# Mardin'in Mazıdağı ilçesinde faaliyet gösteren maden ocaklarının çevresel etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/43449 - **Veren:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 15 Nisan 2026 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 134 gün sonra, 27 Ağustos 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9ba48217-9da2-4a82-bc78-019d92917e67 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43449-mardin-in-mazidagi-ilcesinde-faaliyet-gosteren-maden-ocaklarinin-cevresel-etkilerine-ilisk > Beritan Güneş Altın (DEM Parti), 15 Nisan 2026 tarihinde 7/43449 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 134 gün sonra, 27 Ağustos 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Mardin ili Mazıdağı ilçesinde faaliyet yürüten Eti Bakır A.Ş. tesisleri, gün ifibariyle bir kompleks içerisinde faaliyetlerini sürdürmekte ve maden ocakları, gübre tesisi, sülfürik asit ve fosforik asit üniteleri, metal geri kazanım tesisi, alçıtaşı depolama alanları ve güneş enerji santralini kapsamaktadır. Tesis, uzun süredir bölge halkının yaşam alanlarını, su varlıklarını, tarım alanlarını ve ekolojik dengeyi tahrip eden halk sağlığını ciddi düzeyde tehdit eden bir sürecin merkezinde yer almaktadır. Yeraltı su seviyesinin birkaç yıl içerisinde %60'a varan oranlarda düşmesi, atık sularda yasal sınırların onlarca kat üzerinde kirlilik tespit edilmesi ve hava kirliliğine bağlı yaşam koşullarının ağırlaşması, bu faaliyetlerin denetimden yoksunluğunu ve doğa üzerinde sebep olduğu tahribatı net şekilde göstermektedir. Ciddi düzeyde ağır sonuçlar doğuran ve daha ciddi sonuçlara da gebe olan mevcut tesisin faaliyetlerine ilişkin herhangi bir bütüncül iyileştirme ve denetim mekanizması işletilmezken, aynı sahaya üç yeni tesisin daha kurulmak istenmesi, söz konusu tahribatın katlanarak artacağı anlamına gelmektedir. İlgili yeni projelere dair ÇED süreçlerinin tek tek ele alınarak bütüncül değerlendirmeden azade kılınması, toplam ve çarpan etkilerinin sistematik biçimde göz ardı edilmesi de sürecin şeffaflıktan ve bilimsel ilkelerden yoksun ilerletildiğinin kanıtı niteliğindedir. Mardin Ekoloji Derneği'nin Nisan 2026 tarihli ilgili raporunda da belirtildiği üzere, Mazıdağı'nda yıllardır, "kalkınma" adı altında ekolojik ilkeler yok sayılmaktadır. Mevcut tahribatların onarılmadığı, su varlıklarının korunmadığı ve halkın karar süreçlerine dahil edilmediği bir durumda, yeni tesislerin açılmasının, ekolojik yıkımın katlanarak büyümesine ve sırasıyla Mazıdağı'nın, Mardin'in ve tüm Mezopotamyanın etkilenmesine sebep olacağı açıktır. Bu bağlamda; 1. Mazıdağı ilçesi ve çevresinde Bakanlığınızca son 10 yıl içerisinde gerçekleştirilen yeraltı suyu izleme ve ölçüm çalışmaları nelerdir? Bu çalışmaların sonuçları yıllara göre nasıl bir değişim göstermektedir? 2. Bölgede tarımsal sulamada kullanılan yerüstü ve yeraltı su kaynaklarında kalite düşüşü tespit edilmiş midir? Tespit edildi ise hangi parametrelerde (ağır metal, sülfat, nitrat vb.) bozulma görülmüştür? 3. Tarımsal sulama amaçlı kullanılan su kaynaklarının sanayi faaliyetlerinden etkilenme düzeyine ilişkin Bakanlığınızın yürüttüğü bir bağımsız analiz veya risk değerlendirmesi mevcut mudur? 4. Bölgede toprak sağlığı (organik madde oranı, tuzluluk, ağır metal birikimi vb.) üzerine yapılmış güncel tarımsal toprak analizleri bulunmakta mıdır? Varsa sonuçları nelerdir? 5. Mazıdağı ve çevresinde tarımsal üretim deseninde son 10 yılda meydana gelen değişimlerin (ürün çeşitliliği, verim kaybı, ekim alanı daralması) temel nedenleri Bakanlığınızca analiz edilmiş midir? 6. 2011-2016 tarihleri arasında Mazıdağı genelinde yapılan hayvancılık parametresi nedir? Kentteki küçükbaş ve büyükbaş hayvan sayısındaki değişim yıllara göre hangi yönlüdür? 7. Bölgede çiftçilerin sulama suyu temininde yaşadığı zorluklara ilişkin Bakanlığınıza ulaşmış resmi şikâyet veya başvuru sayısı kaçtır? Bu başvuruların içerikleri nelerdir? 8. Tarım alanlarının sanayi ve madencilik faaliyetlerinden etkilenme riskine karşı Bakanlığınızın uyguladığı koruma veya tampon bölge mekanizmaları var mıdır? 9. Mazıdağı ve çevresinde su kaynakları ile tarım alanlarının korunmasına yönelik olarak Bakanlığınızın kısa, orta ve uzun vadeli planlaması nedir? ## Bakanlığın cevabı Mardin ilinde 19 adet yüzey (yer üstü suları) 6 adet yer altı olmak üzere toplam 25 adet numune alım istasyonu bulunmaktadır. Mazıdağı'na ait yapılan incelemelerde, beslenim-boşalım ilişkisine bağlı olarak yeraltı su seviyesi değişkenlik göstermektedir. Numuneler 3 aylık periyotlarla alınıp analiz edilmekte olup Nitrat, toplam azot, ortofosfat ve toplam fosfor analizleri yapılmaktadır. Söz konusu alanda yerüstü su kalitesi izleme noktası bulunmamaktadır. Ayrıca, yeraltı su kalitesi açısından 2 dönem izleme yapılmış olup içme, kullanma ve sulama suyu kalitesi açısından olumsuz bir durum tespit edilmemiştir. Yıl ve il bazında büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayıları, çayır ve mera arazilerine ilişkin veriler düzenli olarak Türkiye İstatistik Kurumunun kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Bakanlığımızca Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği kapsamında su kaynaklarının tarımsal faaliyetlerden kaynaklı kirliliğe karşı korunması amacıyla çalışmalar yürütülmektedir. 12.10.2025 tarihli ve 33045 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Nitrata Hassas Bölgelerin Belirlenmesi, Çevre Dostu Tarımsal Uygulamalar ve Nitrat Eylem Planının Uygulanması, İzlenmesi ve Raporlanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında ülke genelinde belirlenen nitrata hassas bölgeler ilan edilmiş ve bu bölgelerde tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan kirliliği önlemeye yönelik tedbirleri içeren Nitrat Eylem Planı uygulanmaya başlanmıştır. Bakanlığımızca iklim değişikliği ve kuraklığın su kaynaklarına etkilerini azaltmaya yönelik olarak; nehir havzaları ölçeğinde iklim değişikliğinin su kaynaklarına yönelik etkileri 2100 yılına kadar belirlenmiş ve iklim değişikliğine uyum faaliyetleri hazırlanmıştır. İyileştirilmiş iklim modelleri ve güncel senaryolar ile bu kapsamda yer alan analizlerin güncelleme faaliyetleri devam etmektedir. Mardin ili Mazıdağı ilçesinin yer aldığı Fırat-Dicle Havzası Kuraklık Yönetim Kuraklık Yönetim Planları hazırlanmış ve bu planlar doğrultusunda su verimliliğini artırıcı tedbirler belirlenmiştir. Kuraklık krizinin önceden öngörülerek yönetilmesi amacıyla 2024 yılında başlatılan Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi" kurulması çalışmalarının 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. Su kirliliğinin önlenmesi ve azaltılması, yer üstü ve yer altı su kaynaklarının kalitesinin korunması, iyileştirilmesi ve miktar bakımından sürdürülebilir bir şekilde kullanılmasını sağlamak maksadıyla bütüncül havza yönetimi anlayışıyla nehir havza yönetim planları (NHYP) hazırlanmaktadır. Havzadaki tüm su kütlelerinde iyi su durumuna ulaşılması maksadıyla alınması gerekli tüm tedbirler ve maliyetler ortaya konulmaktadır. Detaylı ekonomik analiz ve modelleme çalışmaları yapılarak önceliklendirilen söz konusu tedbirlerin uygulanmasından mesul kurum ve kuruluşlar ve uygulama dönemleri belirlenmektedir. Bahse konu tedbirler Bakanlığımız uhdesindeki "Ulusal Su Bilgi Sistemi" ile takip edilmektedir. Hâlihazırda 12 havzada (Meriç-Ergene, Kuzey Ege, Susurluk, Küçük Menderes, Gediz, Büyük Menderes, Batı Akdeniz, Burdur, Konya, Sakarya, Yeşilırmak ve Akarçay) çalışmalar tamamlanmış olup 9 havzada (Marmara, Antalya, Doğu Akdeniz, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Kızılırmak, Seyhan, Aras ve Çoruh) devam etmektedir. Kalan havzalara yönelik çalışmalar ise planlanmaktadır. Bu çerçevede Mardin ili Mazıdağı ilçesinin yer aldığı Fırat-Dicle Havzası için Nehir Havza Yönetim Planı hazırlanması planlanmaktadır. Bakanlığımızca çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm vb. sektörlerin adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır. Bu kapsamda Mardin ili Mazıdağı ilçesinin yer aldığı Fırat-Dicle Havzası için Sektörel Su Tahsis Planı hazırlanması planlanmaktadır. Ayrıca, Bakanlığımız tarafından tarımsal üretim potansiyeli yüksek olmasına karşın, erozyon, kirlenme, amaç dışı veya yanlış kullanımlara maruz kalan ovalar 5403 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi kapsamında koruma altına alınmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “Mardin'in Mazıdağı ilçesinde faaliyet gösteren maden ocaklarının çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/43449, 15 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43449-mardin-in-mazidagi-ilcesinde-faaliyet-gosteren-maden-ocaklarinin-cevresel-etkilerine-ilisk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9ba48217-9da2-4a82-bc78-019d92917e67 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.