# Gönen Çayı ve Manyas Gölü'ndeki kirlenmeye ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/38254 - **Veren:** Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 24 Aralık 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 177 gün sonra, 19 Haziran 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dba322fe-df97-496a-8e24-019b558246b5 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38254-gonen-cayi-ve-manyas-golu-ndeki-kirlenmeye-iliskin > Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol), 24 Aralık 2025 tarihinde 7/38254 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 177 gün sonra, 19 Haziran 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat KURUM tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96" ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Balıkesir ili sınırlarında yer alan ve hem tarımsal hem de ekolojik açıdan büyük önem taşıyan Gönen Çayı ile Manyas Kuş Cenneti, son yıllarda çeşitli çevresel tehditlerle karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle sanayi atıkları, Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) kaynaklı deşarjlar, evsel atık suları, tarımda yoğun pestisit kullanımı ve madencilik faaliyetleri, hem su kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta hem de Manyas Kuş Cenneti'nin barındırdığı zengin biyoçeşitliliği tehdit etmektedir. 17 Aralık 2025 tarihinde BirGün gazetesinde yayımlanan habere göre, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği tarafından yapılan açıklamalarda, bölgede faaliyet gösteren Ağır Metal OSB'nin su ihtiyacını Manyas Gölü'nden karşılaması planlanmakta olup bu da hem göl ekosistemini hem de kuş yaşam alanlarını tehdit etmektedir. Ayrıca Gönen Çayı'nda gözlenen kirlilik artışı, özellikle arıtma tesislerinin yetersizliği, köy kanalizasyonlarının doğrudan dereye karışması ve denetimsiz tarımsal ilaç kullanımına bağlanmaktadır. Öte yandan, Manyas Gölü (Kuş Gölü), Ramsar Sözleşmesi kapsamında korunan uluslararası öneme sahip sulak alanlardan biridir. Bu alan ayrıca Kuş Cenneti Milli Parkı olarak tescillenmiş olup, 200*den fazla kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır. Ekosistemdeki bozulma kuş göç yollarını, sucul ekosistemi, balık popülasyonlarını doğrudan etkileyebilecek niteliktedir. Bu bağlamda; . Gönen Çayı'nda son 5 yıla ait su kalitesi ölçüm verileri nelerdir? BOİ (Biyolojik Oksijen İhtiyacı), KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı), azot ve fosfor değerlerinde yıllar içinde artış olmuş mudur? . Gönen Çayı havzasında faaliyet gösteren OSB'lerin ve sanayi tesislerinin atık su deşarjları düzenli olarak denetlenmekte midir? Bu denetimlerin sonuçları kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? . Gönen Çayı'nın geçtiği köylerde atık su altyapısı bulunmakta mıdır? Kanalizasyonların doğrudan su kaynaklarına karıştığına yönelik iddialar doğru mudur? . Manyas Kuş Cenneti çevresinde yapılması planlanan OSB ve sanayi projeleri için verilen ÇED raporları nelerdir? Bu projelere onay verilmeden önce bölgenin koruma statüsü dikkate alınmış mıdır? . 2020 — 2025 döneminde Manyas Gölü havzasında tespit edilen kaç çevre ihlali veya atık su kirliliği olayı bulunmaktadır? Bunlara yönelik uygulanan cezai yaptırımlar nelerdir? . Ramsar alanı statüsünde olan Kuş Cenneti'nin mevcut kirlilik düzeyinin, bu statünün devamı açısından bir risk teşkil edip etmediği değerlendirilmiş midir? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR 1. Gönen Çayı'nda son 5 yıla ait su kalitesi ölçüm verileri nelerdir? BOİ (Biyolojik Oksijen İhtiyacı), KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı), azot ve fosfor değerlerinde yıllar içinde artış olmuş mudur? 2. Gönen Çayı havzasında faaliyet gösteren OSB'lerin ve sanayi tesislerinin atık su deşarj lan düzenli olarak denetlenmekte midir? Bu denetimlerin sonuçları kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? 3. Gönen Çayı'nın geçtiği köylerde atık su altyapısı bulunmakta mıdır? Kanalizasyonların doğrudan su kaynaklarına karıştığına yönelik iddialar doğru mudur? 4. Manyas Kuş Cenneti çevresinde yapılması planlanan OSB ve sanayi projeleri için verilen ÇED raporları nelerdir? Bu projelere onay verilmeden önce bölgenin koruma statüsü dikkate alınmış mıdır? 5) 2020-2025 döneminde Manyas Gölü havzasında tespit edilen kaç çevre ihlali veya atık su kirliliği olayı bulunmaktadır? Bunlara yönelik uygulanan cezai yaptırımlar nelerdir? 6) Ramsar alanı statüsünde olan Kuş Cenneti'nin mevcut kirlilik düzeyinin, bu statünün devamı açısından bir risk teşkil edip etmediği değerlendirilmiş midir? CEVAPLAR 1,2,3,5,6) Bakanlığımızca kirliliğin yerinde tespitine yönelik çalışmalarımızdan kurulu kapasitesi 5000 m?/gün ve üzeri olan atıksu arıtma tesisleri 7/24 online izlenerek veriler Bakanlığımız Sürekli İzleme Merkezi (SİM) veri tabanına aktarılmaktadır. SİM üzerinden, uzaktan otomatik numune aldırma yöntemi ile bu tesislerde 7/24 teknolojik denetim yapılmaktadır. Balıkesir İlinde sürekli atıksu izleme sistemi (SAİS) kurulu 22 adet tesis bulunmaktadır. Ayrıca, Çevre Denetimi Yönetmeliği çerçevesinde tesis veya faaliyetlerin 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuata uygunluğunu kontrol etmek için gerçekleştirilen çevre denetimleri; kapsamına göre konu bazlı veya birleşik olmak üzere planlı ya da denetim planına bağlı olmaksızın kaza ya da olay gibi durumlarda veya gerek görüldüğü hallerde yapılmaktadır. Çevre mevzuatı kapsamında Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görevlendirilen çevre denetim ekipleri tarafından yapılan denetimlerde Kanunda belirtilen gerekliliklere uyulmadığının veya yükümlülüklerin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi durumunda tesis veya faaliyetlere idari yaptırımlar uygulanmakta; çevre ve insan sağlığı için tehlike oluşturan faaliyetler ise kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulmaktadır. Bakanlığımızca, Gönen Çayı'nda kirlilik iddialarına ilişkin bölgede denetimlerimiz sıklaştırılmış olup, bu çalışmalar kapsamında belediyelerin atık su arıtma tesisleri, organize sanayi bölgeleri ve sanayi tesislerinin atıksularına yönelik denetimler yapılmıştır. Bununla beraber Balıkesir İlinde 2022 yılından günümüze kadar 563 tanesi atıksu konulu olmak üzere 5884 çevre denetimi gerçekleştirilmiş olup, Çevre Kanunu'na aykırı faaliyette bulunan 632 tesise yaklaşık 314.445.662 TL ceza ile beraber 19 tesis için faaliyet durdurma kararı verilmiştir. 4) Manyas Kuş Cenneti "Kesin Korunacak Hassas Alan" olarak ve çevresi ise "Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı" olarak tescillidir. 147 sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Sürecine Yönelik Yapılacak İş ve İşlemler Hakkında İlke Kararı" kapsamında Doğal Sit Alanlarında ÇED görüşleri verilmektedir. Diğer taraftan, Bakanlığımız ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü resmi internet sayfasında (https://çed.csb.gov.tr/) yer alan "DUYURULAR" başlığı altından "ÇED Duyurularına erişmek için tıklayınız" © (https:/eced-duyuru.csb.gov.tr/eced-prod/duyurular.xhtml) (osekmesi o kullanılarak sektörlere ve illere göre 2014 yılı itibariyle verilen ÇED kararlarına ulaşılabilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin). “Gönen Çayı ve Manyas Gölü'ndeki kirlenmeye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38254, 24 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38254-gonen-cayi-ve-manyas-golu-ndeki-kirlenmeye-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dba322fe-df97-496a-8e24-019b558246b5 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.