# İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna belgegeçer yoluyla yapılan başvurulara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/43179 - **Veren:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak) - **Muhatap:** Başkan Numan KURTULMUŞ - **Veriliş tarihi:** 30 Mart 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 4 Mayıs 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8dc1b6df-c72f-4bd3-a2f7-019d43309af7 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43179-insan-haklarini-inceleme-komisyonuna-belgegecer-yoluyla-yapilan-basvurulara-iliskin > Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 30 Mart 2026 tarihinde 7/43179 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Başkan Numan KURTULMUŞ. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 4 Mayıs 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Sayın Numan KURTULMUŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince vazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim 30.03.2026. Nevroz UYSAL ASLAN Şırnak Milletvekili İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yönelik hak ihlali başvurularının. özellikle belgegeçer yoluyla yapılan iletimlerde muhatabına ulaştırılmadığı: başvuru sahiplerine Komisyonun faks hattının kapalı olduğu bilgisinin verildiği yönünde tarafımıza çok sayıda bildirim ulaşmaktadır. Yurttaşlar. sivil toplum kuruluşları. hukuk örgütleri ve hak ihlaline maruz kalan veya ihlale tanıklık eden kişiler tarafından Komisyona iletilmek istenen başvuruların da aynı akamete uğradığı ifade edilmektedir. Bunun yanında. tarafımıza edinilen bilgilere göre. söz konusu durumun bir sistem değişikliği nedeniyle ortaya çıktığı belirtilmekte; ancak bu değişiklik sonrasında başvuruların hangi yöntemle, hangi teknik usulle ve hangi iletişim kanalı üzerinden yapılacağına ilişkin kamuoyuna. başvuru sahiplerine veya ilgili kurumlara açık. anlaşılır ve erişilebilir herhangi bir bilgilendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle. mevcut başvuru yolunun fiilen devre dışı bırakıldığı bilgisi verilmekte: ancak yerine geçen yöntem açıklanmamaktadır. Bu | durum. başvuru hakkını yalnızca güçleştirmemekte, fiilen kullanılamaz hale getirmektedir. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna erişim kanalının fiilen kapanması. Anayasal başvuru | hakkının zedelenmesi. insan hakları ihlallerinin Meclis denetimine taşınmasının engellenmesi ve Komisyonun görev alanına giren çok sayıda konuda başvuruların görünmez hale gelmesi sonucunu doğurmaktadır. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, insan haklarının ihlal edildiğine dair başvuruları incelemek veya gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmekle görevli bir parlamenter denetim mekanizmasıdır. Bu işlevin etkili şekilde yerine getirilebilmesi. yurttaşların ve kurumların Komisyona fiilen erişebilmesine bağlıdır. Başvuruların kabul edilmediği. iletilmediği veya başvuru kanalının fiilen işletilmediği bir durumda. yalnız bireysel hak arama özgürlüğü değil. Meclisin insan hakları alanındaki denetim fonksivonu da zavıllatılmış olmaktadır. Bu bağlamda; İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun resmi iletişim bilgilerinde yer alan belgegeçer hattı halen aktif ve kesintisiz biçimde çalışmakta mıdır? Son 2 ayda faks yoluyla komisyonca kaç başvuru alınmıştır? Komisyona yönelik belgegeçer hattında veya başvuruların kabul usulünde herhangi bir sistem değişikliği yapılmış mıdır? Yapılmış ise bu değişiklik hangi tarihte. hangi gerekçeyle ve hangi idari işlem doğrultusunda yürürlüğe konulmuştur? Söz konusu sistem değişikliği sonrasında. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna başvuruların hangi yöntemle ve hangi teknik usulle yapılacağına ilişkin neden kamuoyuna açık bir duyuru yapılmamıştır? Sistem değişikliği sonrasında yurttaşların. sivil toplum kuruluşlarının. hukuk örgütlerinin ve diğer başvuru sahiplerinin Komisyona doğrudan başvuru yapabilmesi için hangi alternatif başvuru kanalları tanımlanmıştır? Bu alternatif başvuru yolları hangi tarihte ilan edilmiş. hangi platformlarda yayımlanmış ve başvuru sahiplerinin bilgisine nasıl sunulmuştur? İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna belgegeçer yoluyla yapılan başvuruların ulaşıp ulaşmadığını teyit eden. kayıt altına alan ve gerektiğinde geriye dönük denetime imkan veren bir sistem bulunmakta mıdır? Komisyona yapılan başvurular bakımından. başvurunun alındığı tarih. havale edildiği tarih. işleme konulduğu tarih ve başvuru sahibine bilgi verildiği tarih ayrı ayrı kayıt altına alınmakta mıdır? Komisyonun resmi TBMM sayfasında elektronik posta voluyla yapılan başvuruların işleme alınmadığı belirtilirken. belgegeçer hattının da fiülen işlememesi halinde yurttaşların ve kurumların Komisyona hızlı ve doğrudan başvuru yapabileceği etkili kanal hangisidir? vi y 3179 10. Belgegeçer hattının çalışmaması ya da başvuruların iletilmemesi nedeniyle hak ihlali başvurularının Komisyona ulaşmadığı tespit edilmiş midir? Edildiyse bunların sayısı ve konu başlıkları nelerdir? 11. Başvuruların Komisyona ulaşmaması nedeniyle. Komisyonun görev alanına giren işkence ve kötü muamele iddiaları. ifade özgürlüğü ihlalleri. ayrımcılık. toplantı ve gösteri hakkı ihlalleri. çocuk hakları. kadın hakları. cezaevi uygulamaları ve diğer insan hakları ihlalleri bakımından inceleme başlatılamayan dosya bulunmakta mıdır? 12. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna gönderilen başvuruların muhatabına ulaştırılmaması veya geciktirilmesi nedeniyle herhangi bir idari inceleme yapılmış mıdır? 13. Komisyona yöneltilen başvuruların erişilebilir. doğrulanabilir ve kesintisiz biçimde alınabilmesi için belgegeçer hattının yanında güvenli dijital başvuru. çevrimiçi kavıt ve başvuru teyit sistemi kurulmasına ilişkin bir çalışma bulunmakta mıdır? 14. Son bir yıl içinde Komisyona yapılan toplam başvuru sayısı nedir? Bu başvuruların konu başlıklarına göre dağılımı nasıldır? 15. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna erişim kanallarının fiilen işlememesi nedenivle yurttaşların başvuru hakkının zarar görmemesi için TBMM Başkanlığı tarafından hangi acil tedbirler alınacaktır? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 01.04.2026 tarihli ve E-43452547-180.03-1827804 sayılı yazınız. Şırnak Milletvekili Sayın Nevroz UYSAL ASLAN"ın Komisyonumuz çalışmalarına ilişkin önergesinde yer alan soruları ekte cevaplandırılmıştır. Bilgilerinize arz ederim. Derya YANI Osmaniye Milleti Komisyon Ba İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, Türkiye Büyük Millet Meclisi 18. Yasama Döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisinde temsil edilen tüm siyasi partilerden milletvekillerinin imzalarını içeren kanun teklifinin 5/12/1990 tarih ve 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu olarak kanunlaşması ile kurulmuştur. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, ülkemizde insan haklarının ulusal düzeyde korunması amacıyla kurulan ilk ulusal insan haklarını koruma mekanizmasıdır. Dünyada ve ülkemizde insan haklarına saygı, bu konudaki gelişmelerin izlenmesi suretiyle uygulamaların bu gelişmelere uyumunun sağlanması ve başvuruların incelenmesi amacıyla kurulan İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, Kuruluş Kanunu uyarınca insan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvuruları incelemek veya gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek ile görevlendirilmiş olup Komisyonumuz, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca havale olunan başvurular ile ilgili konuları incelemekte ve başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlem hakkında başvuru sahibine en geç altmış gün içinde bilgi vermektedir. Komisyonumuz çalışmalarını Kuruluş Kanunu ile bu Kanun'da sarahat olmayan hallerde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca gerçekleştirmektedir. TBMM İçtüzüğü hükümleri, Komisyonumuzun çalışma usul ve esaslarına uygun düşecek şekilde kıyasen uygulanmaktadır. Komisyonumuza yapılan başvurular esas itibarıyla EBYS üzerinden Kurumlar aracılığıyla veya ıslak imzalı olarak yapılmakta olup bireylerin Komisyonumuza erişebilmelerini kolaylaştırmak adına belgegeçer kullanılmaktadır. Temel hak ve özgürlüklerinden herhangi birinin ihlal edildiğine inanan her birey mektup ve belgegeçerle Komisyona başvurabilir. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilen dilekçelerde dilekçe sahibinin adı-soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması şartları aranmaktadır. Bu şartları taşımayan şablon niteliğindeki başvurular işleme alınamamaktadır. Aynı Kanun hükümlerine göre, yukarıdaki şekil şartlarını taşımayan dilekçelerle, belli bir konuyu ihtiva etmeyenler ve yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olanlar incelenemezler. Şo, Telefon 2(312) 42063 70-71 Belgegeçer: (312) 420 24 92 Ünvan ©: Yasama Uzmanı e-posta < insanhaklarikom(ğtbmm.gov.tr Telefon :(312)420 5396 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Komisyonumuzun parlamenter denetim yetkisi kapsamında görevli ve yetkili olduğu başvuru yoluna ilişkin olarak Komisyonumuzun kamu hukuku anlamında bir "idare" olmaması ve bu hususta yetkilendirildiğine dair Kuruluş Kanunu veya TBMM İçtüzüğü'nde bir hüküm bulunmaması nedeniyle idari işlem yapmak suretiyle bir uygulama değişikliğine gidilmesini mümkün değildir. Komisyonumuzun çalışmaları, adı geçen mevzuat hükümleri, Komisyonumuzun Çalışma Rehberleri ve Meclis uygulamaları ile Komisyon kararları neticesinde şekillenmektedir. Komisyonumuz tarafından belgegeçer uygulamamızda herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Belgegeçer üzerinden yapılan başvurular, her başvuru gibi, başvuru şartlarını taşıyıp taşımadıkları ile işleme alınıp alınmayacakları hususunda incelemeye tabi tutulmakta ve arşivlenmektedir. İşleme alınması değerlendirilen, eksik bilgi, evrak ya da belge içermeyen başvurular ve Komisyonumuza posta yoluyla veya doğrudan yapılan başvurular başvurunun teslim alındığı, işleme alındığı, ilgili kişi ve/veya kuruma havale edildiği tarih bilgisi işlenerek kayıt altına alınmaktadır. Belgegeçer hattımızın çalışmadığına dair Komisyonumuza yapılan yazılı bir şikayet veya başvuru bulunmamaktadır. Zira, Komisyonumuzun belgegeçer hattı çalışır durumdadır. Yapılan incelemede son iki ay içerisinde Komisyonumuza belgegeçer üzerinden 57 belge iletildiği görülmüştür. Komisyonumuz tarafından insan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili olarak inceleme başlatılmayan bir başvuru bulunmamakta olup işleme alınması uygun görülen her başvuru için gerekli görülen işlemler yerine getirilmektedir. Komisyonumuza 31.03.2025-3 1.03.2026 döneminde yapılan başvuru sayısı 4256'dır. Başvuru konularına ilişkin tablo aşağıdaki gibidir. i 31.03.2025 — 31.03.2026. Tarihleri Arasında Gelen Başvuruların Konularına Göre Dağılımı! Cezaevleri Sorunları i 3164 Yargıya İlişkin Sorunlar 566 Yasal Düzenleme Talebi 185 Yerinde İnceleme Talebi 220 Kolluk Uygulamaları 69 Yardım Talebi 26 Yabancıların Sorunları 9 ! Bir başvuru birden çok konuyu içerebilmektedir. S000, Telefon :(312)42063 70-71 Belgegeçer: (312) 420 24 92 Ünvan © ; Yasama Uzmani İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Memur Sorunları 15 İşçi Sorunları 6 Engelli Sorunları 10 Gayrimenkul Sorunları 8 Komisyonun Girişimde Bulunması Talebi 5 Üniversite ve YÖK Sorunları 5 Terör Kaynaklı Sorunlar 3 Kayıp Vakaları 4 Adalet Bakanlığı Hizmetleri 132 Bilişim Hizmetleri 2 Cumhurbaşkanlığı Hizmetleri 2 İçişleri Hizmetleri, |. 8 İHİK Komisyon Hizmetleri 165 Sağlık Hizmetleri 19 Sosyal Hizmetler 21 Yurtdışında Yaşayan Türklerin Sorunları 6 Diğer Sorunlar 94 Komisyonumuza başvuruların büyük bir çoğunluğunun Adalet Bakanlığı aracılığıyla | EBYS üzerinden ve milletvekillerimiz tarafından yapılması ile Dilekçe Komisyonunun edilekçe sistemi üzerinden başvuru kabul edebilmesi nedeniyle mevcut durumda yeni bir dijital başvuru sisteminin oluşturulmasına gerek bulunmadığı değerlendirilmektedir. 5002 Telefon :(312)42063 70-71 Belgegeçer: (312) 420 24 92 Ünvan © : Yasama Uzmanı e-posta - insanhaklarikom(ğibmm.gov.tr Telefon o :(112)420 5396 --- **Kaynak gösterme:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna belgegeçer yoluyla yapılan başvurulara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/43179, 30 Mart 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43179-insan-haklarini-inceleme-komisyonuna-belgegecer-yoluyla-yapilan-basvurulara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8dc1b6df-c72f-4bd3-a2f7-019d43309af7 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.