# Çin menşeili bir otomobil firmasının Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdüne ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/38475 - **Veren:** Sevda Erdan Kılıç (CHP, İzmir) - **Muhatap:** Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Mehmet Fatih Kacır) - **Veriliş tarihi:** 24 Aralık 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 36 gün sonra, 29 Ocak 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cebb1070-10d9-4648-a657-019b54c91c21 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38475-cin-menseili-bir-otomobil-firmasinin-turkiye-de-uretim-tesisi-kurma-taahhudune-iliskin > Sevda Erdan Kılıç (CHP), 24 Aralık 2025 tarihinde 7/38475 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 36 gün sonra, 29 Ocak 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih Kacır tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. evda ERDAN KILIÇ İzmir Milletvekili Kamuoyuna yansıyan açıklamalara göre, Çin merkezli BYD (Build Your Dreams) firması, Türkiye'de yaklaşık I milyar ABD doları tutarında yatırım yapma ve Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde üretim tesisi kurma taahhüdünde bulunmuştur. Bu taahhüt gerekçe gösterilerek; Özel düzenlemeler yapılmış, Vergi muafiyetleri ve teşvikler tanınmış, ÖTV indirimleri sağlanmış, Türkiye pazarı Çin menşeli araçlara fiilen açılmıştır. Ancak aradan yaklaşık 1,5 yıl geçmesine rağmen, e Manisa OSB'de somut bir fabrika yatırımı başlamamış, " oÜretimeilişkin takvim kamuoyuyla paylaşılmamış, " Türkiye'de tek bir araç dahi üretilmemiştir. Buna karşın aynı dönemde Macaristan'da BYD fabrikası kurulmuş, tesis tamamlanmış ve deneme üretimine geçileceği basına yansımıştır. Basında yer alan bilgilere göre BYD, bu süreçte Türkiye'ye yaptığı araç ihracatından yaklaşık 1,5 milyar ABD doları gelir elde etmiştir. Bu tablo; Türkiye'nin pazarı açan, vergi kaybeden; BYD'nin ise kazanan taraf olduğu ciddi bir kamu zararı şüphesini doğurmaktadır. Ayrıca BYD'ye tanınan bu ayrıcalıkların, Türkiye'nin yerli ve milli otomobil markası TOGG'un satışları, rekabet gücü ve pazar payı üzerinde olumsuz etkiler yarattığı yönünde güçlü iddialar bulunmaktadır. Bu kapsamda; 1. BYD firmasının Türkiye için taahhüt ettiği I milyar ABD dolarlık yatırımın bugüne kadar ne kadarı fiilen gerçekleştirilmiştir? 2. Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde tahsis edilen alanın: Büyüklüğü kaç metrekaredir? Tahsis tarihi nedir? Tahsis karşılığında BYD"'den hangi yükümlülükler alınmıştır? . BYD'ye tanınan: e Vergi muafiyetlerinin, "e ÖTV indirimlerinin, " Diğer teşvik ve desteklerin yıllar itibarıyla Hazine'ye maliyeti ne kadardır? Yatırım taahhüdünün yerine getirilmemesi hâlinde uygulanacağı belirtilen: "e Yaptırımlar, " Gerialma, e Teşvik iptali gibi mekanizmalar var mıdır? Varsa neden işletilmemiştir? BYD'nin Türkiye'ye ihraç ettiği araçlardan: e 2023-2025 döneminde elde ettiği toplam gelir ne kadardır? e" Bu satışlardan Türkiye'nin tahsil edemediği vergi kaybı ne kadardır? Aynı dönemde BYD'nin Macaristan?da fabrika kurup üretime geçmesi, Türkiye açısından: "e Yatırım çekme, " Sanayi politikası, e Uluslararası rekabet bakımından bir başarısızlık değil midir? BYD"ye tanınan teşvik ve vergi avantajlarının: " TOGG'un satış rakamlarına, "e Pazarpayına, " Rekabet koşullarına negatif etkisi olmuş mudur? Bu konuda Bakanlığınızca yapılmış bir etki analizi var mıdır? TOGG'a tanınmayan ancak BYD'ye sağlanan ayrıcalıklar nelerdir? Yerli üretici ile yabancı üretici arasında eşitsiz rekabet yaratılmış mıdır? BYD'nin yatırımını geciktirmesi veya gerçekleştirmemesi durumunda: e Manisa OSB alanı geri alınacak mıdır? "e Teşvikler iptal edilecek midir? "e Kamu zararı için hukuki süreç başlatılacak mıdır? Türkiye'nin bu süreçte doğrudan ve dolaylı toplam kaybı (vergi, istihdam, teknoloji transferi, yerli sanayi etkisi) Bakanlığınızca ne olarak hesaplanmaktadır? ## Bakanlığın cevabı Kamuoyuna yansıyan açıklamalara göre, Çin merkezli BYD (Build Your Dreams) firması, Türkiye?de yaklaşık 1 milyar ABD doları tutarında yatırım yapma ve Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde üretim tesisi kurma taahhüdünde bulunmuştur. Bu taahhüt gerekçe gösterilerek; : Özel düzenlemeler yapılmış, • Vergi muafiyetleri ve teşvikler tanınmış, • ÖTV indirimleri sağlanmış, • Türkiye pazarı Çin menşeli araçlara fiilen açılmıştır. Ancak aradan yaklaşık 1,5 yıl geçmesine rağmen, ?* Manisa OSB'de somut bir fabrika yatırımı başlamamış, • Üretimeilişkin takvim kamuoyuyla paylaşılmamış, • Türkiye'de tek bir araç dahi üretilmemiştir. Buna karşın aynı dönemde Macaristan'da BYD fabrikası kurulmuş, tesis tamamlanmış ve deneme üretimine geçileceği basına yansımıştır. Basında yer alan bilgilere göre BYD, bu süreçte Türkiye'ye yaptığı araç ihracatından yaklaşık 1,5 milyar ABD doları gelir elde etmiştir. Bu tablo; Türkiye'nin pazarı açan, vergi kaybeden; BYD'nin ise kazanan taraf olduğu ciddi bir kamu zararı şüphesini doğurmaktadır. Ayrıca BYD'ye tanınan bu ayrıcalıkların, Türkiye'nin yerli ve milli otomobil markası TOGG'un satışları, rekabet gücü ve pazar payı üzerinde olumsuz etkiler yarattığı yönünde güçlü iddialar bulunmaktadır. Bu kapsamda; Soru 1- BYD firmasının Türkiye için taahhüt ettiği 1 milyar ABD dolarlık yatırımın bugüne kadar ne kadarı fiilen gerçekleştirilmiştir? Soru 2- Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde tahsis edilen alanın: • Büyüklüğü kaç metrekaredir? • Tahsis tarihi nedir? • Tahsis karşılığında BYD?'den hangi yükümlülükler alınmıştır? Soru 3- BYD"ye tanınan: • Vergi muafiyetlerinin, • ÖTVindirimlerinin, • Diğer teşvik ve desteklerin yıllar itibarıyla Hazine?ye maliyeti ne kadardır? Soru 4- Yatırım taahhüdünün yerine getirilmemesi hâlinde uygulanacağı belirtilen: • Yaptırımlar, • Gerialma, • Teşvik iptali gibi mekanizmalar var mıdır? Varsa neden işletilmemiştir? Soru 5- BYD'nin Türkiye'ye ihraç ettiği araçlardan: • 2023-2025 döneminde elde ettiği toplam gelir ne kadardır? • Bu satışlardan Türkiye'nin tahsil edemediği vergi kaybı ne kadardır? Soru 6- Aynı dönemde BYD'nin Macaristan'da fabrika kurup üretime geçmesi, Türkiye açısından: • Yatırım çekme, • Sanayi politikası, • Uluslararası rekabet bakımından bir başarısızlık değil midir? Soru 7- BYD'ye tanınan teşvik ve vergi avantajlarının: : TOGG'un satış rakamlarına, • Pazarpayına, • Rekabet koşullarına negatif etkisi olmuş mudur? Bu konuda Bakanlığınızca yapılmış bir etki analizi var mıdır? Soru 8- TOGG'a tanınmayan ancak BYD"ye sağlanan ayrıcalıklar nelerdir? Yerli üretici ile yabancı üretici arasında eşitsiz rekabet yaratılmış mıdır? Soru 9- BYD"nin yatırımını geciktirmesi veya gerçekleştirmemesi durumunda: • Manisa OSB alanı geri alınacak mıdır? . Teşvikler iptal edilecek midir? • Kamuzararı için hukuki süreç başlatılacak mıdır? Soru 10- Türkiye'nin bu süreçte doğrudan ve dolaylı toplam kaybı (vergi, istihdam, teknoloji transferi, yerli sanayi etkisi) Bakanlığınızca ne olarak hesaplanmaktadır? CEVAPLAR: Küresel ana sanayi markaları, geniş yan sanayi üretimi, yaklaşık 41 milyar dolarlık ihracat hacmi ve büyük istihdam kapasitesi ile otomotiv sektörü Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri konumundadır. Sektörün üretim, istihdam ve ihracat kapasitesinin artırılması ve küresel arenada daha rekabetçi hale getirilmesi Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu bakışla, geniş bir yelpazede politika araçları ve teşvik mekanizmaları Bakanlığımız tarafından etkin şekilde kullanılmaktadır. Bilindiği üzere, elektrikli araçların gelişimi ve dijital teknolojilerin yaygınlaşması ile otomotiv sektöründe büyük bir dönüşüm yaşanmaktadır. Sektörün bu dönüşüme adapte edilmesi ve doğabilecek fırsatların değerlendirilmesi, sektöre yönelik politikalarımızın odağında yer almaktadır. İçten yanmalı araçlarda olduğu gibi yeni gelişen elektrikli araçlarda da ülkemizin dünyanın önde gelen üretim üslerinden biri haline getirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Bakanlığımız ve Hükümetimiz tarafından çok boyutlu bir strateji benimsenmiştir. Öncelikli olarak, mevcut üreticilerin yeni model geliştirmeleri, kapasite artışları, Ar-Ge faaliyetleri ve yeni nesil araç yatırımları Bakanlığımız tarafından güçlü bir şekilde desteklenmektedir. Diğer taraftan, ülkemizde üretilen katma değerin artırılması, endüstrinin dönüşümünün hızlandırılması ve elektrikli araçlar alanında doğan fırsatın değerlendirilmesi için hayata geçirilen Togg projesi, bu stratejinin en önemli ayağını oluşturmaktadır. Togg projesi, Bakanlığımızın destekleri ve tüketicilerin teveccühü ile hedeflerine ilerlemeye devam etmektedir. Bununla birlikte, elektrikli araçlar alanında teknoloji ve üretim yetkinliğine sahip uluslararası oyuncuların yatırımlarının ülkemize çekilmesine de ulusal hedeflerimize ulaşma bakımından stratejik bir önem verilmektedir. Hâlihazırda dünyanın en büyük yeni nesil enerjili araç üreticisi konumunda olan, Avrupa'da yatırımlarını ve pazar payını büyüten BYD firmasının yatırımının ülkemize kazandırılması da bu kapsamda ele alınmaktadır. BYD firmasının Türkiye'ye yatırım kararı alması, Hükümetimiz ve Bakanlığımızca sürdürülen stratejik yaklaşımın sonucudur. BYD firmasının ülkemizde yapacağı yatırım, mevcut teşvik mevzuatımızın çizdiği sınırlar dâhilinde desteklenmiştir. Ülkemize yeni nesil araç teknolojilerinin kazandırılmasını amaçlayan bu proje, yatırımlara proje bazlı destek verilmesine dair Karar kapsamında, yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak devlet desteklerinden yararlandırılmaktadır. Manisa ili ve bölge ekonomisine, otomotiv sektörümüze, ihracatımıza ve ülke kalkınmamıza değer katması hedeflenen bu yatırım sayesinde; otomotiv yan sanayimiz başta olmak üzere otomotiv sektörüyle güçlü tedarik bağlantıları bulunan farklı sektörlerde yeni yatırımların önü açılacak, yeni nesil ve çevre dostu elektrikli araçlara dönüşümün sağlanması yönünde önemli bir adım atılmış olacaktır. Söz konusu yatırımın tamamlanmasına ilişkin süre devam etmektedir. Yatırımın öngörülen şekilde tamamlanmasına ilişkin olarak yatırım teşvik mevzuatının öngördüğü çerçevede izleme ve denetim çalışmaları Bakanlığımızca eksiksiz olarak yerine getirilmektedir. Teşvik sistemimiz kapsamında desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması durumunda yatırımcılara uygulanacak müeyyideler ise mevzuatımızda düzenlenmiştir. Bu müeyyideler, bahse konu yatırım için de geçerlidir. Bununla birlikte, teminat mekanizmaları ile de ülke çıkarlarımız korunmuştur. Mehmet Fatih KACIR Bakan --- **Kaynak gösterme:** Sevda Erdan Kılıç (CHP, İzmir). “Çin menşeili bir otomobil firmasının Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdüne ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38475, 24 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38475-cin-menseili-bir-otomobil-firmasinin-turkiye-de-uretim-tesisi-kurma-taahhudune-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cebb1070-10d9-4648-a657-019b54c91c21 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.