğitimle kazanılan becerilerin, bireyin bağımsız yaşaması için yeterli olup olmadığına dair izleme ve takip mekanizmanız var mıdır; yoksa sadece anlık test sonuçları mı baz alınmaktadır?

## Bakanlığın cevabı

HH 3 2OAU il an H 28095 İlgi :a)22/12/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1762005 sayılı yazınız. 4282973 b)30/12/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1767440 sayılı yazınız. 23 829U

c) 02/01/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1768720 sayılı yazınız. v 25296

ç) 07/01/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1772581 sayılı yazınız. v 38 1099

Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen Kilis Milletvekili Mustafa DEMİR'in 7737753, Burdur Milletvekili İzzet AKBULUT'un 7/37754 ve 7/37759, Uşak Milletvekili OAli KARAOBA'nın 737995, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/38094, Mardin Milletvekili Kamuran TANHAN"ın 7/38095, Diyarbakır Milletvekili Ceylan AKÇA CUPOLO'nun 7/38293, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/38294, Bursa Milletvekili Kayıhan PALA'nın 7/38296 ile İzmir Milletvekili Yüksel TAŞKIN'ın 7/38299 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.

Yus İN itim Bakanı Ek: Bilgi (26 Sayfa)

Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539

FAA o TC İ

Ni SA MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 10 EĞİTİMİN iğ ji Gelişti 5 YÜZYILI e 7 Strateji Geliştirme Başkanlığı ho 7132095 YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ

Engelli bireylerin evde bakım yardımından yararlanabilmesi için başvuru, engelli bireyin nüfus kayıt sisteminde kayıtlı olduğu yerleşim yerinde bulunan il müdürlüğüne veya sosyal hizmet merkezi müdürlüğüne yapılmaktadır. Başvurunun, Sağlık Bakanlığı elektronik veri tabanında kayıtlı son sağlık raporu ile yapılması esastır. Ancak daha önce alınan ve Sağlık Bakanlığı elektronik veri tabanında teyidi yapılamayan sağlık raporlarının aslı veya hastane başhekimliği tarafından onaylı sureti ile yapılan başvurular da kabul edilmektedir.

Bu yardım için şartlar aşağıda bulunmaktadır: e Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarının asgari ücretin aylık net tutarının 2/3" ünden daha az olduğunun tespit edilmesi,

" 18 yaşından büyükler için düzenlenen engelli sağlık kurulu raporunda "ağır engelli" veya "tam bağımlı", 18 yaşından küçükler için düzenlenen engelli sağlık kurulu raporunda ise "ağır engelli" veya "Çok ileri düzeyde özel gereksinimi vardır", "Belirgin özel gereksinimi vardır" ve "Özel koşul gereksinimi var" ifadelerinden birinin yer alması gerekmektedir.

Yukarıdaki şartları taşıyanlar hakkında, bakım hizmetleri değerlendirme heyetince yapılan değerlendirme sonucunda engelli bireyin başkasının yardımı olmadan hayatını devam ettiremeyecek şekilde bakıma ihtiyacı olduğunun tespit edilmesi halinde engelli birey evde bakım yardımından yararlanmaya başlamaktadır.

Söz konusu yardım için rehberlik ve araştırma merkezlerinde herhangi bir puanlama veya değerlendirme yapılmamaktadır. Dolayısıyla evde bakım yardımının durdurulması ya da sonlandırılmasına ilişkin RAM'larda bir uygulama yapılmamakta olup durdurulması ve sonlandırılmasına ilişkin durumlar Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği ile hüküm altına alınmıştır.

Bireylerin eğitsel değerlendirmesi ve tanılaması ile ilgili iş ve işlemler RAM'larda oluşturulan özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından uygun ortamda, bireyin özelliklerine uygun ölçme araçlarıyla yapılmaktadır. Bakanlığımıza bağlı tüm eğitim kurumlarında olduğu gibi RAM'larda görev yapan özel eğitim öğretmeni ve rehber öğretmen/psikolojik danışmanlara yönelik mesleki gelişimlerinin güçlendirilmesi amacıyla eğitim faaliyetleri düzenlenmektedir.

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nde rehberlik ve araştırma merkezlerinin, il veya ilçelerdeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile özel eğitim hizmetlerinin planlanması, sunulması, koordineli bir şekilde yürütülmesi, sunulan hizmetlerin izlenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla faaliyet yürüten kurumlar olduğu hüküm altına alınmış olup bu kurumlarda yıl boyunca özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin uygun eğitim ortamlarına yerleştirilmeleri amacıyla eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılmaktadır. RAM'ların özel eğitim ihtiyacı olan bireylere verilen evde bakım yardımı ya da herhangi bir sosyal yardımın verilmesi/sonlandırılması kararına ilişkin bir yetkisi bulunmamaktadır.

Engelli bireylere yönelik verilen evde bakım yardımı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sorumluluk alanında olup başvuru, itiraz vb. konular ilgili Yönetmelik hükümlerinde belirtilmiştir. Dolayısıyla Bakanlığımızın görev ve sorumluluk alanında bulunmamaktadır. AZN a ve . a MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN m N Strateji Geliştirme Başkanlığı ho4 YÜZYILI MEKE

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 21.04.2021 tarihli ve 10 sayılı Kararıyla onaylanan destek eğitim programları uygulanmaktadır. Söz konusu destek eğitim programları doğrultusunda; özel eğitime gereksinimi olan bireyler, öğrenme sürecinde farklı ve çoklu öğrenme tekniklerinin kullanılması ve birden çok duyuya hitap eden uygulamaların yürütülmesi durumunda daha rahat öğrenirler. Yetersizlikten etkilenmiş her bir bireyin yetersizlikten etkilenme türü, derecesi, yetersizliğin oluş zamanı, sağlanan hizmetler ve bireysel özellikleri birbirinden farklıdır. Buna bağlı olarak öğrenme düzeyleri de birbirinden oldukça farklılık göstermektedir. Bu nedenle her bireyin bireysel özelliklerine uygun olarak BEP hazırlanması gerekmektedir. BEP, yetersizlikten etkilenmiş bireyin eğitim gereksinimlerini uygun eğitim ortamlarında gerekli destek hizmetleriyle karşılamaya yönelik geliştirilen yazılı bir dokümandır.

BEP, yetersizlikten etkilendiği belirlenen her bir birey için geliştirilmektedir. Özel eğitime başlamadan önce BEP'in geliştirilmesi, verilecek özel eğitim hizmetinin bireyin gereksinimlerine uygun olarak düzenlenmesi için gereklidir. BEP; yetersizlikten etkilenmiş bireyin var olan performans düzeyini, yıl sonunda/dönem sonunda bireyde gerçekleşmesi beklenilen hedefleri, eğitim hizmetlerini ve bu hizmetlerin süresini içermektedir. Ayrıca birey için eğitim ortamları ya da kademeleri arasında sağlanacak geçiş hizmetlerini ve ilerlemelerin ölçümlenmesini de kapsamaktadır.

BEP hazırlanırken bireyin gereksinimlerinin belirlenmesi için değerlendirmeler öğretim sürecinin başlangıcında, öğretim sürecinde, sonunda ve yıl sonunda yapılmaktadır. Bu süreçte özellikle başlangıçta kaba ve ayrıntılı değerlendirmeler bireyin gerçek performansını yansıtacak şekilde yapılmaktadır. Ölçme ve değerlendirme uygulamaları yürütülürken temel ilke olarak biçimlendirici (süreci değerlendirme) ve özetleyici değerlendirme (yıl sonu genel değerlendirme) süreçleri izlenmekte, farklı veri toplama yöntemleri ile ölçme araçları kullanılmaktadır.

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı'nın ölçme ve değerlendirme uygulamaları; bireyin gereksinimlerinin belirlenmesi, öğretim öncesi (ön) değerlendirme, öğretim sonu (son) değerlendirme ve gelişimi izleme, yıl sonu değerlendirmesi aşamalarından oluşmaktadır.

Yus İN
itim Bakanı

---

**Kaynak gösterme:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin). “Evde bakım maaşı kesilen otizmli bireylere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38095, 23 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38095-evde-bakim-maasi-kesilen-otizmli-bireylere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/48d30567-4c42-44f3-9e8f-019b4ff1b832

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.