# Okullarda Andımızın okutulmamasına ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/4188
- **Veren:** Yüksel Arslan (İYİ Parti, Ankara)
- **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin)
- **Veriliş tarihi:** 12 Eylül 2023
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 13 Kasım 2023)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/227b645f-76f5-40fd-8122-018a92ace1e9
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4188-okullarda-andimizin-okutulmamasina-iliskin

> Yüksel Arslan (İYİ Parti), 12 Eylül 2023 tarihinde 7/4188 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 62 gün sonra, 13 Kasım 2023).

## Önerge metni

Aşağıda belirtilen sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. maddesi gereğince saygılarımla arz ederim.

Andımız, dönemin Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip tarafından yazılmış, 10 Mayıs 1933 tarihli ve 1749-33 sayılı Milli Talim ve Terbiye Heyeti kararı ile ilk ve orta dereceli okullarda okutulmaya başlanmıştır. 1972, 1997 ve 2012 yıllarında değişikliğe uğrayan öğrenci andı, 2013 yılında tamamen kaldırılmıştır. Kaldırılma gerekçesi, pedagojik olarak ilköğretim öğrencileri için uygun olmadığı ve "Demokratikleşme" esaslarıyla ters düştüğü şeklinde olmuştur.

Andımız, kimliğini tanıma ve oluşturma sürecindeki çocuklarımızın millet olma şuuruna erişmesini, toplumsal bağlılık ve aidiyet duygularının güçlenmesini sağlamaktadır. Milli değerlerin yeni nesillere aktarılmasının pedagojik açıdan ve "Demokratikleşme" bağlamında ortaya çıkardığı problemlerin neler olduğu merak konusudur.

Devletimizin egemenliğinin güvencesi hiç şüphesiz ki büyük Türk milletidir. Türk milletinin geleceği de bugünün çocuklarıdır. Bugünün çocukları, geleceğimizin mimarları olacaktır.

Bu itibarla Andımız'ın, kendisini ve çevresini tanıma sürecini faal olarak sürdüren ilköğretim çağındaki çocuklarımız için Türk milli kimliğini benimsemek, tarih bilinci ve şuuruna erişmek, vatan ve millet sevgisini özümsemek, ilim zihniyeti ile hak ve fazilet duyguları gibi yüksek bir ahlak ve erdemler manzumesini içselleştirmek açısından çok önemli olduğu reddedilemez bir gerçektir. "Demokratikleşme" perdesiyle, etnik kimlikler üzerinden Andımız karşıtlığı oluşturma çabaları her şeyden önce aidiyetler zincirimizin en üst mertebesi olan Türk milli kimliğini ve doğrudan Türk milletini hedefe koymaktadır. Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Üyesi

Anayasa'ınızın 66'ncı maddesinin ilk fıkrası "Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk'tür." şeklindedir. Bu maddedeki Türk ifadesi, etnik bir atıf değil, devletimizin milli kimlik tanımını ve şuurunu, birlik ve beraberlik iradesini ortaya koyar.

Türk milli eğitim sisteminin amacı Türk devletine ve Türk milletine karşı ödev ve sorumluluklarının farkında olan, fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür, Türk olmakla iftihar eden vatandaşlar yetiştirmektir. Milli törenler ve bayramlarımız, Gençliğe Hitabe, Öğrenci Andı ve İstiklal Marşı gibi geçmişimize ve geleceğimize ışık tutan abide eserler; milli kimliğin meydana gelmesinde, birlik ve beraberliğin sağlam temeller üzerine inşa edilmesinde çok önemli görevler üstlenmektedir.

Bu kapsamda;

1. 2013 yılından bu yana Andımız'ın okutulmamasının, gelecek nesillerimiz üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri nelerdir?

2. Andımızın okutulduğu süre zarfında; öğrencilerimizin psikolojisini, psikososyal, bilişsel ve duygusal gelişimini etkilediğine dair örnekleri var mıdır? Var ise nelerdir? Söz konusu öğrenciler üzerinde yetişkin birey olduklarında da herhangi bir gözlem yapılmış mıdır? Yapıldı ise andımızın okutulmasının, pedagojik olarak etkisinin ne olduğu üzerine bir araştırma yapılmış mıdır? Araştırma sonucu elde edilen verilerin ibraz edilmesi talep edilmektedir.

3. Milli değerlerin yeni nesillere aktarılmasının, pedagojik açıdan ve "Demokratikleşme" bağlamında ortaya çıkardığı problemler nelerdir?

4. Etnik kimlikler üzerinden Andımız tartışmalarının başlaması neticesinde getirilen yasağın, Anayasamızda yer alan bağlayıcı hükümlere ve vatandaşlık tanımına yönelik karşıtlığın bir sonucu olduğu yönündeki kamuoyunda oluşan genel kabulü dikkate alacak olursak; "Türk" adına yapılan saldırılar karşısında bakanlığınız nezdinde milli kimlik bilincini güçlendirmek adına ne tür faaliyetler yürütülmektedir?

## Bakanlığın cevabı

215471 ELM

b) 03.10.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1292611 sayılı yazınız.

c) 11.10.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1301565 sayılı yazınız.

Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen Ankara Milletvekili Yüksel ARSLAN'ın 7/4188, Trabzon Milletvekili Sibel SUİÇMEZ'in 7/4625, Muğla Milletvekili Selçuk ÖZDAĞ'ın 7/5117, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA DEMİR'in 7/5120, Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'nın 7/5121, Antalya Milletvekili Serap YAZICI ÖZBUDUN'un 7/5122 ve Adana Milletvekili Ayhan BARUT'un 7/5127 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.

Milli Eğitim Bakanı

Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında uygulanmakta olan öğretim programları ile programlara yönelik hazırlanan tüm materyaller, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak hazırlanmaktadır.

Uygulanan öğretim programlarında üzerinde önemle durulan konulardan biri de milli kimlik bilincini kazandırmak ve güçlendirmektir. Bu bağlamda ilkokullarda ve ortaokullarda okutulan ders kitapları ile öğretim materyallerinde milli kimlik bilincini kazandırmaya ve güçlendirmeye yönelik konu anlatımları ve etkinliklere yer verilmektedir.

İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesinde yer alan derslerin öğretim programları ile öğrencilerin milli ve manevi değerleri kazanması hedeflenmektedir. Bu bağlamda; İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesinde yer alan derslerin öğretim programlarında genel ve özel amaçlar yer almaktadır (Milli, manevi ve insani değerleri yaşantısal hâle getirir. Ülkesini sever, tarihi ve kültürel değerlerini yaşatmaya istekli olur vb.) Öğretim Programında yer alan genel ve özel amaçların karşılığı olan kazanımlar ile milli kimlik bilincini kazandırmaya ve güçlendirmeye yöneliktir.

Hayat Bilgisi, Türkçe, İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi, Sosyal Bilgiler, Müzik, Görsel Sanatlar vb. derslerinin tema ve ünitelerinde kazanımlarla milli ve manevi değerlere vurgu yapılarak milli kimlik bilincinin güçlenmesi sağlanmaktadır. Ders kitaplarında ve yardımcı materyallerde milli kimlik bilincini kazandırmaya ve güçlendirmeye yönelik konu anlatımlarına, etkinliklere ve görsellere yer verilmektedir.

Ayrıca, İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesinde yer alan derslerin öğretim programlarında yer alan "Değerler" ve "Yetkinlikler" ile milli ve manevi değerlerimize vurgu yapılmaktadır.

Öğretim programlarımız; öğrencilerimizin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak vatanını ve milletini seven, haklarını bilen ve kullanan, sorumluluklarını yerine getiren, milli bilince sahip, milli, manevi ve evrensel değerleri benimseyen birer vatandaş olarak yetişmeleri temel hedefi kapsamında geliştirilmiştir.

Bu doğrultuda uygulanmakta olan öğretim programlarımız aracılığı ile tüm öğrencilerimizin milli ve manevi kimliklerinin inşası için gerekli içerik, çeşitli disiplinler özelinde öğretim programlarımızda doğrudan ve dolaylı olarak yer almaktadır. Örneğin: Beden Eğitimi ve Oyun Dersi Öğretim Programı'nda "BO423.4 Uluslararası müsabakalarda başarılı olmuş Türk sporcularını araştırır." kazanımı, Görsel Sanatlar Dersi Öğretim Programı'nda "Tarihi süreç içerisinde Türk toplumunda ve kültüründe ortaya konulan sanat eserlerini ve sanatçıları incelemeleri," amacının yanı sıra "G.2.2.1. Türk kültürüne ait mimari elemanları açıklar. G.2.2.3. Geleneksel Türk sanatlarından örnekler verir." kazanımları, Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı'nda "HB.1.1.6. Bayrak töreninde nasıl davranması gerektiğini kavrar. Türk bayrağına ve İstiklâl Marşı'na saygı gösterilmesi gerektiği üzerinde durulur. HB.2.5.2. Türk bayrağının ve İstiklâl Marşı'nın vatanı ve milleti için önemini fark eder." kazanımları, Müzik Dersi Öğretim Programı'nda "Mü.6.D.4. Türk müziği kültürünü tanır. Mü.8.4.8. Türk kültürüne ait müzikleri dinler." kazanımları, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda "Türk kültürünü ve tarihini oluşturan temel öge ve süreçleri kavrayarak milli bilincin oluşmasını sağlayan kültürel mirasın korunması ve geliştirilmesi gerektiğini kabul etmeleri," amacı ile "SB.6.2.1. Orta Asya 'da kurulan ilk Türk Strateji Geliştirme Başkanlığı devletlerinin coğrafi, siyasal, ekonomik ve kültürel özelliklerine ilişkin çıkarımlarda bulunur. SB.6.6.5. Türkiye Cumhuriyeti'nin etkin bir vatandaşı olarak hak ve sorumluluklarının anayasal güvence altında olduğunu açıklar. SB.7.6.3. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin temel niteliklerini toplumsal hayattaki uygulamalarla ilişkilendirir." kazanımları, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi Öğretim Programı'nda "Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak vatanını ve milletini seven, haklarını bilen ve kullanan, sorumluluklarını yerine getiren, milli bilince sahip, milli manevi ve evrensel değerleri benimseyen birer vatandaş olarak yetişmeleri; Türk milletinin bir mensubu ve insanlığın bir parçası olduğu bilincini taşıyarak Türkiye'yi ve dünyayı ilgilendiren konulara duyarlılık göstermeleri; Milli ve dini bayramlar, mahalli kurtuluş ve kutlama günleri, önemli olaylar, belirli gün ve haftalardan yararlanılarak öğrencilerin tarihsel duyarlılıkları ile Türk milletine, Türk devletine, Türk vatanına ve Türk bayrağına sevgi, saygı ve takdir duyguları geliştirilmelidir. Öğretmen, öğrencilerin milli, manevi ve evrensel değerlerini pekiştirmeli; milli, üniter, çağdaş, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı görev ve sorumluluklarını yerine getirmeleri konusunda onlara rol model/yol gösterici olmalıdır." amaç ve dikkat edilmesi gereken hususları ile "İTA.8.3.4. Türk milletinin milli birlik, beraberlik ve dayanışmasının bir örneği olarak Tekalif-i Milliye Emirleri doğrultusunda yapılan uygulamaları analiz eder." kazanımı yer almaktadır. Bununla birlikte Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda ders kitabına alınacak metinlerin nitelikleri başlığında "Ders kitaplarına alanda yaygın olarak kabul görmüş yazar ve eserlerden, edebi ve kültürel değer taşıyan metinler alınmalıdır. Türk cumhuriyetleri ve Balkan Türkleri edebiyatlarından eserlere yer verilmelidir." uyarısının

"yanında "73.416. Yazdıklarında yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanır." kazanımı, Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Dersi Öğretim Programı'nda "Türk tarihini ve Türk kültürünü oluşturan temel öge ve süreçleri kavrayarak tarihi ve kültürel mirasın korunması ve geliştirilmesinde sorumluluk almaları; Cumhuriyet Dönemi'nde meydana gelen siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik faaliyetlerin Türk kültür ve medeniyet tarihine katkılarını kavramaları" amaçları ile "1.1. İlk Türk devletlerinde devlet yönetim anlayışını açıklar. 1.2. İlk Türk devletlerinin teşkilat yapısını kavrar. 2.1. İlk Türk devletlerinde toplumsal yapının temel özelliklerini açıklar. 3.1. İlk Türk devletleri dönemi eğitim ve bilim faaliyetlerini açıklar. 6.1. İlk Türk devletlerinde yaşam biçiminin sanata etkilerini açıklar." kazanımları, Türk Dünyası Coğrafyası Dersi Öğretim Programı'nda "7.4.1. İpek Yolu'nun oluşmasında ve gelişmesinde Türk medeniyetinin rolünü değerlendirir. 1.5.3. Yaşadığı çevrede Türk dünyası için özel önem taşıyan doğal, tarihi ve kültürel miras unsurlarının tanıtılmasına dair projeler oluşturur.", Ortak Türk Tarihi Dersi Öğretim Programı'nda "7.1. Türk topluluklarının Dünya tarihindeki yerini açıklar. 1.2. Türk adının anlamını ve etimolojisini örneklerle açıklar. 1.3.3.1. Kök Türk Devleti'nin kuruluş ve siyasi gelişim sürecini açıklar. 1.4. Türk Kağanlıkları döneminde sosyal, ekonomik ve kültürel hayatı analiz eder.", Ortak Türk Edebiyatı Dersi Öğretim Programı'nda ise "7.2.7. Eski Türk devletlerine Git ilk yazılı eserlerin özelliklerini açıklar. 1.2.2. İslami Dönem Türk Edebiyatı'na ait eserlerin özelliklerini açıklar. 1.2.3. Balkan Türkleri edebiyatının genel özelliklerini açıklar." kazanımları yer almaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Yüksel Arslan (İYİ Parti, Ankara). “Okullarda Andımızın okutulmamasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/4188, 12 Eylül 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4188-okullarda-andimizin-okutulmamasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/227b645f-76f5-40fd-8122-018a92ace1e9

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.