# Şırnak ilinde maden arama ve işletme ruhsatı verilen alanlara ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/41831
- **Veren:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak)
- **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar)
- **Veriliş tarihi:** 9 Mart 2026
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 46 gün sonra, 24 Nisan 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ced95b51-55de-4f21-b491-019cd6dd4550
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41831-sirnak-ilinde-maden-arama-ve-isletme-ruhsati-verilen-alanlara-iliskin

> Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 9 Mart 2026 tarihinde 7/41831 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 46 gün sonra, 24 Nisan 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98. İçtüzüğün 96.ve 99.maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını ar? ederim 06.03.2026.

Nevroz Uysal Aslan

Şırnak ili; Cudi, Gabar ve Besta dağları başta olmak üzere biyolojik çeşitlilik açısından son derece zengin bir ekosistem barındırmaktadır. Ancak son yıllarda bölgede yürütülen enerji. madencilik ve altyapı projelerinin yoğunluğu ile kuşatılmıştır. Bu durum. doğal yaşam alanlarının parçalanması, su kaynaklarının yönünün değiştirilmesi ve ekosistem bütünlüğünün zayıflaması gibi ciddi çevresel sonuçlar doğurmaktadır.

Özellikle baraj ve hidroelektrik projeleri. akarsu rejimini değiştirmekte: vadilerdeki tarımsal üretimi. meraları ve yerel geçim kaynaklarını doğrudan etkilemektedir. Aynı havza içinde yürütülen madencilik faaliyetleri. orman alanlarının tahribatına. toprak ve su kirliliğine ve biyolojik çeşitliliğin zarar görmesine yol açabilmektedir. Bu projelerin çoğu zaman birbirinden bağımsız şekilde değerlendirilmesi ise, aynı ekosistem üzerinde oluşan kümülatif çevresel etkiyi görünmez hale getirmektedir.

Öte yandan Şırnak'ta son yıllarda özellikle kömür. petrol. taş ocağı ve benzeri madencilik faaliyetlerinin hızla yaygınlaştığı; enerji üretimi, maden arama ve işletme ruhsatlarının geniş alanları kapsayacak biçimde verildiği bilinmektedir. Nitekim Resmi Gazete'de yayımlanan kararlara göre Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın (TPAO) Şırak'ta bulunan 11 bin 671 hektar büyüklüğündeki petrol arama ruhsat sahasının süresi 16 Ocak 2028 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu tür kararlar, bölgede petrol arama ve üretim faaliyetlerinin genişlemeye devam ettiğini göstermekte; söz konusu faaliyetlerin doğal yaşam alanları. su kaynakları ve yerel geçim kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmaları da artırmaktadır. Lil 83

Bununla birlikte Şırnak'ın doğal varlıkları açısından dikkat çekici bir başka durum da barındırdığı zengin ekosistemlere rağmen il sınırları içerisinde milli park. tabiat parkı veya yaban hayatını geliştirme sahası gibi koruma statülerinin olmamasıdır. Doğal alanların korunmasına yönelik planlama eksikliği sürerken enerji ve madencilik faaliyetlerinin hızla genişlemesi, bölgedeki ekolojik dengenin geleceği açısından kamuoyunda kaygılara yol açmaktadır.

Enerji üretimi ve madencilik faaliyetlerinin ekonomik gerekçelerle yürütüldüğü ifade edilse de bu projelerin doğal varlıklar, su kaynakları ve yerel yaşam üzerindeki etkilerinin şeffaf biçimde ortaya konulması. kamu yönetiminin temel sorumluluklarından biridir. Bu kapsamda Şırnak ilinde yürütülen baraj. hidroelektrik. jeotermal ve madencilik faaliyetlerine ilişkin güncel ve kapsamlı verilerin kamuoyuna açık biçimde paylaşılması önem taşımaktadır. Bu bağlamda;

1. Şırnak ili sınırları içerisinde maden arama ve işletme ruhsatı verilen toplam alan kaç hektardır? Bu alan Şırnak il yüzölçümünün yüzde kaçına karşılık gelmektedir?

2. Şırnak'ta maden arama veya işletme ruhsatı verilen sahalar ilçe bazında hangi köy ve mezraların sınırları içerisinde yer almaktadır?

3. Şırnak'ta faaliyet yürüten maden işletmelerinin işletmeci şirketleri hangileridir? Bu şirketlerin her birine ait faaliyet türleri ve üretim kapasiteleri nedir?

4. Şırnak'ta petrol arama ve üretim faaliyetleri kapsamında TPAO'ya tahsis edilen toplam ruhsat sahası kaç adet ve kaç hektardır?

5. Şırnak'ta petrol üretimi yapılan sahalarda yürütülen faaliyetlerin orman alanları. meralar ve su kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin hazırlanmış çevresel izleme raporları var mıdır? Varsa bu raporların sonuçları nelerdir?

6. Şımak ilinde yürütülen baraj, HES, petrol ve madencilik faaliyetlerinin aynı havza üzerindeki kümülatif çevresel etkisini değerlendiren bütüncül bir bilimsel çalışma veya resmi rapor hazırlanmış mıdır?

7. Şırnak'ta son on yıl içerisinde enerji ve madencilik faaliyetleri nedeniyle ağaç kesimi yapılan toplam alan kaç hektardır?

8. Şırnak'ta son 5 yılda enerji ve madencilik faaliyetleri kapsamında ÇED olumlu kararı verilen proje sayısı kaçtır? Bu projelerin her biri hangi faaliyet türünü kapsamaktadır?

9. Şırnak'ta enerji ve madencilik faaliyetleri nedeniyle yerleşim yerlerine. tarım alanlarına veya meralara ilişkin kamulaştırma yapılmış mıdır? Yapılmış ise hangi yerleşim yerlerinde ve ne kadar alan kamulaştırılmıştır?

10. Şırnak ilinde yürütülen petrol ve madencilik faaliyetlerinin yer altı ve yer üstü su kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılan ölçüm ve izleme çalışmaları nelerdir?

11. Şırnak ili sınırları içerisinde milli park. tabiat parkı. tabiat anıtı veya yaban hayatını geliştirme sahası statüsünde korunan alan bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa bunun gerekçesi nedir?

12. Şırnak ilinde bugüne kadar milli park veya tabiat parkı ilan edilmesine yönelik

Bakanlığınıza sunulmuş bilimsel rapor. öneri veya başvuru bulunmakta mıdır?

Bulunuyorsa bunların sonuçları nelerdir?

13. Cudi Dağı. Gabar Dağı ve Besta bölgesinin biyolojik çeşitlilik açısından taşıdığı önem dikkate alındığında bu alanların koruma statüsüne alınmasına yönelik bir çalışma yürütülmüş müdür?

14. Şımak'ta son on yıl içerisinde koruma statüsüne alınması önerilen ancak reddedilen doğal alan bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bu alanlar hangileridir?

15. Şırnak'ta baraj. petrol ve madencilik faaliyetleri nedeniyle koruma statüsü verilmesi planlanan ancak bundan vazgeçilen alanlar olmuş mudur?

## Bakanlığın cevabı

Bilgilerinizi arz ederim.

Alparsj//n BAYRAKTAR

Bakan Ek: 7-41831 Esas Numaralı Önerge Cevabı (2 Sayfa) 03125464646 ETK Uzmanı 03122225760 Telefon No:(312) 546 58 80

ASLANIN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN i DÖNEM ! ESASNO CEVAPLAR il 284 | 741831

Ülkemizin herhangi bir ilinde bulunan maden ruhsat alanlarının o ilimizin yüz ölçümüne oranına ilişkin bilgiler, sürdürülebilir madencilik ilkesinin en önemli bileşeni olan Türkiye Geneli Rehabilite Edilmiş Maden Sahaları ile Madencilik Sosyal Sorumluluk Faaliyetlerinin Tespiti Projesi (TÜRMES) kapsamında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG)Y'in internet sayfasındaki "TÜRMES Bilgi Haritası" başlığı altında kamuoyuyla paylaşılmaktadır.

Bununla birlikte maden sahalarında arama ve işletme ruhsat süreçlerinden sonra ruhsat sahipleri tarafından madencilik faaliyetlerine başlanabilmesi için "işletme izni" alınması gerekmekte olup, mevcut sahaların çok küçük bir alanına tekabül eden ve fiili olarak madencilik faaliyetinin yürütüldüğü alanı ifade eden işletme izinli alanlarda faaliyete başlanabilmesi için izin alanına yönelik olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir.

Yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği söz konusu izin süreçlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına ise Bakanlığımızca müsaade edilmemekte olup, bu bağlamda tek başına arama ve/veya işletme ruhsatına sahip olunması fiili olarak madencilik faaliyetlerinin başlatılabilmesi için yeterli olmamaktadır.

Bu bilgiler ışığında; Şırnak ilimizde bulunan mevcut ruhsatlar H-A, II-B ve IV. grup madenler olup, söz konusu ruhsatların arama ve işletme ruhsatlarına göre ilçe dağılımı aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Şırnak ilimizde fiili madencilik yapılan alanların toplamının il yüz ölçümüne oranı 40,29 düzeyindedir.

P Arama Ruhsat İşletme Ruhsat ilçe Sayısı Sayısı Beytüşşebap 29 8

İdil İ 2 Merkez 28 19

Silopi 19 1 Uludere 30 26

Cizre - 4

Şırnak ilimizde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) uhdesinde bulunan 26 adet petrol arama ruhsatının toplam alanı 921.503 hektar, 2 adet petrol işletme ruhsatının alanı ise 30.119 hektardır.

Bununla birlikte yürütülen faaliyetlerin çevresel etkilerine ilişkin olarak; Türk Petrol Kanunu Uygulama Yönetmeliği (TPKUY)Y'nin 46'ncı maddesi; "Pefrol hakkı sahipleri, petrol işlemlerinin her safhasında; petrol varlığının korunması, savurganlığın önlenmesi, petrol sahalarının iyi niyetle işletilmesi iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ile çevrenin ve kültür varlıklarının korunmasına ilişkin mevzuata uygun olarak gerekli önlem ve tedbirleri almakla yükümlüdürler. İnsan sağlığını tehlikeye sokacak, doğaya, çevreye ve kültür varlıklarına zarar verecek şekilde faaliyette bulunamazlar. " hükmüne amir olup, yanı sıra 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu'nun 40'ıncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan: "Petrol hakkı sahibi ve yüklenicileri tarafindan yürütülen petrol işlemleri her safhasında Genel Müdürlük personeli tarafından izleme ve yerinde denetime tabi tutulabilir. " hükümleri gereğince, yürütülen faaliyetler hem petrol hakkı sahibi şirketlerden alınan haftalık, aylık ve yıllık raporlarla hem de mahallinde yapılan tetkiklerle yerinde izlenmekte ve denetlenmektedir.

Diğer taraftan Petrol hakkı sahibi şirketlerin sahibi oldukları ruhsat sahalarında yürüttükleri sondaj faaliyetlerine ilişkin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçleri Çevre, Şehircilik ve İklim ASLANIN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN (O DÖNEM ! ESASNO CEVAPLAR : 28-4 i 741831

Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülmekte ve yürütülecek faaliyete ilişkin etraflıca değerlendirme bu Bakanlık tarafından gerçekleştirilmektedir.

Öte yandan; Maden Kanunu'nun 7. maddesinin ikinci fıkrasında; "Özel çevre koruma bölgeleri, 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanununa göre korunan alanlar, sulak alanlar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, ormanlar, 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununa göre ilan edilen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, birinci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında kalan sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, endüstri bölgeleri, petrol, doğal gaz ve Jeotermal boru hatları gibi yatırım alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafindan Genel Müdürlüğe bildirilir." hükmü yer almaktadır.

Söz konusu mevzuat hükmü kapsamında Şırnak ilimiz sınırları içerisinde bugüne kadar MAPEG'e milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve yaban hayatını geliştirme sahası statüsünde bulunan bir özel izin alanının bildirilmediği tespit edilmiştir.

Önergede yer alan ve diğer bakanlıkların görev alanına giren hususlara ilişkin bilgilerin ilgili kurum/kuruluşlardan alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Şırnak ilinde maden arama ve işletme ruhsatı verilen alanlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/41831, 9 Mart 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41831-sirnak-ilinde-maden-arama-ve-isletme-ruhsati-verilen-alanlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ced95b51-55de-4f21-b491-019cd6dd4550

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.