# Son 10 yılda tahsil edilen çevre vergilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/40933 - **Veren:** Kadim Durmaz (CHP, Tokat) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 20 Şubat 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 16 Nisan 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e6e9641a-cdcb-4fd1-9271-019c8a4c8ede - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40933-son-10-yilda-tahsil-edilen-cevre-vergilerine-iliskin > Kadim Durmaz (CHP), 20 Şubat 2026 tarihinde 7/40933 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 16 Nisan 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca Hazine ve Maliye Bakanı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Kadim Durmaz İ İnsan faaliyetleri neticesinde küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyeye göre ortalama 1*C arttığı; bu hızın sürmesi halinde 2030-2052 yılları arasında 1,59C artışa yaklaşmanın kaçınılmaz olabileceği değerlendirmeleri yapılmaktadır. İklim değişikliği; müdahale edilmedikçe düzeltilemeyecek bir dışsallık ve piyasa başarısızlığı | olarak ele alınmakta; önlem alınmaması halinde maliyetinin küresel GSYİH'nin 965—9620'si aralığına ulaşabileceği öngörülmektedir. Bu çerçevede pek çok uluslararası iş birliği ve anlaşma hayata geçirilmiş; Paris Anlaşması da | iklimle mücadelede önemli dönüm noktalarından biri olmuştur. | Aynı kaynaklarda, Avrupa Birliği ülkelerinin Yeşil Mutabakat çerçevesinde 2050 yılı için net sıfır hedef yılı belirlediği; Türkiye'nin ise 2053 net sıfır emisyon hedefini açıkladığı belirtilmektedir. İklim kriziyle mücadelede "kirleten öder" yaklaşımı ve dışsallıkların içselleştirilmesi teorisine | dayanan çevre vergileri; emisyonları azaltmaya ve kamu gelirlerini artırmaya imkân veren, vergi yükünün "iyinin" (emek/işgücü) üzerinden "kötüye" (ölçüsüz doğal kaynak kullanımı/kirlilik) kaydırılmasını mümkün kılan bir araç olarak tanımlanmaktadır. Ne var ki ülkemizde çevre vergilerinin toplam vergiler içindeki payı W13, GSYİH içindeki payı 703,3 olarak ifade edilirken; çevresel vergi yükünün özellikle hane halkının ödediği motorlu | taşıtlar vergisi üzerinde yoğunlaştığı, hane halkı ve kurumlar arasında adil ve etkin dağılımın sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca mevcut durumda çevresel amaçla doğrudan uygulanan tek verginin Çevre Temizlik Vergisi olduğu; buna karşın akaryakıt üzerinden alınan bazı vergiler ile motorlu taşıtlar vergisinin dolaylı çevresel etkiler doğurduğu belirtilmektedir. Bu nedenle, uluslararası iklim hedefleriyle uyumlu; etkili, adil, uygulanabilir bir çevre vergisi reformu ve karbon fiyatlaması araçlarının kapsamı, gelirlerin kullanım biçimi ve yükün dağılımı kamuoyuna şeffaf biçimde açıklanmalıdır. Bu çerçevede; 1. Son 10 yılda (yıllar itibarıyla) Türkiye'de tahsil edilen çevre vergileri toplamı kaç TL'dir? Bu gelirlerin toplam vergi gelirleri ve GSYİH içindeki payı nedir? 2. Eurostat sınıflandırmasına paralel şekilde; enerji, taşımacılık, kirlilik ve doğal kaynak vergileri bazında Türkiye'de çevre vergilerinin yıllar itibarıyla dağılımı nedir? 3. Çevre vergisi yükünün hane halkı ve iş dünyası/kurumlar arasındaki dağılımı nasıldır? Bu dağılım içinde motorlu taşıtlar vergisinin payı yıllar itibarıyla nedir? 4. Çevre vergilerinin hane halkı üzerindeki etkisine ilişkin; gelir gruplarına göre (düşük-orta-yüksek) dağılımsal etki analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir; yapılmadıysa yapılması planlanmakta mıdır? 5. Çevre vergisi gelirlerinin ne kadarı iklim kriziyle mücadele kapsamında (yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, temiz ulaşım, uyum projeleri, afet risk azaltımı vb.) doğrudan kullanılmaktadır? Bu kullanımın yıllar itibarıyla kalem kalem dağılımı nedir? 6. Çevre vergilerinin "kirleten öder" ilkesine uygun şekilde, emisyonu yüksek faaliyetleri daha fazla hedeflemesi; buna karşılık hane halkı üzerindeki yükün azaltılması yönünde bir çevre vergisi reformu çalışmanız var mıdır? Varsa takvimi nedir? 7. Karbon fiyatlaması kapsamında emisyon ticaret sistemi ve/veya karbon vergisi benzeri düzenlemeler için Bakanlığınızın hazırlığı var mıdır? Varsa:Hangi sektörler kapsama alınacaktır? Uygulama takvimi nedir? 8. Gelirlerin hangi oranı "adil geçiş" ve yeşil dönüşüm yatırımlarına ayrılacaktır? YoN1Z, " 9$- Türkiye'de doğrudan çevresel amaçla uygulanan verginin Çevre Temizlik Vergisi olduğu; diğer bazı vergilerin dolaylı çevresel etki taşıdığı ifade edilmektedir. 10-Bu tabloyu, iklim hedefleriyle uyumlu hale getirmek için vergi tabanlarının ve istisna/muafiyetlerin yeniden gözden geçirilmesine yönelik bir çalışma yapılmakta mıdır? 11- Düşük gelirli haneler ve KOBİ'ler için; çevre/enerji vergilerinin olası maliyet artışlarını dengelemek üzere hedefli destek, verimlilik hibesi/kredisi, geri ödeme/indirim gibi telafi mekanizmaları planlanmakta mıdır? 12-Paris Anlaşması hedefleri ve Türkiye'nin net sıfır hedefi doğrultusunda; vergi politikalarının iklim hedeflerine uyumunu izlemek için, Bakanlığınızca düzenli yayımlanan bir "iklim-vergileme etki raporu" veya benzeri şeffaf raporlama mekanizması kurulması planlanmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı ANİ İlgi yazınız ekinde alınan Tokat Milletvekili Sayın Kadim DURMAZ-'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Yuva. Mehmet ŞİMŞEK Bakan Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 7140933 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni Sayın Kadim DURMAZ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. Ülkemizde birincil karbon fiyatlandırma aracı olarak Türkiye Emisyon Ticaret Sisteminin (TR ETS) kurulmasına ilişkin esaslar, 9/7/2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7552 sayılı İklim Kanunu ile düzenlenmiş olup buna göre, I Ocak 2026 itibarıyla uygulanmaya başlanan Avrupa Birliğinin (AB) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile birlikte TR ETS, tamamlanan hukuki altyapısı çerçevesinde ilk çıktılarını verecek ve ETS gelirlerinin yeşil dönüşümün finansmanında kullanılmasına yönelik çalışmalar hayata geçirilecektir. Dolayısıyla, Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ve SKDM'nin sektörlere etkileri değerlendirilebilecek; AB düzenlemelerinden etkilenecek sektörler için gerekli görülmesi hâlinde vergisel düzenlemeler yoluyla ihracatta rekabet gücümüzü etkileyebilecek olumsuz unsurlar bertaraf edilebilecektir. Ayrıca, On İkinci Kalkınma Planında yer verildiği üzere karbon vergisi niteliği taşıyan vergilerin gözden geçirilmesi ve tamamlayıcı karbon vergisi dâhil karbon fiyatlandırma araçlarının kalkınma ve yatırım ortamı üzerinde yol açacağı ekonomik ve sosyal etkilerin analizine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Karbon fiyatlandırma mekanizmalarının etkin ve verimli işleyişinin sağlanabilmesi ve buna bağlı olarak politikaların belirlenmesi; hem sektörel düzeyde hem de hanehalkı üzerinde ortaya çıkabilecek olası olumsuz etkilerin minimum düzeyde tutulmasını gözeten, "kirleten öder" ilkesiyle uyumlu sistemlerin bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu kapsamda politika tasarımı ve uygulama çerçevesi kurumlar arası eşgüdüm içerisinde yürütülecek çalışmalar neticesinde belirlenecektir. Diğer taraftan, çevre temizlik vergisi 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında belediyelerce tarh, tahakkuk ve tahsil edilmekte olup motorlu taşıtlar vergisi tahsilatlarına ilişkin veriler, "ht/ps://muhasebat.hmb.gov.tr/" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyu ile paylaşılmaktadır. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Kadim Durmaz (CHP, Tokat). “Son 10 yılda tahsil edilen çevre vergilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40933, 20 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40933-son-10-yilda-tahsil-edilen-cevre-vergilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e6e9641a-cdcb-4fd1-9271-019c8a4c8ede Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.