# Muş ilinin Şenyayla bölgesinde gerçekleştirilen mangal kömürü üretiminin çevresel etkilerine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/38947
- **Veren:** Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 9 Ocak 2026
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 108 gün sonra, 27 Nisan 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1e4ab8f2-35a9-41ee-949e-019bb6763f88
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38947-mus-ilinin-senyayla-bolgesinde-gerceklestirilen-mangal-komuru-uretiminin-cevresel-etkileri

> Perihan Koca Doğan (DEM Parti), 9 Ocak 2026 tarihinde 7/38947 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 108 gün sonra, 27 Nisan 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Perihan KOCA Mersin Milletvekili

Muş ili merkeze bağlı Kayalisu Köyü mevkii ve Şenyayla bölgesinde, her yıl Mayıs ile Kasım ayları arasında Mardin ve çevre illerden gelen çok sayıda ailenin katılımıyla "mangal kömürü" üretimi gerçekleştirilmektedir. Basına yansıyan bilgiler ve saha gözlemleri, 1800 rakımlı bu bölgede çalışan mevsimlik işçilerin; barınma, temiz su, elektrik ve sağlık hizmetlerine erişim gibi en temel insani ihtiyaçlardan mahrum şekilde, ağır is ve duman altında, günde ortalama 15-16 saat çalıştıklarını göstermektedir. Ayrıca, meşe ormanlarının kesilerek kömüre dönüştürülmesi sürecinin ekolojik etkileri ve orman varlığı üzerindeki baskısı da kamuoyunda merak konusudur.

Bu bağlamda;

1. Muşili genelinde ve özel olarak Şenyayla bölgesinde mangal kömürü üretimi için Bakanlığınızca tahsis edilen ormanlık alan miktarı ne kadardır? Son 5 yılda bu bölgelerde kesilen meşe ağacı miktarı nedir?

2. Bölgede mangal kömürü üretimi yapan mevsimlik işçilerin ve ailelerinin (çocuklar dahil) yaşam koşullarına dair Bakanlığınızın veya ilgili müdürlüklerin bir denetimi söz konusu mudur?

3. Elektrik ve suyun bulunmadığı, duman ve yoğun karbon emisyonunun olduğu bu alanlarda çalışan işçilerin iş sağlığı ve güvenliği hangi mekanizmalarla

İ denetlenmektedir? Özellikle çocuk işçiliğinin önlenmesine dair bir takip yapılmakta mıdır?

4. Bölgedeki meşe ormanlarının "kendini yenileyebilen yapıya sahip olduğu" iddiasına karşılık; yapılan kesimlerin bölgenin biyoçeşitliliği, toprak yapısı ve ekosistem dengesi İ üzerindeki uzun vadeli etkilerine dair bir rapor mevcut mudur?

5. Orman köylüsünün ve mevsimlik işçilerin emeğinin sömürülmesini engelleyecek, üretilen kömürün piyasa değerinden satılmasını ve aracıların haksız kazancını önleyecek bir taban fiyat veya kooperatifleşme çalışmanız var mıdır?

6. Üretim sırasında ortaya çıkan yoğun dumanın çevre köylerdeki hava kalitesine ve yerel halkın sağlığına etkileri konusunda bir ölçüm yapılmış mıdır?

## Bakanlığın cevabı

Önergede bahsi geçen Şenyayla bölgesinde yapılan ormancılık çalışmaları 6831 sayılı Orman Kanun'u kapsamında hazırlanan amenajman planlarında belirtilen yıllık plan ve program dahilinde ve 310 sayılı Tebliğ usul ve esaslarına uygun bir şekilde gerçekleştirilmiştir.

Mangal kömürü üretimi için tahsis edilen ormanlık alan bulunmamaktadır.

Kömür üretimi Muş ili Alaniçi köyünde yapılmış olup tapulu yerde yapılmış ve ormanlık alan dışında yapılmıştır. Ormancılık çalışmalarının denetimleri işletme şefliği personeli ve orman muhafaza memurları tarafından 24 saat esasına göre rutin olarak yapılmıştır. Orman köylüsü ürettikleri ve satın almış oldukları odunu, kömür üreticilerine satmışlardır. Kömür üretim çalışmaları orman olmayan alanlarda yapıldığından denetim çalışmalarımıza tabi değildir.

Bölgedeki meşe ormanlarında bulunan ağaçların düzenlenmesi işlemi, verimden düşmüş, yaşlanmış, dejenere olmuş, sürgün verme kabiliyeti büyük oranda azalmış sahalarda ormanların devamlılığını sağlamak ve sağlıklı ormanlar kurmak amacıyla yapılan iyileştirme çalışmalarıdır. Ekolojik dengeyi gözeterek hazırlanan ekosistem tabanlı fonksiyonel orman amenajman planı ve programları çerçevesinde yıllık olarak bölme bazlı çalışmalar yapılmaktadır.

İbrahim YUMAKLI
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin). “Muş ilinin Şenyayla bölgesinde gerçekleştirilen mangal kömürü üretiminin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38947, 9 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38947-mus-ilinin-senyayla-bolgesinde-gerceklestirilen-mangal-komuru-uretiminin-cevresel-etkileri (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1e4ab8f2-35a9-41ee-949e-019bb6763f88

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.