# Metris Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/4128 - **Veren:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 8 Eylül 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 334 gün sonra, 7 Ağustos 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/977e5b35-89a2-4ef4-bf99-018a8315c171 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4128-metris-cezaevinde-bulunan-bir-mahkumun-saglik-durumuna-iliskin > Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 8 Eylül 2023 tarihinde 7/4128 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 334 gün sonra, 7 Ağustos 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Sayın Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 05.09.2023 Meral DANIŞ BEŞTAŞ Yeşil Sol Parti Grup Başkanvekili Erzurum Milletvekili Türkiye cezaevlerinde uzunca bir süredir hak ihlalleri yaşanmakta ve insan onurunu ayaklar altına alan düzenleme ve uygulamalar artarak devam etmektedir. Cezaevlerinden her gün tarafıma ağır hak ihlallerinin yaşandığına dair bilgiler gönderilmektedir. Yine tarafıma iletilen ve ağır hak ihlali içeren bir durum da Silivri Cezaevinde kalmakta olan Celalettin Can'ın maruz kaldığı uygulamalar olmuştur. I Eylül'de Metris cezaevine getirilen Celalettin Can'a 2 gün su ve yemek verilmemiş olması cezaevleri pratiğini göstermesi bakımından dikkat çekici olmuştur. Celalettin Can aynı zamanda hasta tutuklu olup ilaç içmesi için gerekli suyun verilmemesi işkence ve kötü muamele örneğidir. Kötü muamele ve adalete aykırılık bununla da sınırlı kalmamış; Celalettin Can'ın sevk edildiği Silivri Cezaevinde resmen ilan edilmiştir. Şöyle ki, Celalettin Can Silivri Cezaevine gittiğinde kalmak istediği koğuş sorulmuş; Bekir Kaya, Can Atalay, Osman Kavala ve Gezi tutuklularının yanında kalma talebi kabul edilmemiştir. Öte taraftan Celalettin Can'ın, tek başına kalma talebi de sağlık durumunun kötü olması nedeniyle kabul edilmemiştir. Daha evvel birlikte kaldığı ve tanıdığı bir mahpus ile kalma talebi ise mahpusun "tarafsız olmadığı ' belirtilmek suretiyle kabul edilmiştir. Bu durumun can alıcı boyutu ise koğuşta bulunan diğer mahpuslar tarafından da ifade edildiği üzere bu koğuşta kalanların' denetimli serbestlikten yararlandırılmamalarıdır. Nitekim bu husus, yani o koğuşta kalanların denetimli serbestlik hakkından yararlandırılmamaları, diğer cezaevi görevlileri tarafından da üstü kapalı bir şekilde teyit edilmiştir. Bu yaşananların, hukuki haklardan herkesin eşit bir biçimde yararlanmadığına dair söylemlerimizi ispat ediyor olması son derece çarpıcıdır. Yani denetimli serbestlik, koşullu salıverilme, af gibi, herkese uygulanan yasal haklar, bazı mahpuslar için uygulanmamaktadır. Yüzlerce hasta, hatta ağır hasta mahpus ölüme terkedilmekte, yüzlerce mahpus İfadi Gözlem Kurulu raporları ile infazlarını tamamladıkları halde cezaevinde tutulmaya devam etmektedir. Nitekim dün, yani 6 Eylül günü yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile Madımak sanıklarının tahliyesi bu eşitsiz yaklaşımın ilanı olmuştur. Bu bağlamda; Metris Cezaevine getirilen Celalettin Can'a neden 2 gün boyunca yemek ve su verilmemiştir? İlaç içmesi gereken Celalettin Can'a su dahi verilmemesinin izahı nedir? Celalettin Can'a kalmak istediği koğuş sorulduğu halde neden Bekir Kaya, Can Atalay, Osman Kavala ve Gezi tutuklularının yanında kalma talebi kabul edilmemiştir? Celalettin Can'ın, tek başına kalma talebi de sağlık durumunun kötü olması nedeniyle kabul edilmemiş olup, cezaevinde tek başına yaşamını idame ettiremez durumda olan birisi için neden denetimli serbestlik gibi seçenek yaptırımlar uygulanmamaktadır? Celalettin Can'ın daha evvel birlikte kaldığı ve tanıdığı bir mahpus ile kalma talebine neden mahpusun "tarafsız olmadığı belirtilmiştir? Mahpusların düşüncelerine göre cezaevinde ayrıma tutulma yaklaşımlarının izahı nedir? Cezaevi idarelerince "tarafsız" olmadığı şeklinde kategorize edilen mahpusların, denetimli serbestlikten yararlandırılmama gerekçeleri nedir? Tarafsız olmayan bireylerin denetimli serbestlik Ogibi yasal haklardan yararlanmamalarına dair bir düzenleme mi mevcuttur? Böyle bir düzenleme olmadığı halde yasal haklardan herkesin eşit bir şekilde yararlandırılmamalarındaki keyfiyetin sebebi nedir? Mahpuslara yönelik uygulamalardaki keyfiyetin sonlandırılmasına dair bir çalışma neden yürütülmemektedir? Cumhurbaşkanı tarafından, 2 Temmuz 1993'te 33 kişinin yakılarak katledilmesine ilişkin Sivas Katliamı davasında idama mahkum edilen Hayrettin Gül'ün ağırlaştırılmış müebbet hapse çevrilen cezası "sürekli hastalık" gerekçesiyle kaldırılmış olup yüzlerce sürekli hastalığı bulunan ağır hasta mahpusların cezalarının kaldırılmama ve tahliye edilmeme gerekçeleri nedir? 9- Ağır hasta mahpuslara dair bir düzenleme yapılması gündeminizde olacak mıdır? 10- Hayrettin Gül'ün ağırlaştırılmış hapis cezasının kaldırılması örneğinde olduğu gibi, neden denetimli serbestlik, koşullu salıverilme, cezaların ertelenmesi ve af gibi hususlarda hukuk kişiye göre farklılık arzetmektedir? 11- Hukuk kurallarının kişiye göre değişiklik göstermesi hukuk güvenliği ilkesini zedelemiyor mu? 12- Uygulamalarda yaratılan ikiliğin giderilmesi adına bir çalışma yapılması ne zaman gündeminizde olacaktır? ## Bakanlığın cevabı 1285319 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Erzurum Milletvekili Meral Danış Beştaş tarafindan Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/4128 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden GXH7S9W - SCİJvzoR - 0O0m1I Kİ i - bK/gt18- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı :E-56020453-610-737-2584/3814 Konu : Yazılı soru önergesi 901/0) 12024 Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ Erzurum Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/4128 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, başta 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun olmak üzere, ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılmakta olup, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mevzuat hükümleri, tüm ceza infaz kurumlarında, hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken ve siyasi veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanmaktadır. N- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca Ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. ADALET BAKANLIĞI TÜRKİYE CUMHURİYETİNİN YÜZÜRCÜ YRI izi ADALET BAKANLIĞI TÜRKİYE CUMHURİYETİ'NİN YÜZÜNCÜ YILI Mevzuat Genel Müdürlüğü Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. MI- 5275 sayılı Kanunun; A) "Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması" kenar başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, hükümlülerin kişisel özellikleri, bedensel, akli ve sağlık durumları, suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri, ahlâki eğilimleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek, durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmaları ve bunlara göre saptanacak infaz ve iyileştirme rejiminin; gözlem, inceleme ve değerlendirme yöntemiyle çalışan gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılacağı; hükümlülerin, işledikleri suç tiplerine, gösterdikleri eğilimlere, tutum ve davranışları nedeniyle sıkı gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekip gerekmediğine göre yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya normal güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya açık ceza infaz kurumlarına gönderilecekleri, B) "Hükümlülerin gruplandırılması" kenar başlıklı 24. maddesinin birinci fıkrasında hükümlülerin, ilk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadi suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler; akli ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler; tehlike hâli taşıyanlar; terör suçluları ile suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular şeklinde gruplara ayrılacağı; ikinci fikrasında hükümlülerin ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılacağı, O) "Hükümlünün barındırılması ve yatırılması" kenar başlıklı 63. maddesinin üçüncü fıkrasında, kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmeyeceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bu kapsamda hükümlü ve tutukluların gözlem, sınıflandırma, gruplandırma ve odalara yerleştirme işlemleri, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Ceza İnfaz Kurumları İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla gerçekleştirilmekte olup, bu kararlara karşı yargı yolu açıktır. IV- A) 5275 sayılı Kanunun "Hükümlünün beslenmesi" kenar başlıklı 72. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlüye Adalet ve Sağlık bakanlıklarınca birlikte belirlenecek kalori esasına göre, sağlıklı ve güçlü kalması için nitelik ve nicelik olarak besleyici, sağlık koşullarına uygun, makul çeşitlilikte, yaş, sağlık, çalıştığı işin özelliği, dini ve kültürel gerekleri göz önünde tutularak besin verileceği ve içme suyu sağlanacağı, B) Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğinin; I- "Devlet tarafından iaşe edilecek kişiler" kenar başlıklı 4. maddesinin üçüncü fıkrasında, görevi başında bulunan personelin, hükümlü ve tutuklu ile aynı şekilde iaşe edileceği, personel için özel yemek veya tabldot çıkarılamayacağı, günlük olarak mahkeme veya hastaneye sevk olan hükümlü ve tutuklular ile sevkte görevli memurların, kurumda bulunmadığı öğünler için kumanya verileceği; dördüncü fıkrasında, görev başında bulunan personel, kurumlara staj için gelenler, eğitim-öğretim, kültürel ve sportif faaliyetler ile görevlendirilen görevliler ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından görevlendirilen personel, eğer falke ADALET BAKANLIĞI TÜRKİYE CUNKURİYEİNEK YÜZÜMÜ YI Mevzuat Genel Müdürlüğü eğitim merkezlerinde eğitim görenler ya da ceza infaz kurumunda mevcut olan hükümlü ve tutukluların, hangi öğünlerde kurumda hazırsa o öğüne ait iaşe miktarından yararlanacakları, ancak, günlük iaşe miktarının içinde kalmak koşulu ile gece vardiyasında görev yapan personele kumanya verileceği; yedinci fıkrasında, çocuk hükümlü ve tutuklular ile kurumda annesiyle birlikte kalan çocuklara, süt emziren anneler ve hamilelere durumlarına uygun ve Bakanlıkça belirlenen tutarda gıda verileceği, 2- "Günlük iaşe miktarı" kenar başlıklı 5. maddesinde, günlük iaşe miktarının, Sağlık Bakanlığı ile birlikte belirlenen günlük kalori ihtiyacı ve bütçe imkânları da değerlendirilerek saptanan tutar olduğu, 3- "Hastaların iaşe edilmesi" kenar başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, hasta hükümlü ve tutukluya, diyetisyen veya hekimlerin belirleyeceği besinlerin verileceği; ikinci fıkrasında, inancı gereği veya vegan, vejeteryan türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların taleplerinin, iaşe miktarı ile sınırlı kalmak üzere karşılanacağı, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bakanlığımız ve Sağlık Bakanlığı tarafından bir kişi için günlük kalori ihtiyacı ortalama 2300 kalori olarak belirlendiğinden, hasta hükümlü ve tutuklulara, diyetisyen veya hekimlerin belirleyeceği besinler bu ölçülerde verilmektedir. Öte yandan, inancı gereği veya vegan, vejetaryen türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların talepleri de azami ölçüde karşılanmaktadır. V- 5275 sayılı Kanunun "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla; açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hükümlü hakkında hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebileceği, üçüncü fıkrasının (a) bendinde, sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlülerin diğer şartları da taşımaları hâlinde birinci fıkrada düzenlenen infaz usulünden yararlanabilecekleri hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. VI- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında mage fala UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden BzgHH/m - BUNVIUV - vEHIJY2 - Zİ Sd2M- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir. VI Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 03/06/2024 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Marmara 5 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmaktayken 19/12/2023 tarihinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle Kurumdan tahliye edildiği, B) Kurumda, hükümlülere ve tutuklulara kötü muamele ve ayrımcılık yapılmasının söz konusu olmadığı, hükümlü ve tutuklular ile görevli personel arasındaki kurumsal ilişkinin mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, C) Kurumda barındırılan hükümlü ve tutuklulara yemeklerin, koğuşlarda bulunan kişi sayısına göre görevli memurlar gözetiminde günlük iaşe oranına uygun miktarda dağıtıldığı, yemeklerin pişirilmesi sırasında ceza infaz kurumu mutfağında hijyen kurallarına riayet edildiği, hükümlü ve tutuklular ile görevi başında bulunan personelin aynı yemekten yediği, Ç) Kurumdaki tüm uygulamaların mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan ADALET BAKANLIĞI TÜRKİYE CEMKURİYETİ'MEN YÜZÜNCÜ YIL Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Metris Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/4128, 8 Eylül 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4128-metris-cezaevinde-bulunan-bir-mahkumun-saglik-durumuna-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/977e5b35-89a2-4ef4-bf99-018a8315c171 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.