# MESEM uygulamasına ve bu kapsamda çalışırken hayatını kaybeden öğrencilere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/40554 - **Veren:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 5 Şubat 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 40 gün sonra, 17 Mart 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/74af8355-033b-4a29-91fc-019c426d68c6 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40554-mesem-uygulamasina-ve-bu-kapsamda-calisirken-hayatini-kaybeden-ogrencilere-iliskin > Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 5 Şubat 2026 tarihinde 7/40554 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 40 gün sonra, 17 Mart 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Sn. Yusuf Tekin tarafından Arjayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri uyarınca yazılı Ç yanıtları ını arz ederim. İ Av.Dr Ni Tanrıkulu Türkiye'de çocuk işçiliği bireysel ihmal değil, çok katmanlı devlet politikalarının sonucu olan yapısal bir sömürü rejimidir. Çocuk emeği; Yoksulluk politikaları, Eğitimin piyasalaştırılması, MESEM sistemi, Kayıt dışı ekonomi, göçmen emeği, Denetimsizlik, Tarımda âile işçiliği modeli, Mesleki eğitim adı altında erken yaşta üretime sürülme üzerinden kurumsallaşmıştır. Bu yapı artık sadece sömürü değil, ölüm üretmektedir 2025: En az 94 çocuk iş cinayetinde yaşamını yitirdi. Son 13 yıl: 836 çocuk ölümü. Yaş dağılımı: 68'i: 15—17 yaş, 26'sı: 14 yaş altı. Cinsiyet: 81 erkek, 13 kız. Göçmen çocuk: 5. Bu verilere göre yaşanan ölümlerin; 2. Sektörel Dağılım Tarım: 31, Sanayi: 27, Hizmet: 20, İnşaat: 16 3. Kurumsal Alanlar MESEM kaynaklı ölümler: 2025'te 6, toplamda 18, Stajyer ölümleri: 7, Motokurye çocuk ölümleri: 5 Bu tablo eğitim sistemi * çalışma rejimi * yoksulluk politikası üçgeninin ölüm üreten bir yapıya dönüştüğünü göstermektedir. Türkiye'de çocuk işçiliği bireysel aile tercihleriyle açıklanamayacak ölçüde kurumsallaşmış bir yapı haline gelmiştir. Eğitim politikaları, mesleki eğitim uygulamaları, yoksulluk yönetimi stratejileri ve sosyal politika alanındaki dönüşüm çocukları sistematik biçimde üretim süreçlerine sürüklemektedir. Son yıllarda MESEM uygulamaları, mesleki staj sistemleri, tarımda aile işçiliği ve kayıt dışı çalışma biçimleri çocuk emeğini devlet eliyle meşrulaştıran alanlara dönüşmüştür. 2025 yılında en az 94 çocuğun çalışırken yaşamını yitirmesi, bu sistemin artık sadece sömürü değil, ölüm üreten bir rejime dönüştüğünü göstermektedir. Bu Bağlamda; 1. MESEM kapsamında çalışan çocukların günlük çalışma saatleri, iş güvenliği eğitimleri, risk analizleri hangi bilimsel pedagojiye dayanmaktadır? 2. MESEM programlarının çocuk gelişimi üzerindeki psikolojik, nörolojik ve sosyolojik etkilerine dair bakanlık tarafından yapılmış bilimsel bir etki analizi var mıdır? 3. MESEM'lerde ölen çocukların ölüm nedenleri, işyeri denetim raporları ve sorumluluk zinciri kamuoyuna neden açıklanmamaktadır? 4. Zorunlu eğitim çağındaki çocukların üretim sürecine sokulması Anayasa'nın eğitim hakkı ve çocuk hakları hükümleriyle nasıl bağdaştırılmaktadır? ## Bakanlığın cevabı b) 17/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1800621 sayılı yazınız. c) 18/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1801339 sayılı yazınız. ç) 23/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1803642 sayılı yazınız. d)24/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1804977 sayılı yazınız. e) 24/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1805220 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'nın 7/39985, Isparta Milletvekili Hikmet Yalım HALICI'nın 7/40138, Antalya Milletvekili Mustafa ERDEM'in 7/40141, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/40150, Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN'un 7740293, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL'ın 7740296, Giresun Milletvekili Elvan IŞIK GEZMİŞ'in 7/40458, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/40460, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/40554, Tekirdağ Milletvekili Selcan TAŞCI'nın 7/40559 ile Denizli Milletvekili Gülizar BİÇER KARACA'nın 7/40681 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. 134385 7149460 — A 6.K.104 Gk. 111 7140139 "İYOSSU A (op Gk.112. 7140141 3LO0SS9 Ek: Bilgi (17 Sayfi H40156 4(y668 gi ( yfa) Gk, 167 a2 7|40 293 7140296 6ıK,103 Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539 (a MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 10 EĞİTİMİN İN yİrİ*? .. se X N & e yi Strateji Geliştirme Başkanlığı DO YuzYıLı 2)46584 NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ MESEM programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamındadır. Öğrenciler teorik eğitimlerini okulda, pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Bu programda öğrencilerin işletmelerde yaptıkları beceri eğitiminin süresi haftalık 32 saat (haftanın 4 günü) olarak uygulanmaktadır. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler. Mesleki eğitim merkezi öğrencileri Bakanlıkça belirlenmiş olan meslek alanlarında eğitim almaktadırlar. Öğrencilerin işletmelerde yaptıkları mesleki eğitim uygulamaları öğretim programının bir parçasını oluşturmakta ve bu beceri eğitimleri işletmelerde görevli ve iş pedagojisi eğitimi almış usta öğreticiler nezaretinde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolü altında işletme, okul ve öğrenci ve veli arasında yapılan işletmelerde beceri eğitimi/staj sözleşmesine dayalı olarak yapılmaktadır. İşletmelerde yapılan beceri eğitimleri mesleki eğitimin tamamlayıcısı olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesinin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. İşletmelerde yapılan beceri eğitimleri işletmelerde görevli ve iş pedagojisi eğitimi almış usta öğrenciler nezaretinde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolü altında işletme, okul ve öğrenci arasında yapılan işletmelerde beceri eğitimi/staj sözleşmesine dayalı olarak yapılmaktadır. Mesleki eğitim yapılacak işletmelerin eğitim uygulamaları yönüyle uygun olup olmadığı, il ve ilçelerde oluşturulan işletme belirleme komisyonları aracılığıyla tespit edilmektedir. İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili mevzuatıyla düzenlenmiş olup bu kapsamdaki denetim yetkisi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı uhdesindedir. İşletmelerde eğitim gören öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliğini korumak ve güçlendirmek amacıyla 02 Şubat 2024 tarihinde "Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği" konulu 2024/36 sayılı Genelge yayımlanmıştır. Genelge kapsamında işletme denetimlerinin artırılması, işletmelerin uygunluğunun iş güveliği uzmanlarının desteğiyle değerlendirilmesi, uygun olmayan işletmelere beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi, işletmelerin öğrencinin eğitiminden sorumlu usta öğretici bulundurması, öğrencilere iş sağlığı güvenliği bilincinin kazandırılması için gerekli seminerlerin verilmesi hususlarında kapsamlı kurallar getirilmiştir. İşletmelerde öğrencilerin maruz kaldıkları iş kazalarının önlenmesi amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile iş birliğinde çalışmalar yürütülmekte, Bakanlığımız taşra teşkilatında konuyla ilgili kişilere iş sağlığı ve güvenliği konularında eğitimler verilmekte ve bilinçlendirme faaliyetleri yürütülmektedir. Genelgenin yayımlanmasını müteakip 2024 yılı sonu itibarıyla 253.940 işletme incelenmiş, 23.252 uygunsuz işletmeyle sözleşme sonlandırılmış ve 2025 yılında da uygunsuz işletmelerle yeni sözleşme yapılmamıştır. --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “MESEM uygulamasına ve bu kapsamda çalışırken hayatını kaybeden öğrencilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40554, 5 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40554-mesem-uygulamasina-ve-bu-kapsamda-calisirken-hayatini-kaybeden-ogrencilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/74af8355-033b-4a29-91fc-019c426d68c6 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.