# İşitme engelli öğrencilere sunulan hizmetlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/39184 - **Veren:** Ali Karaoba (CHP, Uşak) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 16 Ocak 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 39 gün sonra, 24 Şubat 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6e1d4e6d-83ff-4915-8931-019bd5635292 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39184-isitme-engelli-ogrencilere-sunulan-hizmetlere-iliskin > Ali Karaoba (CHP), 16 Ocak 2026 tarihinde 7/39184 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 39 gün sonra, 24 Şubat 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın T.C. Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim. Op. Dr. Ali KARAOBA oluşturmaktadır. Türkiye'de 3 milyona yakın vatandaşımızın işitme kaybı yaşadığı ve bu durumun vatandaşlarımızın eğitim, istihdam, toplumsal katılım ve kamu hizmetlerine erişim gibi alanlarda önemli engeller yarattığı bilinmektedir. İşitme engelli bireylerin toplumda Türk İşaret Dili'nin yaygınlaştırılmasını talep etmesine rağmen bu konuda gelişmelerin çok yavaş olması; günlük yaşamda ve kamusal hizmetlerde erişilebilirlik haklarının henüz yeterince sağlanamadığı yönünde taleplerin artmasına sebep olmaktadır. İşitme engelli ve sağır vatandaşlarımız, Türkiye'nin nüfusunun önemli bir kesimini Özellikle eğitim alanında; Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim içerikleri, öğretim programları ve eğitim teknolojileri platformlarında Türk İşaret Dili'nin nasıl yer aldığı, işitme engelli öğrencilere yönelik kaynak ve desteklerin yeterliliği, müfredat içeriği ve öğretmen eğitimi konularında çalışmaların olduğu bilinmekte, ancak özellikle sağır öğrencilerden ve öğrenci velilerinden çok sık şikâyet ve talepler tarafımıza aktarılmaktadır. İşaret dili, sadece iletişim aracı değil, kültürel bir kimlik ve bireylerin eğitim-öğretim süreçlerine tam katılımının vazgeçilmez bir unsurudur. Buna rağmen, Milli Eğitim Bakanlığı'nın internet siteleri, e-devlet uygulamaları ve eğitim içeriklerinde Türk İşaret Dili'nin kullanım oranı, erişilebilirlik kılavuzları veya görsel içeriklerde işaret dili desteklerinin varlığına ilişkin şeffaf veri bulunmamaktadır. Bu eksiklik, işitme engelli öğrencilerin ve ailelerinin eğitimde fırsat eşitliğini engelleyen yapısal bir sorunun parçası hâline gelmiştir. İşitme engelli ve sağır bireylerin, eğitim içeriklerine, sınav hazırlıklarına, öğretim materyallerine ve öğrenci—veli iletişim sistemlerine eşit erişim hakkı sağlanması; Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası insan hakları belgeleri, Anayasa'nın eğitim hakkına ilişkin maddeleri ve engelli bireylerin toplumsal katılımını güvence altına alan mevzuat gereklilikleriyle uyumlu bir zorunluluktur. Bu bağlamda, I- Milli Eğitim Bakanlığı'nın resmi verilerine göre, Türkiye genelinde işitme engelli ve sağır öğrencilerin ve Bakanlık personelinin toplam sayısı kaçtır? Bu bireyler hangi eğitim kademelerinde öğrenim görmektedir? 2- Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim içeriklerinde, öğretim materyallerinde ve e-öğrenme platformlarında Türk İşaret Dili'nin kullanımı hangi düzeydedir? Bakanlığınız, okul kitapları, MEBBİS, e-Okul ve diğer dijital platformlarda erişilebilirlik $ adına işaret dili içeriklerini ne oranda sunmaktadır? 3- Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul ve kurumlarda, Türk İşaret Dili öğretmeni sayısı kaçtır? Bu öğretmenlerin görev yaptıkları eğitim kademeleri ve iller bazında dağılımı nedir? Bakanlığınız, öğretmen yetiştirme ve hizmet içi eğitim programlarında işaret dili eğitimi ile ilgili ne tür bir strateji yürütmektedir? 4- Bakanlığınızın internet sitelerinde, sosyal medya hesaplarında ve MEBBİS gibi dijital iletişim kanallarında işitme engelli bireyler için işaret dili destekli içerik sunulmakta mıdır? Sunuluyorsa kapsamı ve kullanım oranı nedir; sunulmuyorsa gerekçesi nedir? 5- İşitme engelli öğrencilere yönelik müfredat, kitap, sınav ve değerlendirme süreçlerinde ayrımcılığı önleyici işaret dili içerikleri ile erişilebilir materyal sağlanması konusunda Bakanlığınızın geliştirdiği politika ve uygulama planı mevcut mudur? 6- Türkiye genelinde işitme engelli öğrencilerin eğitimde karşılaştığı en temel sorunlar (erişilebilirlik, öğretmen sayısı, materyal eksiklikleri, taşıma ve destek hizmetleri vs.) Bakanlığınız tarafından tespit edilmiş midir? Bakanlıkça yapılan tespitlere dayanarak çözüm önerileri ve uygulama takvimi nedir? 7- İşitme engelli bireylerin eğitimde firsat eşitliğini sağlamak amacıyla, tüm öğretim kademelerinde zorunlu Türk İşaret Dili dersi, erişilebilir içerik standartları ve işaret dili destekli sınav uygulamaları gibi reformlar Bakanlığınız tarafından değerlendirilmekte midir? ## Bakanlığın cevabı 7/39525 Gc93hk 7/29 526 xghr Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/34500, Burdur Milletvekili İzzet AKBULUT'un 7/38919, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/39184, Giresun Milletvekili Elvan IŞIK GEZMİŞ'in 739280 ve 7/39395, İstanbul Milletvekili Saliha Sera KADIGİL'in 7/39282, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/39388, Tekirdağ Milletvekili Nurten YONTAR'ın 7/39391 ve 7/39392, Eskişehir Milletvekili İbrahim ARSLAN'ın 7/39525 ile Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR'ın 7/39526 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. 39184 6v 40 4 N MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI O) Şiz en N Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Bakanlığımız, özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitim haklarından en üst düzeyde yararlanmalarını ve firsat eşitliğini sağlamayı temel bir öncelik olarak görmektedir. Bu kapsamda, işitme yetersizliği olan öğrencilerin eğitim süreçlerinde ayrımcılığın önlenmesi ve erişilebilirliğin artırılması amacıyla çok yönlü politikalar ve uygulama planları titizlikle yürütülmektedir. İşitme yetersizliği olan öğrencilere yönelik müfredat ve öğretim materyallerinin geliştirilmesi çalışmalarına önem verilmektedir. Bu kapsamda Türk İşaret Dili öğretim programının I YMM kapsamında güncellenmesi ve ders kitaplarının hazırlanması sağlanmıştır. Bakanlığımızca işitme yetersizliği bulunan bireylerin eğitime erişimini artırmak amacıyla Türk İşaret Dili (TİD) kullanımına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda, işitme yetersizliği olan öğrencilerin iletişim becerilerini geliştirmeyi hedefleyen Türk İşaret Dili Dersi (1, 2 ve 3. Sınıflar) Öğretim Programı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) çerçevesinde güncellenmiş ve Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından 2025 yılı mayıs ayında onaylanmıştır. Söz konusu program, 2025-2026 eğitim öğretim yılından itibaren işitme engelliler ilkokullarında uygulanmaya başlanmıştır. Program doğrultusunda 1, 2 ve 3. sınıf düzeyleri için öğrenci kitapları ve öğretmen kılavuzları hazırlanmış olup, toplam 6 adet taslak kitap oluşturulmuştur. Kitapların dizgi ve tasarım süreci devam etmektedir. Ayrıca Özel Eğitim ve Rehberlik Genel Müdürlüğümüz tarafından geliştirilen İşitme Engelli Çocuklar İçin Dijital Eğitim Platformu (İÇDEP) aracılığıyla Türk İşaret Dili destekli e-Öğrenme içerikleri sunulmaktadır. Bununla birlikte, işitme yetersizliği olan bireyler için dijital ortamda erişilebilirliği artırmak amacıyla Özel Eğitim ve Rehberlik Genel Müdürlüğümüz tarafından geliştirilen dijital platform İÇDEP üzerinden Türk İşaret Dili destekli içerikler sunulmaktadır. Platformda İnteraktif Akademi, Kütüphane ve Türk İşaret Dili (TİD) bölümleri yer almakta; etkileşimli hikâyeler, çalışma kitapları ve çeşitli görsel materyaller işaret dili desteğiyle erişime açılmaktadır. İşitme engelli öğrenciler başta olmak üzere özel gereksinimi olan bireylerin eğitim süreçlerine katılımı, yalnızca tek bir iletişim yöntemiyle sınırlı olmaksızın; pedagojik uygunluk, içerik türü ve hedef kitle özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, ders kitapları ve e-içeriklerde açık ve sade dil kullanımı, görsel destekli anlatımlar, yapılandırılmış içerik akışı ve ölçme-değerlendirme süreçlerinde açıklayıcı geri bildirimler gibi erişilebilirliği artırıcı unsurlar önceliklendirilmektedir. Eğitim süreçlerinin merkezinde, her öğrencinin bireysel özellikleri, ilgi ve yetenekleri doğrultusunda hazırlanan Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) yer almaktadır. BEP, işitme yetersizliği olan öğrencilerin takip ettikleri program esas alınarak, ihtiyaç duydukları destek eğitim hizmetlerini ve materyal uyarlamalarını kapsayacak şekilde hazırlanmaktadır. Bu süreçte öğrencilerin dil ve iletişim özellikleri dikkate alınarak, her tür ve kademede velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararı doğrultusunda yabancı dil dersinden muafiyet imkânı tanınmaktadır. Merkezi sistem sınavlarında, işitme yetersizliği olan öğrencilerin dezavantajlarını ortadan kaldırmak ve adil bir sınav ortamı oluşturmak amacıyla kapsamlı sınav tedbir hizmetleri sunulmaktadır. Bu kapsamda öğrenciler; istekleri doğrultusunda tek kişilik salonlarda sınava MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN . ve " YÜZYILI Strateji Geliştirme Başkanlığı PO alınmakta, ek süre verilmekte ve ihtiyaç duyulması halinde okuyucu-kodlayıcı desteği sağlanmaktadır. Ayrıca, öğrencilerin eğitime erişimlerini kolaylaştırmak ve materyal eksikliğini gidermek amacıyla ders kitapları ile yetersizlik alanlarında ihtiyaç duydukları yardımcı araç-gereçler Bakanlığımızca ücretsiz olarak temin edilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve kullanılan ders kitapları ile elektronik eğitim içerikleri, Anayasa'nın eşitlik ilkesi, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve Bakanlığımızın ilgili mevzuatı doğrultusunda; tüm öğrencilerin eğitim-öğretim süreçlerine erişimini destekleyecek kapsayıcı bir yaklaşımla geliştirilmektedir. Bu kapsamda, gerek basılı gerekse dijital eğitim materyalleri, herhangi bir ayrımcılığa yol açmayacak biçimde, farklı öğrenme ihtiyaçlarını ve bireysel farklılıkları gözeten bir anlayışla incelenmekte ve değerlendirilmektedir. Bakanlığımızca hazırlanan e-içeriklerin inceleme ve değerlendirme süreçlerinde, eşitlik ve kapsayıcılık, erişilebilirlik, kullanılabilirlik ve öğrenme sürecini destekleyici tasarım ilkeleri temel ölçütler arasında yer almaktadır. Bu doğrultuda; içeriklerde yazılı, görsel ve işitsel unsurların birbiriyle uyumlu olması, anlaşılabilirliğin artırılması, bilişsel yükün dengelenmesi ve farklı öğrenci profillerinin öğrenme sürecine etkin katılımının desteklenmesi esas alınmaktadır. Özellikle elektronik içeriklerde altyazı kullanımı, ses-görüntü kalitesi, arayüz tasarımı ve erişilebilirlik başlığı altında belirlenen kriterler, tüm öğrenciler için eşit öğrenme fırsatlarının sağlanmasını amaçlamaktadır. Bakanlığımızın elektronik içerik geliştirme ve değerlendirme kriterleri, engelli bireylerin temsiline ilişkin genelleyici veya dışlayıcı ifadelere yer verilmemesini, aksine farkındalık oluşturacak olumlu bir yaklaşımın benimsenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, içeriklerin hem pedagojik hem de teknik açıdan erişilebilir olması; öğrencilerin eğitim materyallerini bağımsız biçimde kullanabilmelerini destekleyecek şekilde tasarlanması temel ilke olarak kabul edilmektedir. Ayrıca, Bakanlığımızın dijital platformlarında sunulan içeriklerin geliştirilmesi sürecinde, erişilebilirlik standartları sürekli olarak gözden geçirilmekte; teknolojik imkânlar, kullanıcı geri bildirimleri ve güncel eğitim yaklaşımları doğrultusunda iyileştirme çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, eğitimde firsat eşitliğinin güçlendirilmesi ve tüm öğrencilerin öğrenme süreçlerine etkin katılımının sağlanması hedefiyle sürdürülebilir bir şekilde devam etmektedir. Türkiye genelinde ilkokul seviyesinde eğitim gören işitme yetersizliği olan öğrenci sayısı 6743, ortaokul seviyesinde 6917, lise seviyesinde 837'dir. --- **Kaynak gösterme:** Ali Karaoba (CHP, Uşak). “İşitme engelli öğrencilere sunulan hizmetlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39184, 16 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39184-isitme-engelli-ogrencilere-sunulan-hizmetlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6e1d4e6d-83ff-4915-8931-019bd5635292 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.