# Kayıt dışı döviz ve altın alım satımı işlemlerinin engellenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/43242 - **Veren:** Elif Esen (Yeni Yol, İstanbul) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 9 Nisan 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 11 Haziran 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3f75ce35-82ec-4345-85da-019d7779394e - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43242-kayit-disi-doviz-ve-altin-alim-satimi-islemlerinin-engellenmesi-icin-yapilan-calismalara-i > Elif Esen (Yeni Yol), 9 Nisan 2026 tarihinde 7/43242 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 11 Haziran 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Türkiye'de kayıt dışı ekonomi, yolsuzluk, kara para ve diğer mali suçlar, diğer suç türlerine de kaynak oluşturmakta ve adeta suçu beslemektedir. Bu alanda da kayıt dışı işlem yapabilen kuyumcular ve döviz büroları sistemde önemli bir yere sahiptir. Ekonomideki bu kara delik yani kayıt dışı işlemler, mücadelesi etkin yapılmadığı sürece kara paranın beslediği suç odakları var olmaya devam edecektir. Kayda girmeyen döviz ve altın alım satım işlemleri, MASAK sistemlerinde görünmemekte ve dolayısıyla da devletin tüm vergilendirme işlemlerinden muaf olmaktadır. Tüm Yetkili Müesseseler ve Döviz Büroları Derneği başkanının açıklamasına göre; ülke genelinde faaliyet izni olan sadece 1.018 döviz bürosu bulunmasına rağmen 5.000 işletmenin yetkisiz döviz alım satımı yaptığı tahmin edilmektedir. Buna ilaveten 40.000 kuyumcu işletmesinin de bir kısmının döviz bürosu gibi işlem yaptığı tahmin edilmektedir. Bu aynı zamanda önemli miktarda işlemin kayıt dışı olması anlamına gelmektedir. Ancak asıl korkutucu olan, buradan beslendiği tahmin edilen suç gelirlerinin bu bürolarda hiçbir kimlik tespiti yapılmadan emanetçi usulüyle işlem yapılabilmesidir. MASAK'ın faaliyet raporlarına bakıldığında, toplamda yarım milyonu aşan şüpheli işlem bildiriminin neredeyse tamamı bankalar ve dijital ödeme kuruluşları ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden gelmektedir. 2023 yılında toplam 601.555 şüpheli işlem bildiriminde bulunulmuşken bunun 432.499'unu bankalar, 102.776'sını ödeme kuruluşları yapmıştır. Türkiye'deki on binlerce yetkili ve yetkisiz döviz bürosu ise yıl boyunca sadece 76, kuyumcular ise sadece 683 bildirimde bulunmuştur. TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara Bu çerçevede; Son | yıl içinde kaç döviz bürosu ve kuyumcu denetime tabi olmuştur? Yapılan denetimlerde evrak denetimi yanı sıra fiili kasa sayımı, gizli müşteri gibi yöntemler de kullanılmakta mıdır? Mali değeri yoktur" belgesi düzenleyen işletmelere ne tür yaptırımlar uygulanmaktadır? Uygulanan idari yaptırımların sayısı ve tutarı nedir2 Mükerrer işlemlere dair etki analizi bulunmakta mıdır? Döviz alım satım ve transfer işlemlerinde ve kayıtdışılığı önlemek amacıyla son 1 yıl içinde kaç kayıtdışı işletme kayıt altına alınmıştır? Bu konuyla ilgili ne tür tedbirler alınması planlanmaktadır? Bu işlemler nedeniyle oluşan tahmini vergi kaybı toplamı ne kadardır? TBMM Hakla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara ## Bakanlığın cevabı İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Elif ESEN'e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir. Bilgilerini ve gereğini arz ederim. 7/43242 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Sayın Elif ESEN, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. Bakanlığımızca 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun kapsamında yetkisiz döviz alım satımı faaliyetleriyle mücadele için denetimler gerçekleştirilmekte olup, yetkisiz döviz alım satımı ile mücadele çerçevesinde gelen ihbarlar titizlikle değerlendirilmekte ve adresi tespit edilebilen tüm ihbarlar muhakkak denetim ile sonuçlandırılmaktadır. İhbarların yanı sıra, Bakanlık araştırmaları kapsamında planlı denetim programları her yıl düzenli olarak uygulanmaktadır. Bu kapsamda, son 1 yıl içinde yetkisiz döviz alım satımı kapsamında şüpheli 1.159 iş yeri fiziki olarak denetlenmiş olup, bunların 425'i kuyumculuk işletmesidir. Bununla birlikte, 01.01.2025 tarihinden itibaren 144 adet yetkili müessese Bakanlığımız tarafından incelemeye alınmıştır. Söz konusu incelemeler; evrak ve dijital kayıtların incelenmesi, fiili kasa sayımı, iş yerinde denetim ve kamera kayıtlarının incelenmesi ile iş yeri çalışanları, yöneticileri, ortakları ve müşterileri ile yapılan görüşmeler gibi çeşitli yöntemler ile kapsamlı bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Diğer taraftan, yetkisiz döviz alım satımı ile mücadele kapsamında "mali değeri yoktur" belgesi düzenleyen işletmelere yönelik olarak, 1567 sayılı Kanun'da yetkisiz döviz alım satım faaliyeti yürüten kişiler hakkında, iş yerlerinin faaliyetlerinin geçici veya sürekli olarak durdurulması ile savcılıklarca idari para cezası uygulanması şeklinde iki farklı yaptırım öngörülmüştür. Bu kapsamda, anılan Kanun hükümlerinin yürürlüğe girdiği 2018 yılından bugüne kadar toplam 3.410 iş yeri denetlenmiş, bu iş yerlerinin 868'inde yetkisiz döviz alım satımı tespit edilmiştir. Öte yandan, kambiyo mevzuatında belirtilen yetkili müesseseler, kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar ile bu işlemlere aracılık edenler; 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ile belirlenen yükümlülerden olup, Bakanlığımız tarafından, aklama ve terörün finansmanıyla mücadelede önleyici tedbirlerin alınmasını sağlayan yükümlülüklerin söz konusu yükümlüler tarafından yerine getirilip getirilmediği risk bazlı, detaylı, etkin ve verimli bir biçimde denetlenmektedir. Yapılan denetim ve incelemelerde, yukarıda sayılan yükümlülerin; müşterinin kimlik tespiti dahil ayrıntılı bir biçimde tanınmasına yönelik yükümlülüğü ile şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğü de dahil olmak üzere tüm yükümlülüklere uyum durumu yerinde denetlenmektedir. Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4 Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Elif Esen (Yeni Yol, İstanbul). “Kayıt dışı döviz ve altın alım satımı işlemlerinin engellenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/43242, 9 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43242-kayit-disi-doviz-ve-altin-alim-satimi-islemlerinin-engellenmesi-icin-yapilan-calismalara-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3f75ce35-82ec-4345-85da-019d7779394e Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.