# TMO'nun hububat alımlarında yaşanan sorunlara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/407 - **Veren:** Abdurrahman Tutdere (CHP, Adıyaman) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 16 Haziran 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 81 gün sonra, 5 Eylül 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d2687434-edc8-47c8-88f5-0188d8d59455 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-407-tmo-nun-hububat-alimlarinda-yasanan-sorunlara-iliskin > Abdurrahman Tutdere (CHP), 16 Haziran 2023 tarihinde 7/407 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 81 gün sonra, 5 Eylül 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ve talep ed&rim TMO tarafından hububat alım fiyatları geçtiğimiz günlerde açıklandı. Üreticiler, TMO'nun fiyat politikasının tarım girdi maliyetlerindeki artışı ve diğer zorluklari göz önünde ' bulunduracak şekilde daha yüksek olmasını bekliyordu. Ancak, açıklanan fiyatlar üreticilerin beklentilerini tam olarak karşılamadı. ' Tarım sektöründe karlılığı sürdürebilmek ve üretimi devam ettirebilmek için adil bir fiyat politikası gerekiyor. Ancak TMO'nun açıkladığı fiyatlar artan girdi fiyatlarının karşısında şimdiden ezilmiş durumda. Zaten tarım girdi maliyetlerindeki yükseliş, kuraklık gibi doğal faktörler ve diğer zorluklar üreticilerin kar marjlarını olumsuz etkilemekteydi. Üzerine bir de böyle ülke ekonomisinin gerçeklerinden uzak bir fiyat açıklanmış olması üreticimizin mağduriyetini artıracaktır. Üreticilerin yaşadığı mağduriyetlerin ortadan kaldırılması ve olası mağduriyetlerin önlenebilmesi için talepler dikkate alınarak adil ve sürdürülebilir bir fiyat politikası belirlenmesi, tarımsal üretimin devam etmesi ve üreticilerin gelirlerinin korunması için açıklanan fiyatların revize edilmesi gerekiyor. Tarım sektöründe faaliyet gösteren üreticiler, ürünlerini TMO'ya satmak için randevu almak konusunda büyük zorluklarla karşılaşıyor. Üreticiler, TMO Hars sistemi üzerinden * yaklaşık iki ay sonrasına ancak randevu alabiliyor. Bu durum, hasat ettiği ürünü muhafaza etmek zorunda olan üreticiler için büyük bir sıkıntı yaratmaktadır. Ayrıca deprem bölgelerinde olan ve depoları yıkılan veya ağır hasar alan üreticilerin mahsullerini depolama imkânı bulunmamaktadır. Şu anda üretici hasat ettiği ürünü randevu gününe kadar nerede muhafaza edeceği ve iki defa ödemek zorunda kalacağı yükleme-nakliye ücretleri konularında kara kara düşünüyor. Bu durum ürün kayıpları başta olmak üzere birçok mağduriyet yaratacaktır. Tarım sektörü, ülkemiz ekonomisi için stratejik bir sektördür ve üreticilerin karşılaştığı bu tür zorlukların çözülmesi, sektörün sürdürülebilirliği ve kalkınması için önemlidir. Üreticilerimizin mağduriyetlerini gidermek ve üretimlerini etkili bir şekilde sürdürebilmelerini sağlamak adına TMO Hars sisteminde gerekli düzenlemelerin yapılması ve randevuların öne alınması üreticilerimizin mağduriyetlerini bir nebze olsun giderecektir. Bu bağlamda; 1. Üreticilerin talepleri, tarım sektöründe artan maliyetler ve diğer zorluklar göz önüne alındığında, adil ve sürdürülebilir bir fiyat politikası belirlemek ve üreticilerin mağduriyetlerini gidermek için hububat alım fiyatlarında revizyon yapmayı, alım fiyatlarını yükseltmeyi düşünüyor musunuz? Bu konuda bir çalışma yapacak mısınız? 2. Hasat ettiği ürünlerini TMO'ya satabilmek için randevu almakta büyük zorluklar yaşayan ve yaklaşık iki ay sonrasına ancak randevu alabilen, bu süre zarfında ürünlerini depolayacak bir yeri olmadığı için ürün kaybı yaşaması kuvvetle muhtemel olan üreticilerin mağduriyetlerini gidermek için yapmış olduğunuz bir çalışma var mıdır? Randevuların daha hızlı ve etkin şekilde düzenlenmesi için bir çalışma yapacak mısınız? Bu konuda ne gibi adımlar atmayı planlıyorsunuz? 3. Deprem bölgelerinde olan ve depoları yıkıldığı veya ağır hasar aldığı için mahsullerini depolama imkânı bulunmayan üreticilere yönelik bir çalışmanız var mıdır? Bu şekilde olan üreticilerin ürün alımlarını öne çekecek misiniz? ## Bakanlığın cevabı Toprak Mahsulleri Ofisi (IMO), başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır. TMO, ürün fiyatı açıklarken bir yandan üretimin sürdürülebilirliğini diğer yandan ise tüketiciye yansımasını dikkate alarak bu dengeyi koruyacak politikalar geliştirmektedir. Ayrıca alım fiyatı belirlenirken; üretici maliyeti, ekonomik göstergeler, üretim miktarı, geçen yıl alım fiyatları, dünya fiyatları, tarımsal sanayinin hammadde tedariki, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler, tüketici fiyatları, refah payı ve üretimin sürdürülmesini sağlayacak kâr marjı gibi çok sayıda faktör dikkate alınmaktadır. TMO alım fiyatları tüm parametreler dikkate alınarak ürünlerin bu fiyatın üzerinde işlem görmesini tesis etmek amacıyla belirlenen bir eşik fiyattır. Üreticilerimizin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Piyasaları hasat sezonunda bu şekilde regüle ederek üreticimizin daha fazla kazanması sağlanmakta ve oluşabilecek her türlü mağduriyet engellenmektedir. Bu doğrultuda 6 Haziran'da TMO hububat alım fiyatları ekmeklik buğdayda 8.250 TL./ton, makarnalık buğdayda 9.000 TL/#ton, arpada ise 7.000 TL/ton olarak açıklanmıştır. Alım fiyatlarına ilave olarak buğdaya 1.000 TL./#£on, arpaya ise 500 TL/ton, ÇKS limiti kadar hububat üretim desteği ödenecektir. Açıklanan fiyatlarda üretici memnuniyeti sağlanmıştır. TMO alımları hasadın başladığı ilk andan itibaren ülke genelinde yoğun bir şekilde devam etmektedir. TMO alım randevu sisteminde, saatlik değil günlük randevu alınabilmektedir. Randevu tarihinde ürününü getiren üreticilerin işlemleri, işyerine geliş sıralarına göre yapılmaktadır. Randevu gününde TMO'ya ürünlerini getiren üreticilerin ürünleri, teknik aksaklıklar olması dışında (elektrik kesintisi, teknik arıza vb.) aynı gün teslim alınmaktadır. 2022 yılında 510 olan alım noktası sayısı 603'e yükseltilmiş, iş yerlerinin günlük alım kapasiteleri azami seviyeye çıkarılmış, TMO iş yerlerinde çalışma süreleri 12 saat olacak şekilde artırılmış, TMO alım noktaları ve lisanslı depo şirketlerinin hafta sonu ve Kurban Bayramı tatilinde (arife ve bayramın 1. günü hariç) çalışması sağlanmıştır. İmkânlar dâhilinde alım kapasitesini artırmaya yötelik çalışmalara devam edilmektedir. Üreticilerimizin hasat ettikleri tüm ürünlerin TMO tarafından satın alınacağı sık sık açıklanarak duyuru yapılmaktadır. Üreticilerimiz tarafından arz edilen son ürün alınana kadar randevu verilerek alım faaliyetine devam edilecektir. Deprem bölgelerinde alımlarımız yoğun bir şekilde devam etmekte olup bu bölgelerde işyerlerimiz ve lisanslı depoların yanı sıra ilave depo kiralanması, açık yığın depolama alanları açılması suretiyle üreticilerimizin mağdur olmaması için her türlü önlem alınmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Abdurrahman Tutdere (CHP, Adıyaman). “TMO'nun hububat alımlarında yaşanan sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/407, 16 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-407-tmo-nun-hububat-alimlarinda-yasanan-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d2687434-edc8-47c8-88f5-0188d8d59455 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.