# Batman Çayı Havzası'ndaki sulak alanların korunmasına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/41398 - **Veren:** Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 26 Şubat 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 2 Haziran 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e0736a88-fb17-4c22-a98e-019c9f23621a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41398-batman-cayi-havzasi-ndaki-sulak-alanlarin-korunmasina-iliskin > Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol), 26 Şubat 2026 tarihinde 7/41398 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 2 Haziran 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Sulak alanlar, yeryüzünün sadece su birikintileri değil, karbon yutak alanı olmaları, biyolojik çeşitliliğin 9040'ına ev sahipliği yapmaları ve ekosistemin "böbrekleri" olarak işlev görmeleri nedeniyle yaşamın temel taşıdır. Batman Çevre Platformu tarafından 2 Şubat Dünya Sulak Alanlar Günü vesilesiyle yapılan açıklamalar, Türkiye genelinde olduğu gibi özellikle Batman Çayı Havzası'ndaki sulak alanların geri dönülmez bir yok oluş sürecine girdiğini belgelemektedir. Bilimsel veriler, sulak alanların tropik yağmur ormanlarından sonra en zengin biyolojik çeşitliliğe sahip alanlar olduğunu ancak ne yazık ki ormanlardan üç kat daha hızlı yok edildiğini ortaya koymaktadır. Batman Çayı Havzası, yanlış su politikaları, kontrolsüz baraj projeleri, suyun yönünün değiştirilmesi ve aşırı yeraltı suyu çekimi nedeniyle fiziksel bir kuşatma altındadır. Bununla birlikte, tarımsal, evsel ve endüstriyel atıkların denetimsizce havzaya deşarj edilmesi su kalitesini bozmakta, bölgedeki canlı yaşamını ve tarımsal sürdürülebilirliği tehdit etmektedir. Türkiye'nin 1971 yılında imzaladığı ve sulak alanların "akılcı kullanımını" emreden Ramsar Sözleşmesi'ne taraf olmasına rağmen, Batman'daki sazlıkların ve taşkın alanlarının yerleşim veya tarım alanı açmak amacıyla kurutulup doldurulması hem ulusal mevzuatın hem de uluslararası taahhütlerin açık bir ihlalidir. Sulak alanların kaybı, sadece bir doğa olayı değil, aynı zamanda doğrudan bir kamu güvenliği meselesidir. Doğal bir sünger vazifesi görerek aşırı yağışlarda suyu emen ve kenti sel felaketinden koruyan bu alanların yok edilmesi, Batman şehir merkezini taşkın riskine karşı savunmasız bırakmaktadır. Öte yandan, yeraltı su kaynaklarının bu alanlar aracılığıyla beslenememesi, bölgede hızla derinleşen su stresini tetiklemekte ve Batman ovasındaki tarımsal üretimi durma noktasına getirmektedir. Batman Çevre Platformu'nun "Sulak Alan Yönetim Planları şart" çağrısı, ekolojik bir lüks değil, bölgedeki vatandaşların geleceğini koruma altına alacak stratejik bir zorunluluktur. Bu bağlamda; Batman Çayı Havzası'ndaki plansız müdahalelerin durdurulması, kirlilik baskısının sona erdirilmesi ve havzanın uluslararası koruma statülerine kavuşturulması amacıyla bu denetim faaliyetinin yürütülmesi elzem hale gelmiştir. Bu bağlamda; 1. Batman Çayı Havzası ve çevresindeki sulak alanların korunması, sürdürülebilir kullanımı ve ekolojik bütünlüğünün sağlanması amacıyla Bakanlığınız tarafından hazırlanmış bir "Sulak Alan Yönetim Planı" mevcut mudur? Mevcut değilse, Batman Çevre Platformu'nun da dikkat çektiği bu planlama eksikliği ne zaman giderilecektir? 2. Batman Çayı Havzası'nda tarımsal, evsel ve endüstriyel atıklar nedeniyle oluşan su kalitesi bozulmasına yönelik son 5 yılda kaç adet saha denetimi yapılmıştır? Bu denetimler sonucunda mevzuata aykırı deşarj yaptığı tespit edilen kaç işletmeye idari yaptırım uygulanmıştır? 3. Batman'da son 10 yılda tarım alanı veya yerleşim yeri açmak amacıyla kurutulan, doldurulan veya vasfı değiştirilen sulak alan miktarı toplam kaç hektardır? Bu alanların ekosistem işlevini geri kazandırmak amacıyla bir rehabilitasyon projeniz bulunmakta mıdır? 4. Bölgedeki sulak alanları besleyen su kaynakları üzerine kurulan barajların ve suyun yönünü değiştiren müdahalelerin, havzadaki yaban hayatı ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkileri Bakanlığınızca modellenmiş midir? Canlı türlerinin 9040'ına ev sahipliği yapan bu alanlardaki tür kaybı oranı nedir? 5. Türkiye'deki 122 sulak alandan 14'ü Ramsar Alanı statüsündeyken, Batman Çayı Havzası'nın uluslararası öneme sahip bu statüye veya "Ulusal Öneme Sahip Sulak Alan" statüsüne alınması için yürütülen bir envanter çalışması var mıdır? 6. Sulak alanların doğal bir "sünger" görevi görerek taşkınları önleme kapasitesinin azalmasının, Batman kent merkezinde yarattığı sel ve taşkın riski analiz edilmiş midir? 7. Sulak alanların yok edilmesiyle artan afet risklerine karşı hangi mühendislik dışı (doğa tabanlı) çözümler planlanmaktadır? 8. Bilimsel verilerin sulak alanların ormanlardan üç kat daha hızlı yok olduğunu ortaya koyması karşısında, Batman'daki bu hızlı kaybı durdurmak amacıyla 2026 yılı yatırım programına alınan somut projeler nelerdir? 9. Havzadaki kontrolsüz ve aşırı yeraltı suyu çekimi nedeniyle Batman ovasındaki yeraltı su seviyesinde son 10 yılda kaç metrelik bir düşüş yaşanmıştır? Bu düşüşün bölgedeki tarımsal sürdürülebilirliğe ve iklim dengesine maliyeti hesaplanmış mıdır? 10. Batman Çayı Havzası Çevre Raporu hazırlığında olan yerel sivil toplum kuruluşları ve çevre platformları ile Bakanlığınız arasında veri paylaşımı ve çözüm odaklı bir iş birliği süreci işletilmekte midir? ## Bakanlığın cevabı Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği hükümlerine göre Batman ili sınırları içerisinde tescilli bir sulak alanımız bulunmamaktadır. Sulak Alan Yönetim Planları sulak alan bazında yapılmakta olup havza bazında yönetim planı yapılmamaktadır. Sulak alanların korunması ve sürdürülebilir kullanımı amacıyla hazırlanan sulak alan yönetim planlarında, alanların ekolojik karakterinin muhafazası ve iyileştirilmesine yönelik faaliyetler bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Söz konusu planlarda yer verilen uygulamalar, ağırlıklı olarak ekosistem temelli yaklaşımlar çerçevesinde kurgulanmakta olup doğal süreçlerin desteklenmesi ve ekosistem hizmetlerinin devamlılığının sağlanması esas alınmaktadır. Bu kapsamda, sulak alanların hidrolojik rejiminin korunması, biyolojik çeşitliliğin desteklenmesi ve arazi kullanım baskılarının azaltılmasına yönelik tedbirler, ilgili planlar doğrultusunda öncelikli olarak değerlendirilmektedir. Böylelikle, sulak alan ekosistemlerinin doğal işlevlerinin sürdürülmesi hedeflenmekte olup afet risklerinin azaltılmasına katkı sağlayan ekosistem hizmetlerinin devamlılığı da dolaylı olarak gözetilmektedir. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüz tarafından, Batman Çayı'nda düzenli olarak su kalitesi izleme çalışmaları yapılmaktadır. Sulak alanların korunması ve sürdürülebilir yönetimi, yürürlükte bulunan ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülmekte olup söz konusu alanların doldurulması, kurutulması veya vasıf değişikliğine konu edilmesi yasaklanmıştır. Bu kapsamda, sulak alanların mevcut ekolojik karakterinin muhafazasına yönelik izleme, denetim ve planlama faaliyetleri ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından düzenli olarak gerçekleştirilmektedir. Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği kapsamında envanter çalışmaları devam etmekte olup bu çalışmalar doğrultusunda "Ulusal Sulak Alan Envanter Bilgi Sistemi" dahilinde Batman ili sınırları içerisinde bugüne kadar 9 sulak alan tespit edilmiştir. Sulak alanlarla ilgili envanter ve tescil çalışmaları devam etmektedir. Sulak alanların ekosistem hizmetleri arasında yer alan taşkın kontrolüne katkıları, ilgili mevzuat ve planlama çalışmaları kapsamında genel bir çerçevede değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, sulak alanların doğal yapısının korunması ve işlevlerinin devamlılığının sağlanması, ilgili kurum ve kuruluşların görev ve sorumlulukları doğrultusunda ele alınmaktadır. Taşkın Yönetim Planları kapsamında, taşkın risk haritaları hazırlanmakta ve risklerin asgari seviyeye indirilmesine yönelik tedbirler belirlenmektedir. Tedbirlerin belirlenmesi çalışmaları kapsamında doğa tabanlı çözümler de değerlendirilmektedir. Söz konusu tedbirler, teknik ve ekonomik açıdan uygulanabilir bulunmaları halinde, afet risklerinin azaltılmasına yönelik tedbirler arasında önerilmektedir. Batman Çayı kenarında yer alan tarım arazileri ile Batman il merkezinde taşkın riskinin azaltılması amaçlı ıslah çalışmaları, "Batman Çayı Islahı Projesi" kapsamında yürütülmektedir. Batman ilinin mevcut içme suyu Batman Çayı alüvyonlarından karşılanmakta olup bu alandaki yer altı suyu 9-10 metre civarındadır. İlin güneydoğu kesimlerinde yayılım gösteren Lahti formasyonunda su seviyesi 25-30 metre arasında iken diğer kesimler, yer altı suyu yönünden düşük verimliliktedir. Batman ilinde yer altı suları ve kaynakların korunmasına yönelik çalışmalar; 167 sayılı "Yeraltı Suları Hakkında Kanun", "Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Hakkında Yönetmelik" ile "İçme Suyu Temin Edilen Akifer ve Kaynakların Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ" hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin). “Batman Çayı Havzası'ndaki sulak alanların korunmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/41398, 26 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41398-batman-cayi-havzasi-ndaki-sulak-alanlarin-korunmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e0736a88-fb17-4c22-a98e-019c9f23621a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.