# Efes Antik Kenti'ne yapılması planlanan ziyaretçi karşılama merkezi projesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/40820 - **Veren:** Deniz Yücel (CHP, İzmir) - **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy) - **Veriliş tarihi:** 9 Şubat 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 176 gün sonra, 4 Ağustos 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/962464c2-d65e-4d58-9f0e-019c468ad174 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40820-efes-antik-kenti-ne-yapilmasi-planlanan-ziyaretci-karsilama-merkezi-projesine-iliskin > Deniz Yücel (CHP), 9 Şubat 2026 tarihinde 7/40820 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 176 gün sonra, 4 Ağustos 2026). ## Önerge metni Aşağıda yer alan soruların Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından yanıtlanması için gereğini saygılarımla arz ederim. İzmir'in Selçuk İlçesinde bulunan Efes Antik Kenti, dünyanın yedi harikası arasında olup aynı zamanda Unesco Dünya Mirası Listesi'nde de yer almaktadır. Efes Antik Kenti'nin sadece Türkiye için değil dünya için tarihi ve kültürel değer taşıdığı tartışmasızdır. Ancak Bakanlığınız tarafından Birinci Derece Arkeolojik Sit Alanı olan alanda başlatılan Ziyaretçi Karşılama Projesi ile tarihe ve kültürel mirasa ihanet edilmektedir. Söz konusu proje ile yaklaşık 44 bin metrekarelik bir alanın asfaltla kaplanacağı tahmin edilmektedir. Bununla birlikte proje kapsamında altyapı ve üstyapı çalışmaları ile kazı-dolgu çalışmalarının bu tarihi mirası nasıl etkileyeceğine ilişkin bir çalışmanın da yapılmadığı kamuoyuna yansıyan bilgilerden anlaşılmaktadır. Efes Antik Kenti'nin girişine "karşılama alanı" adıyla bir alışveriş merkezi yapılacak olması hem tarihe hem turizme hem de İzmir'in doğal güzelliğine darbe vuracaktır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından resen düzenlenmiş adeta her şey bir oldu bittiye getirilmiştir. Aynı zamanda projeye ilişkin ihalenin çok fahiş bedelle bir firmaya ihale edildiği de iddialar arasındadır. Bu proje kapsamında Selçuk Belediyesi tarafından verilmeyen inşaat ruhsatı Tarihi eserlere darbe vuran, geçmişe ilişkin güzellikleri silmeyi amaçlayan, Anadolu'daki zenginliklerinden birini talan eden proje için 'Geleceğe Miras' denilmesi de trajikomik bir durumdur. Bu çerçevede; 1. Bakanlığınızca Efes Antik Kenti'nde "Ziyaretçi Karşılama Projesi" hangi ihtiyaç üzerine başlatılmıştır? 2. Proje ile ilgili olarak Selçuk Belediyesi'nin devre dışı bırakılmasının sebebi nedir? 3. Projenin inşaat ruhsatının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İİ Müdürlüğü tarafından resen düzenlenmesinin sebebi nedir? Bu ruhsatın hukuki dayanağı nedir? 4. Projenin ihalesi yapılmış mıdır? Eğer yapıldıysa bu ihale hangi usulle, ne zaman yapılmıştır? Proje hangi şirkete ne kadar bedelle ihale edilmiştir? 5. Efes Antik kentini bir arkeolojik, kültürel ve tarihsel bir zenginlik olarak mı, bir rant alanı ve gelir kapısı olarak mı görüyorsunuz? 6. Bu projeyi gündeme getirirken, inşaat sırasında, koruma altındaki bu tarihi alana verilecek olası zararı öngördünüz mü? Yoksa Efes Antik Kentindeki eşsiz arkeolojik kalıntılar sizin için AVM ve otopark inşaatında kullanılacak taş ve çimento ile aynı değerde midir? 7. Bu projeyi iştahla kamuoyuna açıklamadan önce, arkeologlar ve tarihçilerden bölgede henüz gün yüzüne çıkarılmamış antik kalıntılarla ilgili detaylı bir araştırma istediniz mi? 8. Selçukluların hiçbir fikrini almadan yıllarca Efes Selçuk Belediyesi tarafından işletilen Meryem Ana Otoparkı ile Efes Alt Kapı Otoparkına el koyan iktidarınız bu talan projesiyle kimlere yeni rant kapıları açmayı planlanmaktadır? 9. Yandaş şirketlerinize mağaza ve dükkan tahsis edeceğiniz bu ucube projenizle, Selçuk esnafının emeğini, alın terini, kazancını, hakkını görmezden gelmekten, Selçuk esnafını kaderine terk etmekten hicap duymayacak mısınız? 10. Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak Türkiye'nin imajına bu kadar zarar veren bir projeyi yapmakta ısrarcı olacak mısınız? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca; Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında Efes Örenyeri'ne yönelik olarak hazırlanan Yeni Ziyaretçi Karşılama Merkezi ve Çevre Düzenleme mimari ve peyzaj uygulama projeleri, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 22.10.2024 tarihli ve 18411 sayılı kararı ile uygun bulunmuştur. Hâlihazırda çalışmalar anılan Kurul kararı doğrultusunda Kazı Başkanlığı, Kazı Koordinatörlüğü, Müze Müdürlüğü ve İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü denetiminde sürdürülmektedir. Efes Antik Kenti, 2025 yılında 2,5 milyonu aşan ziyaretçi sayısı ile Türkiye'nin en fazla ziyaretçisi olan bir örenyeridir. Kapasite olarak yetersiz ve estetik açıdan arkeolojik ve tarihi dokuya uymayan ve arkeolojik kalıntılar üzerinde konumlanan örenyeri aşağı kapı girişinde; ilgili Koruma Bölge Kurulunca yıkım kararları bulunan ve Selçuk Belediyesinin Encümen Kararı ile de yıkımları onaylanan iptidai ve kaçak durumdaki mevcut dükkanlar ile mevcut asfalt kaplamalı otoparkın kaldırılarak örenyeri sorunlarını çözen, ziyaretçilerin ihtiyaçlarını karşılayacak yeni karşılama merkezi ve otopark yapılmasının önem arz etmesi üzerine Bakanlığımızca "Geleceğe Miras-Sonsuz Efes Projesi" kapsamında antik kentin sur duvarlarının dışında, aşağı kapı olarak tabir edilen mevcut ziyaretçi merkezi ve otoparkın yaklaşık 850 metre uzağında konumlanan yeni ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenleme projesi hazırlanmıştır. Efes Örenyeri'ne yeni bir karşılama merkezi ile otopark yapılmasındaki en önemli etken Aşağı Kapı olarak bilinen mevcut giriş noktası ve özellikle de kullanımda olan mevcut otopark alanının altında Bizans Sarayı kalıntılarının bulunmasıdır. Yapılan jeoradar çalışmaları sonrasında alanda Bizans Sarayı kalıntıları tespit edilmiş, yapılan kazı ve bitkisel temizlik çalışmaları otopark alanı sınırlarına kadar getirilmiştir. Mevcut asfalt kaplamalı otoparkın kaldırılması sonrasında bu alan da bilimsel kazı bölgesi olarak belirlenerek saray kalıntıların tamamının ortaya çıkartılması planlanmış olup antik kalıntıların restorasyon ve konservasyonu sonrasında gezi güzergâhına dahil edilerek yeni bir gezi rotası oluşturulacaktır. Bakanlığımızca 11 Ekim 2024 tarihinde Selçuk'ta gerçekleştirilen bilgilendirme toplantısında söz konusu projenin tüm detayları; Selçuk Kaymakamı, Selçuk Belediye Başkanı, Karayolları Bölge Müdürlüğü yetkilileri, mevcut hediyelik eşya satış ve diğer ticari ünitelerin işletmecileri ve Selçuk'tayaşayan vatandaşlarımızla paylaşılmıştır. Bu itibarla, 1. derece arkeolojik sit alanı sınırları içerisinde kalan Efes Örenyeri'ne yönelik olarak yürütülen proje ve uygulama çalışmalarında yerel idare olarak Selçuk Belediye Başkanlığı devre dışı bırakılmamış olup gerekli bilgilendirmeler yapılmıştır. Efes Örenyeri'nde onaylı proje kapsamında gerekli alanlar ile hizmet üniteleri için ruhsat başvurusu, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21'inci maddesi ve ilgili mevzuatı gereği Selçuk Belediye Başkanlığına yapılmış olup sair nedenlerle söz konusu inşaat ruhsatı başvurusu sonuçlandırılamadığından yasal süreci içerisinde Bakanlığımızca gerekli belgeler hazırlanarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden mevzuat kapsamında inşaat ruhsatı alınarak uygulama çalışmaları başlatılmıştır. Söz konusu projenin altyapıya ilişkin uygulama ihalesinin 1. etabı, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünce Korunması Gerekli Kültür Varlıklarının Onarımları ve Restorasyonları İle Çevre Düzenlemesine İlişkin Mal ve Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esasların 24'üncü maddesi kapsamında Belli İstekliler Arasında İhale Usulü ile 28.11.2024 tarihinde gerçekleştirilerek yüklenici firma ile sözleşme yapılmış olup 26.09.2025 tarihinde iş tamamlanarak geçici kabulü yapılmıştır. Söz konusu uygulamanın 2. etabı, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünce Korunması Gerekli Kültür Varlıklarının Onarımları ve Restorasyonları İle Çevre Düzenlemesine İlişkin Mal ve Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esasların 24'üncü maddesi kapsamında Belli İstekliler Arasında İhale Usulü ile 03.12.2025 tarihinde gerçekleştirilerek yüklenici firma ile sözleşme yapılmış olup uygulama çalışmaları halen devam etmektedir. UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan ve ülkemizin en önemli kültür turizmi destinasyonlarından biri olan Efes Antik Kenti'nde, ziyaretçi deneyimini iyileştirmek ve örenyeri üzerindeki fiziki ve sosyolojik baskıyı disipline etmenin ve sürdürülebilir yönetiminin yanısıra planlanan kazılarla açığa çıkartılarak restorasyonları/konservasyonları yapılacak kültürel antik kalıntıların, gezi güzergahına dahil edilerek deneyimleme zenginliği yaratmak amacıyla projelendirilen "Ziyaretçi Karşılama Merkezi" çalışmaları arkeolojik verilere ve çevreye duyarlı altyapı ile gerçekleştirilecek ziyaret senaryosu kurgusuyla koruma projesinin önemli bir ayağını oluşturmaktadır. Efes Antik Kenti gibi evrensel bir değerin sürdürülebilirliği önündeki en büyük tehditlerden biri, alanın fiziksel kapasitesini zorlayan kontrolsüz ziyaretçi yoğunluğudur. Bu proje, yoğun ziyaretçi ilgisinin kontrollü ve dengeli yönetilerek ziyaretçi ihtiyaçlarını (bilet, tuvalet, bilgilendirme vb.) tarihi kalıntıların olduğu iç alanda değil, giriş eşiğinde karşılamak ve UNESCO Dünya Miras Alanları Yönetim Planı standartlarını sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir hamledir. Yapılan çalışma basit bir inşaat faaliyeti değil; Efes'i ziyaretçi yoğunluğunun yıpratıcı etkisinden koruyarak gelecek nesillere aktarmayı hedefleyen bilimsel, akademik dayanaklı ve zorunlu bir koruma projesidir. Bakanlığımızın ilgili birimleri, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ve akademik heyetler tarafından yürütülen titiz süreç incelendiğinde, projeye yönelik olumsuz iddiaların bilimsel ve hukuki gerçeklerle bağdaşmadığı açıkça görülmektedir. Projenin yer seçimi ve uygulama metodolojisi, rastlantısal kararlara değil, tamamen somut verilere ve uluslararası koruma ilkelerine dayanmaktadır. Projeye yönelik olarak alanın detaylı etüdü gerçekleştirilmiş, korunması gereken arkeolojik veriler belirlenmiş, flora ve fauna açısından korunacak türler tespit edilmiş, yıllara göre iklimsel yağış rejimine ilişkin veriler değerlendirilmiş ve jeoradar çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen tüm analizler doğrultusunda, ihtiyaçlar gözetilerek planlanan ziyaretçi karşılama yapıları ile otopark alanının en uygun noktada Okonumlandırılmasına Bilim Kurulu Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğünün onayı doğrultusunda karar verilmiştir. Bakanlığımızca yürütülen uygulamaların sağlıklı ve bilimsel bir çerçevede ilerleyebilmesi oOamacıyla, Bilim Kurulu ile Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğünün denetiminde hareket edilmektedir. Projenin bilimsel altyapısı, Efes Kazı Başkanlığı ve Koordinatör Kazı Başkanlığı tarafından sağlanan veriler üzerine inşa edilmiştir. Kazı Başkanlığı ekibi tarafından proje sahasında gerçekleştirilen kapsamlı jeoradar taramaları Bakanlığımız uzmanları ve Koruma Kurulu üyelerince detaylı bir şekilde tetkik edilmiştir. Elde edilen veriler ile projelendirilen yapıların iz düşümleri dijital ortamda üst üste çakıştırılarak analiz edilmiştir. Bu analizler neticesinde, yeni yapılacak hafif çelik yapı birimlerinin, yeraltında herhangi bir anıtsal yapı veya mimari kalıntı ihtiva etmeyen, arkeolojik açıdan "boşluk" olarak nitelendirilen steril alanlara yerleştirilmesi sağlanmıştır. Kurul kararlarında ve proje onay süreçlerinde, bizzat Kazı Başkanlığının, Kazı Koordinatörlüğünün, alanında uzman akademisyenlerin ve arkeologların katkısı ve bilimsel mutabakatı bulunmaktadır. Mehmet Nuri ERSOY Bakan --- **Kaynak gösterme:** Deniz Yücel (CHP, İzmir). “Efes Antik Kenti'ne yapılması planlanan ziyaretçi karşılama merkezi projesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40820, 9 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40820-efes-antik-kenti-ne-yapilmasi-planlanan-ziyaretci-karsilama-merkezi-projesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/962464c2-d65e-4d58-9f0e-019c468ad174 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.