# Muş ilinde yaşanan genç ve çocuk intiharlarına karşı alınan önlemlere ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/39805
- **Veren:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş)
- **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş)
- **Veriliş tarihi:** 4 Şubat 2026
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 222 gün sonra, 14 Eylül 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f5f9abd1-3717-456e-af9c-019c2cb8ba9d
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39805-mus-ilinde-yasanan-genc-ve-cocuk-intiharlarina-karsi-alinan-onlemlere-iliskin

> Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 4 Şubat 2026 tarihinde 7/39805 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 222 gün sonra, 14 Eylül 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Sümeyye BOZ Muş Milletvekili

Çocuk ve genç intiharları, bireysel ruhsal sorunlar ya da aile içi dinamiklerle sınırlı ele alınamayacak; devletin koruma, önleme ve sosyal destek yükümlülükleriyle doğrudan ilişkili yapısal bir insan hakları sorunudur. Muş'ta son yıllarda artan çocuk ve genç intiharları, özellikle yoksulluk, eğitime erişimde eşitsizlik, işsizlik, güvencesizlik ve kamusal psikososyal destek mekanizmalarının yokluğu ile birlikte değerlendirilmesi gereken bir toplumsal alarm durumuna işaret etmektedir.

Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, devletlere | yalnızca çocukların yaşam hakkını tanıma yükümlülüğü değil bu hakkın fiilen korunması için gerekli tüm önleyici sosyal politikaları geliştirme sorumluluğu yüklemektedir. Sözleşmenin 6. | maddesi, çocukların yaşama, hayatta kalma ve gelişme hakkını güvence altına alırken; 24. ve | 39. maddeleri, çocukların ruhsal sağlığının korunması, travmatik yaşam koşullarının etkilerinin i giderilmesi ve uygun psikososyal destek mekanizmalarının oluşturulmasını açık bir devlet yükümlülüğü olarak tanımlamaktadır.

Benzer şekilde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2. maddesi, yaşam hakkını yalnızca devletin doğrudan ihlal etmemesi gereken bir hak olarak değil risk altındaki bireyleri korumak için aktif önlemler alma yükümlülüğü olarak yorumlamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları, özellikle çocuklar ve gençler söz konusu olduğunda, intihar riskinin öngörülebilir olduğu durumlarda devletin önleyici mekanizmalar kurmamasını yaşam hakkının ihlali olarak değerlendirmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 41. maddesi devlete, çocukların korunması ve sağlıklı gelişiminin sağlanması görevini açık biçimde yüklerken; 56. maddesi herkesin ruhsal sağlık hakkını güvence altına almaktadır. Bu hükümler, devletin çocuk ve gençlere yönelik psikososyal destek hizmetlerini erişilebilir, yaygın ve sürekli kılmasını anayasal bir zorunluluk haline getirmektedir.

Buna rağmen Muş'ta çocuk ve gençlere yönelik ruh sağlığı hizmetlerinin son derece sınırlı olduğu; sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve çocuk gelişimcisi sayısının ihtiyacın çok altında kaldığı; özellikle TOKİ konutları gibi yoğun yoksulluk ve sosyal dışlanmanın yaşandığı alanlarda koruyucu ve önleyici sosyal politikaların hayata geçirilmediği görülmektedir. Bu tablo, yaşanan intiharların "öngörülemez" değil; aksine uzun süredir biriken ve görmezden gelinen sosyal risklerin sonucu olduğunu göstermektedir.

Devletin yükümlülüğü, ancak bir çocuk yaşamını yitirdikten sonra adli soruşturma başlatmakla sınırlı değildir. Asıl sorumluluk, bu ölümleri mümkün kılan koşulları ortadan kaldırmak; çocukları ve gençleri yalnızlığa, umutsuzluğa ve görünmezliğe iten yapısal eşitsizliklere karşı sosyal koruma mekanizmaları geliştirmektir. Aksi halde her yeni ölüm, bireysel bir trajediden çok, kamusal sorumluluğun yerine getirilmediğinin göstergesi olacaktır.

Bu nedenlerle, Muş'ta artan çocuk ve genç intiharlarının nedenlerine ilişkin olarak devletin sosyal, psikolojik ve ekonomik yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin açığa kavuşturulması zorunludur.

Bu bağlamda:

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 6, 24 ve 39. maddeleri uyarınca, Muş ilinde çocuk ve gençlerin ruhsal sağlığını korumaya ve intiharları önlemeye yönelik olarak hangi somut ve düzenli psikososyal destek mekanizmaları yürütülmektedir?

Son beş yıl içerisinde Muş ilinde meydana gelen çocuk ve genç intiharlarına ilişkin olarak Bakanlığınız tarafından yapılmış bir risk analizi, ihtiyaç tespiti ya da izleme-değerlendirme çalışması bulunmakta mıdır?

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları doğrultusunda, intihar riskinin öngörülebilir olduğu bölgelerde devletin önleyici tedbir alma yükümlülüğü bulunduğu kabul edilmekte midir? Bu kapsamda Muş ili riskli iller arasında değerlendirilmiş midir?

Muş'ta görev yapan sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve çocuk gelişimci sayısı kaçtır? Bu sayı, il nüfusu ve çocuk-genç oranı dikkate alındığında Bakanlığınız tarafından yeterli görülmekte midir?

Yoğun yoksulluk, işsizlik ve sosyal dışlanmanın yaşandığı bölgelerde çocuk ve gençlere yönelik özel bir psikososyal koruma ve erken müdahale programı uygulanmakta mıdır? Eğitimden kopma, yoksulluk ve işsizlik riski altındaki çocuk ve gençlere yönelik olarak Muş ilinde Bakanlığınız koordinasyonunda yürütülen koruyucu ve önleyici sosyal politika uygulamaları nelerdir?

Yaşanan her çocuk ve genç ölümü sonrasında yalnızca adli soruşturma yürütülmesi yerine, sosyal politika ve koruyucu hizmetlerin yetersizliğine dair idari ve politik sorumluluk mekanizmalarının işletilmesi yönünde Bakanlığınızın bir yaklaşımı var mıdır?

## Bakanlığın cevabı

İlgi (o :a) 12.02.2026 tarihli ve 1798147 sayılı yazınız.

b) 16.02.2026 tarihli ve 1798708 sayılı yazınız.

c) 14.05.2026 tarihli ve 1859258 sayılı yazınız.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Milet Meclisi Başkanlığı

# # Tarih: 14/09/2026 10:10 Sayı: E-120.07.03-1939525

; 0 ALAN SEA AYNA YAR TI

ACELE

7139805 Ak 104 7134930 &£ 106 7144286 GK 15S

İlgi yazı ekinde alınan Muş Milletvekili Sayın Sümeyye BOZ ÇAKI tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/39805, 7/39930 ve 7/44286 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

1. 7739805 Cevap Metni (3 Sayfa)

2. 7/39930 Cevap Metni (4 Sayfa)

3. 7/44286 Cevap Metni (2 Sayfa)

Bakan

Sosyal Çalışmacı Telefon No:(312) 705 7330

Muş Milletvekili Sayın Sümeyye BOZ ÇAKLI'ya Ait 7/39805 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

Bakanlığımız çocuklarımızın korunmasını, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasını amaçlamakta, tüm risklere karşı bilinçli ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmaları çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde yürütmektedir.

Bakanlığımızca her ilde oluşturulmuş Çocuklar Güvende Ekipleri aracılığıyla farklı risk gruplarındaki çocukları korumaya yönelik tespit ve müdahale çalışmalarının yanı sıra izleme faaliyetleri yürütülmektedir. Yapılan alan taramaları neticesinde çocuk ve ailenin uygun sosyal hizmet modeline veya destek ve yardımlara yönlendirilmesi sağlanmaktadır.

Bu kapsamda;

"* Sokakta Risk Altında Bulunan Çocuklara Yönelik Çocuklar Güvende Ekipleri aracılığı ile alan taramaları yapılmakta, tespit edilen çocuk ve ailelere yönelik yürütülen çalışmalar sonucunda çocuk ve ailenin uygun sosyal hizmet modeline veya destek ve yardımlara yönlendirilmesi sağlanmaktadır. Ayrıca çocuğun ailesine rehberlik hizmeti sunulmakta, gerek görülmesi halinde aile hakkında adli işlem başlatılabilmekte ve çocuk kurum bakımına alınabilmektedir.

• Risk Altında Bulunduğu Okullar Tarafından Değerlendirilen Çocuklara Yönelik Çocuklar Güvende Ekip Çalışmaları kapsamında okullarda rehberlik servisi, okul yönetimi ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler neticesinde okula devamsızlığı gibi göstergelerle yapılan değerlendirmeler sonucunda risk altında olduğu değerlendirilen veya sosyal hizmet müdahalesi gereken çocukların ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik ailelerle görüşmeler gerçekleştirilmektedir. Görüşmeler sonrası çocuğun ve ailenin ihtiyaçları belirlenerek, buna yönelik koruyucu, önleyici ve destekleyici tedbirler alınmakta, gerekli mesleki çalışmalar gerçekleştirilmekte, çocuğun aile ve okul ortamında takibi yapılmaktadır. Ayrıca okullarda ve aile görüşmelerinde Bakanlığımız hizmetlerine ve ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattına ilişkin bilgilendirme çalışmaları gerçekleştirilmektedir.

• Risk Altında Bulunan Çocukların İzlenmesine Yönelik Çocuklar Güvende Ekip Çalışmaları, çocukların önlenebilir risklerden korunması ve sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla, koruma kararı kaldırılarak ailesine teslim edilen, suça sürüklenen, ihmal edilen, sokakta çalıştırılan veya diğer nedenlerle risk altındaki çocukların ve ailelerinin uzman ekipler tarafından düzenli aralıklarla izlenerek, durumlarına uygun desteklerden yararlanmalarının sağlanması amacıyla düzenli aralıklarla hane ziyareti yapılarak çocuğun ve ailenin risk ve ihtiyaçları değerlendirilmektedir. Gerektiğinde mesleki müdahale ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da yönlendirme yapılmaktadır.

• Kırsal Bölgelerde Koruyucu ve Önleyici Hizmet Çalışmalarını Yürüten Çocuklar Güvende Ekip Çalışmaları kapsamında köy ziyaretleri gerçekleştirilmekte; bu ziyaretlerde köylerde yaşayan çocukların durumları, aileleri ve köyde bulunan kamu görevlileriyle değerlendirilmektedir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, çocuklar ve aileleri ihtiyaç duydukları sosyal hizmet modellerinden yararlandırılmakta, risk altında olduğu tespit edilen çocuklar hakkında ilgili mahkemeden koruyucu ve destekleyici tedbir kararları alınmaktadır. Okula devam etmediği tespit edilen çocukların okula devamlarının sağlanması konusunda gerekli çalışmalar yürütülmektedir.

Bakanlığımız hizmetlerinin bölgesel düzeyde veriye dayalı olarak planlanabilmesi ve risklerin önceden tespit edilerek koruyucu ve önleyici hizmet modellerinin etkinleştirilmesi amacıyla başlatılmış olan Sosyal Risk Haritası çalışmaları devam etmektedir. Çalışma, kadına yönelik şiddet, çocuk istismarı, çocukların suça sürüklenmesi, engelli bakıma muhtaçlık gibi farklı sosyal olguların bütüncül şekilde izlenmesine imkân sağlamaktadır.

Çalışma kapsamında elde edilen veriler doğrultusunda "Aile Rehberi" ve "Çocuklar Güvende" dijital takip sistemleri vasıtasıyla farklı bakanlıklar ve kamu kurumlarıyla koordinasyon içinde risk düzeyi yüksek hanelere yönelik bütüncül destek mekanizmaları devreye alınmaktadır.

Bakanlığımızca çocukların ihtiyaçlarının karşılanması, ailelerin güçlendirilmesi, geçici olarak yaşanan sosyal ve ekonomik güçlüğün önüne geçilmesi yoluyla çocukların öz aileleri ve yakınları yanında bakımlarının ve desteklenmelerinin sağlanması ile fırsat eşitliğinin oluşturulması amacıyla Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmeti (SED) verilmektedir. SED Hizmeti bir sosyal yardım değil, sosyal hizmet modelidir. Ailelerin ekonomik olarak güçlendirilmesinin yanı sıra psikososyal açıdan desteklenmesini temel alır.

Bununla birlikte hizmetten yararlanan ailelerden istihdama katılabilecek durumda olanların İŞKUR meslek edindirme kurslarına yönlendirilerek kendi hayatlarını sürdürebilecekleri iş ve meslek sahibi olmalarına çalışılmaktadır.

SED hizmetinin en önemli bileşeni alanda çalışan meslek elemanları tarafından ailenin ihtiyaç duyduğu konularda psikososyal müdahale bileşenidir.

Yapılan inceleme ve değerlendirme sürecinde aile içinde sorunların çözümlenmesi, ailenin ve çocuğun çevreye uyumu, çocuğun okula uyumu ve eğitime devamı, kriz durumundaki kişilere psikososyal destek sağlanması, ailelerin ebeveynlik becerilerinin artırılması vb. konularında mesleki müdahalede bulunulmaktadır.

Ayrıca SED Hizmetinin etkinliğini artırmak, ailelerde çocuk ile ilgili farkındalık oluşturmak, çocuklara okul dışı zamanlarını kaliteli ve verimli kullanabilecekleri ortam ve imkânları sunmak, fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla 2017 yılında başlatılan "SED Hizmetinin Etkinliğinin Artırılması (Okul Destek) Projesi" kapsamında 81 ilde SED Hizmetinden yararlanan ortaokul ve lise çağında bulunan çocukların sosyal, kültürel, sportif ve akademik faaliyetlerden faydalandırılması sağlanmaktadır.

Proje ile çocukların boş zamanları, gelişimlerini destekleyecek o şekilde yapılandırılmakta, boş vakitlerinde olumsuz ortamlardan/sosyal çevreden ve bunların barındırdığı risklerden korunmaları ve toplum kaynaklarına erişim konusunda fırsat eşitliği sağlanmaktadır.

Diğer taraftan, Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen intiharı önleme çalışmaları kapsamında illerde İntiharı Önleme İl Kurulları oluşturulmuştur. Kurula tüm paydaş kamu kurumu ve kuruluşları ile STK'lar katılım sağlamakta, intiharı önlemek için iş birliği halinde çalışmalar yürütülmektedir. Bakanlığımız ise söz konusu kurullarda paydaş kurum olarak yer almakta ve intihara yönelik psikososyal destek, hane ziyaretleri, sosyal hizmet müdahalesinin planlanması ve gerekli yönlendirmelerin yapılması çalışmalarını yürütmektedir. Bununla birlikte intihar vakalarını önlenmek amacıyla Bakanlığımızca ailelere ve vatandaşlarımıza yönelik olarak eğitim programları, danışmanlık hizmetleri ve aile ziyaretleri de gerçekleştirilmektedir. Söz konusu hizmetler, ailelerin Bakanlığımız hizmet modellerinden ve sağlık hizmetlerinden etkin faydalanabilmelerinin sağlanması, karşılaşabilecekleri riskler konusunda farkındalıklarının artırılması ve desteklenmeleri amacıyla yürütülmektedir. Ayrıca, İl Müdürlüklerimiz ve Sosyal Hizmet Merkezlerimiz, intihar girişimlerini ve vakalarını takip etmekte olup bu kapsamda intihar teşebbüsünde bulunanlara ve ailelerine yönelik psikososyal destek sunmaktadır. Muş ilinde bulunan Muş Merkez, Bulanık, Hasköy, Malazgirt, Varto, Korkut Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) aracılığıyla gerekli sosyal hizmet müdahaleleri, koruyucu önleyici çalışmalar ve rehberlik/yönlendirme faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.

İntiharların önlenmesine yönelik olarak Bakanlığımızca, TÜİK verileri kapsamında kaba intihar oranlarının yüksek olduğu illere saha ziyaretleri düzenlenmesine, intihar vaka ve teşebbüslerinde görev alan meslek personelinin farkındalıklarının artırılmasına dair eğitimlerin planlanmasına, intihar vaka ve teşebbüslerine yönelik çalışan kurum ve kuruluşlarla toplantılar düzenlenerek tespit edilen sorun alanlarına ilişkin çözüm önerileri geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.

Ayrıca, Muş ilinde Bakanlığımıza bağlı kurum ve kuruluşlarda; 23 sosyal çalışmacı, 12 psikolog, 5 çocuk gelişimci görev yapmaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Muş ilinde yaşanan genç ve çocuk intiharlarına karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39805, 4 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39805-mus-ilinde-yasanan-genc-ve-cocuk-intiharlarina-karsi-alinan-onlemlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f5f9abd1-3717-456e-af9c-019c2cb8ba9d

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.